Van İlinde Çocuk İstismarı ve İhmali: Sosyolojik ve İstatistiksel Bir Değerlendirme

Öz

Çocuk istismarı; duygusal, fiziksel, cinsel ve sosyal yönleriyle küresel ölçekte önemli bir toplumsal sorundur. Bu çalışma, Van ilinde çocuk ihmali ve istismarının mevcut durumunu ortaya koymak ve cinsiyet ile yaş temelli farklılaşmaları incelemek amacıyla karma yöntem yaklaşımıyla tasarlanmıştır. Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)’nun 2018-2022 verileri ikincil nicel analiz kapsamında nicel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Kurumsal mikro verilere erişim sağlanamaması nedeniyle, bölgesel dinamikleri anlamak amacıyla sahada aktif rol alan yedi uzman ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nicel bulgular, çocukların güvenlik birimlerine geliş nedenleri, mağduriyet türleri ve isnat edilen suç kategorileri ile cinsiyetleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir (p < .001). Güvenlik birimlerine yönlendirilen çocukların büyük çoğunluğunun 15-17 yaş grubunda yoğunlaştığı belirlenmiştir. Nitel bulgular ise resmi istatistiklerin istismarın gerçek boyutunu tam olarak yansıtmayabileceğini ve özellikle aile içi vakaların kültürel normlar ve toplumsal baskı mekanizmaları nedeniyle gizlenebildiğini ortaya koymuştur. Katılımcılar, faillerin çoğunlukla mağdurun yakın çevresinden olduğunu ve bildirim süreçlerinin çeşitli sosyokültürel engellerle karşılaştığını vurgulamıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda; toplumsal farkındalığın artırılması, mesleki eğitim programlarının güçlendirilmesi ve koruyucu önlemlerin yaygınlaştırılması yönünde öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Van
• Çocuk
• Çocuk İstismarı
• Çocuk İhmali
• Çocuk Cinsel İstismarı

Etik Beyan

Çalışma; Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Etik Kurulu’ndan alınan 23.05.2024 tarihli ve 2024/10 oturum sayılı Etik Kurul Kararı ile gerçekleştirilmiştir.

Teşekkür

Bu makalede ifade edilen görüşler yalnızca yazarlara aittir ve TÜİK'in veya herhangi bir kişi veya kuruluşun görüşlerini yansıtmaz.

Child Abuse and Neglect in Van Province: A Sociological and Statistical Evaluation

Öz

Child neglect and abuse remain a serious concern worldwide, touching on emotional, physical, sexual, and social dimensions of children’s lives. This study set out to examine the current situation in Van province through a mixed-method design, with particular attention to differences by gender and age. Secondary analysis was conducted on TURKSTAT data covering 2018-2022. Because institutional micro-data were inaccessible, in-depth interviews were carried out with seven field experts to capture regional dynamics. Quantitative results showed statistically significant associations (p < .001) between children’s gender and their reasons for coming to security units, types of victimization, and alleged crime categories. The patterns predominantly featured children aged 15 to 17. Qualitatively, participants pointed out that official figures likely understate the real scope of abuse; family-related cases, in particular, tend to stay hidden behind cultural norms and social pressure. Perpetrators were said to come mostly from within the victim’s own circle, and reporting was described as running into persistent sociocultural obstacles, such as stigma and fear of retaliation, which further complicate the victims' ability to seek help. Drawing on these findings, the study proposes measures aimed at raising public awareness, improving professional training, and strengthening child protection.

Anahtar Kelimeler

• Van
• Child
• Child Abuse
• Child Neglect
• Child Sexual Abuse

Etik Beyan

The study was conducted in accordance with the Ethics Committee Decision dated May 23, 2024, and numbered 2024/10, obtained from the Ethics Committee of Van Yüzüncü Yıl University.

Teşekkür

The views expressed in this article are only those of the authors and do not necessarily reflect those of the TURKSTAT or any other person or organization.

Kaynakça

1. Akçe, İ., & Doğan, H. (2020). Cinsel istismara maruz kalmış çocuklar üzerine bir değerlendirme. Sosyal Çalışma Dergisi, 4(1), 12-20. https://izlik.org/JA25NB27GC
2. Aktepe, E. (2009). Çocuk cinsel istismarı [Childhood sexual abuse]. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 1(2), 95-119. https://dergipark.org.tr/tr/pub/pgy/issue/11165/133462
3. Aydın, İ. (2018). Türkiye’de çocuk istismarı ve çocuk işçiliği. İş ve Hayat, 4(7), 65-81. https://izlik.org/JA25NB27GC
4. Bacıoğlu, D. S., & Kaya, Z. (2020). The examination of prospective teachers regarding their knowledge levels of child abuse and neglect and their attitudes towards reporting child sexual abuse. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 894-925.
5. Bakır, E., & Kapucu, S. (2017). Reflection of child neglect and abuse to researches in Turkey: A literature review. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 4(2), 13-24. https://dergipark.org.tr/en/pub/hunhemsire/article/335821
6. Bayraktar, S. (2015). İnsanlığın kanayan yarası çocuk istismarı ve ihmal [Child abuse and neglect: A bleeding wound of humanity]. Nobel Tıp Kitabevi.
7. Butchart, A., & Harvey, A. (2006). WHO and ISPCAN: Preventing child maltreatment: a guide to taking action and generating evidence. WHO Press.
8. Büber, Ö., & Oksal, H. (2022). Sakarya’da 3-18 yaş cinsel istismar vakalarının değerlendirilmesi. Sosyal Sağlık Dergisi, 2(1), 44-58. https://izlik.org/JA32MH89TA

9. Ceylan, A., Tuncer, O., Melek, M., Akgün, C., Gülmehmet, F., & Erden, Ö. (2009). Van bölgesindeki çocuklarda cinsel istismar [Child sexual abuse in the Van region]. Van Tıp Dergisi, 16(4), 131-134.
10. Creswell, J. W. (2003). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (2nd ed.). Sage Publications.
11. Creswell, J. W. (2017). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage Publications.
12. Çetin, E., Koç, E. M., & Aksoy, H. (2021). Assessment of level of information of family medicine assistants in İzmir on child abuse and child neglect. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi (STED), 30(1), 9-17. https://doi.org/10.17942/sted.781875
13. Erdoğan, A., Tufan, E., Karaman, M. G., Atabek, M. S., Koparan, C., Özdemir, E., Baranova Çetiner, A., Yurteri, N., Öztürk, Ü., Kurçer, M. A., & Ankaralı, H. (2011). Characteristic features of perpetrators of sexual abuse on children and adolescents in four different regions of Turkey. Anatolian Journal of Psychiatry, 12, 55-61.
14. Finkelhor, D., Vanderminden, J., Turner, H. A., Shattuck, A., & Hamby, S. L. (2014). Child maltreatment rates assessed in a national household survey of caregivers and youth. Child Abuse & Neglect, 38(9), 1421-1435. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2014.05.005
15. Gençoğlan, S., Hekimoğlu, Y., Mutluer, T., Güzel Özdemir, P., Gümüş, O., Durmaz, O., Nasıroğlu, S., & Aşırdizer, M. (2016). Sociodemographic and clinical characteristics of sexually abused children and adolescents cases living in Turkey's eastern anatolia region. Van Tıp Dergisi, 23(4), 318-323. https://doi.org/10.5505/vtd.2016.46330
16. Gubbels, J., Assink, M., Prinzie, P., & van der Put, C. E. (2021). Why healthcare and education professionals underreport suspicions of child abuse: A qualitative study. Social Sciences, 10(3), 98. https://doi.org/10.3390/socsci10030098
17. Jernbro, C., & Janson, S. (2016). Violence against children 2016: A national survey. Stiftelsen Allmänna Barnhuset. https://allmannabarnhuset.se/wp-content/uploads/2022/09/A-national-survey-Violence-against-children-2016.pdf
18. Johnson, R. B., & Onwuegbuzie, A. J. (2004). Mixed methods research: A research paradigm whose time has come. Educational Researcher, 33(7), 14-26. https://doi.org/10.3102/0013189X033007014
19. Kara, B., Biçer, Ü., & Gökalp, A. S. (2004). Çocuk istismarı [Child abuse]. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 47(3), 143-154. https://cshd.org.tr/article/view/568
20. Kepenekçi, Y. (2001). Hukuksal açıdan çocuk istismarı ve ihmali [Child abuse and neglect from a legal perspective]. Katkı Pediatri Dergisi, 22(3), 262-269.
21. Kurdoğlu, M., Kurdoğlu, Z., Güler, A., & Özgökçe, Ç. (2010). Evaluation of sexually abused cases in childhood in eastern Turkey. Turkish Journal of Obstetrics and Gynecology, 7(4), 285-288.
22. Ministry of Family and Social Policies. (2014). Research on domestic violence against women in Turkey [Report]. https://www.ailevecalisma.gov.tr/
23. Ministry of Family and Social Services. (2022, September 6). Regulation on child protection service planning and operating procedures of child care institutions. Official Gazette of the Republic of Türkiye (No. 31945). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=39704&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
24. Paslı, F. (2017). Cinsel istismara uğrayan çocukların ekolojik sistem yaklaşımı açısından incelenmesi [Examination of sexually abused children from an ecological systems perspective]. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(2), 39-53.
25. Pereda, N., Guilera, G., Forns, M., & Gómez-Benito, J. (2009). The prevalence of child sexual abuse in community and student samples: A meta-analysis. Clinical Psychology Review, 29(4), 328-338. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2008.05.001
26. Polat, O. (2018). Türkiye’de çocuk istismarı raporu - 2: Basın özeti [Child abuse report in Turkey - 2: Press summary] [Report]. Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Suç ve Şiddetle Mücadele Uygulama ve Araştırma Merkezi (ASUMA); Şiddeti Önleme ve Rehabilitasyon Derneği (İMDAT).
27. Republic of Türkiye, Ministry of Health, General Directorate of Public Health [SB-HSGM]. (2023). Çocuk ihmal ve istismarı [Child neglect and abuse]. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/ihmal-istismar.html
28. Sarıyar, A. (2019). Knowledge, attitude and behaviors of health workers working in Van Province about child abuse [Specialization thesis in medicine, Van Yüzüncü Yıl University, Faculty of Medicine, Department of Family Medicine]. Council of Higher Education Thesis Center. Thesis No. 544846.
29. Solís-García, G., Marañón, R., Medina Muñoz, M., de Lucas Volle, S., García-Morín, M., & Rivas García, A. (2019). Child abuse in the emergency department: Epidemiology, management, and follow-up. Anales de Pediatría, 91(1), 37-41. https://doi.org/10.1016/j.anpedi.2018.09.013
30. Soylu, N., Pilan, B. Ş., Ayaz, M., & Sönmez, S. (2012). Study of factors affecting mental health in sexually abused children and adolescent. Anatolian Journal of Psychiatry, 13(4), 292-298. https://psikiyatridizini.net/viewarticle.aspx?articleid=10297
31. Tashakkori, A., & Teddlie, C. (1998). Mixed methodology: Combining qualitative and quantitative approaches. Sage Publications.
32. Terzi, S., & Özbay, Y. (2014). Çocuk istismarı ile ilgili gazete haberlerinin istismarın türü, istismarcı ile mağdurun cinsiyeti ve bağlam açısından incelenmesi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(2), 126-133. https://izlik.org/JA45KJ84AF
33. Turhan, E., Sangün, Ö., & İnandı, T. (2006). Child abuse and prevention in primary care. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi (STED), 15(9), 153-157. http://www.ttb.org.tr/STED/2006/eylul/birinci.pdf
34. Turkish Statistical Institute [TURKSTAT]. (2023). Juvenile Statistics Received Into Security Unit, 2022 (Release No: 49662). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Juvenile-Statistics-Received-Into-Security-Unit-2022-49662
35. Türkkan, T., & Odacı, H. (2022). Söylemek mi Gizlemek Mi? Ççocuk mağdurların cinsel istismarı açıklamalarını etkileyen faktörler. Toplum ve Sosyal Hizmet, 33(3), 991-1008. https://doi.org/10.33417/tsh.1022021
36. UNICEF. (2017). Şiddet ile disiplin, cinsel istismar ve cinayetler tüm dünyada milyonlarca çocuğun peşini bırakmıyor. https://www.unicef.org/turkiye/bas%C4%B1n-b%C3%BCltenleri/unicef-%C5%9Fiddet-ile-disiplin-cinsel-istismar-ve-cinayetler-t%C3%BCm-d%C3%BCnyada-milyonlarca
37. UNICEF, & Social Services and Child Protection Agency (SHÇEK). (2010). Türkiye’de çocuk istismarı ve aile içi şiddet araştırması raporu, https://www.unicef.org/turkiye/raporlar/t%C3%BCrkiyede-%C3%A7ocuk-istismari-ve-aile-i%C3%A7i-%C5%9Fiddet-ara%C5%9Ftirmasi-%C3%B6zet-raporu-2010
38. United Nations. (2014). Optional protocol to the convention on the rights of the child on a communications procedure. United Nations General Assembly. https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/optional-protocol-convention-rights-child-communications
39. World Health Organization. (2024). Child maltreatment. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/child-maltreatment
40. Zara Page, A. (2004). Çocuk cinsel istismarı: Cinsel istismara neden olan etkenler ve cinsel istismarın çocuklar üzerindeki etkileri. Türk Psikoloji Yazıları, 7(13), 103-113. https://doi.org/10.31828/tpy1301996120040000m000203