Araştırma Makalesi

Kamusal Bir Hak Olarak Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim: Türkiye’de Toplum Temelli Ruh Sağlığı Politikalarının Karşılaştırmalı Analizi

Cilt: 37 Sayı: 3 29 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Kamusal Bir Hak Olarak Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim: Türkiye’de Toplum Temelli Ruh Sağlığı Politikalarının Karşılaştırmalı Analizi

Öz

Ruhsal iyilik hâli temel bir insan hakkı ve kamusal politika alanıdır. Buna karşın ruh sağlığı hizmetlerinin kapsayıcılığı, yalnızca klinik kapasiteyle değil; bütçeleme tercihleri, hizmet organizasyonu, damgalama, sosyal eşitsizlikler ve politika tasarımıyla yakından ilişkilidir. Bu çalışma, Türkiye’de toplum temelli ruh sağlığı politikalarını hak temelli bir perspektiften incelemekte ve seçili ülke örnekleriyle karşılaştırmalı olarak değerlendirmektedir. Araştırmada nitel doküman incelemesine dayalı karşılaştırmalı kamu politikası analizi ile eleştirel politika analizi birlikte kullanılmıştır. İngiltere, İtalya, Kanada, Japonya ve Çin örnekleri; hizmet sunum modeli, birinci basamak entegrasyonu, insan kaynağı ve kurumsal kapasite, veri-izleme mekanizmaları ve önleyici politika araçları bakımından incelenmiştir. Türkiye’de ruh sağlığı hizmetlerine ilişkin düzenli ve karşılaştırılabilir veri setlerinin sınırlı olması, çalışmanın yöntemsel tercihlerini belirleyen önemli bir unsur olmuştur. Bulgular, Türkiye’de toplum temelli modele geçiş yönünde önemli kurumsal adımlar atıldığını; ancak TRSM’ler, birinci basamak yapıları ve diğer toplum temelli hizmet bileşenleri arasında eşgüdüm, standardizasyon, performans izleme ve sosyal belirleyicilere duyarlı önleyici kapasite bakımından sınırlılıklar bulunduğunu göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, Türkiye’de temel sorunun kurumsal yapıların yokluğundan çok, mevcut yapıların bütünleşik, erişilebilir ve ölçülebilir bir kamu hizmeti rejimine dönüştürülememesi olduğunu savunmakta ve bu doğrultuda veri temelli, çok aktörlü ve hak odaklı politika iyileştirmeleri önermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. KAYNAKÇA Aoki, A. Sugiura, K. & Akiyama, T. (2025). Overview of the Japanese mental health services through legislation, policies, and recent initiatives: a narrative review. International Review of Psychiatry, 37(3-4), 397-408.
  2. Artukoğlu-Kayacan, P. ve Kılıç, B. (2023). Türkiye’de toplum ruh sağlığı hizmetleri: Kalitatif bir çalışma. Halk Sağlığı Araştırma ve Uygulamaları Dergisi, 1(1), 56–64.
  3. Babaoğlu, C. ve Yılmaz, F. H. (2021). Kamu politikası analizi: Yöntemler ve teknikler. Nobel Kitap.
  4. Bacchi, C. (2009). Analysing policy: What’s the problem represented to be? Pearson.
  5. Bacchi, C. (2016). Problematizations in health policy: Questioning how “problems” are constituted in policies. SAGE Open, 6(2), 1-16.
  6. Badano, V. (2024). The Basaglia Law. Returning dignity to psychiatric patients: The historical, political, and social factors that led to the closure of psychiatric hospitals in Italy in 1978. History of Psychiatry, 35(2), 226-233.
  7. Barbui, C., Papola, D., & Saraceno, B. (2018). Forty years without mental hospitals in Italy. International Journal of Mental Health Systems, 12(1), 43.
  8. Bartram, M., & Chodos, H. (2013). Changing Directions, Changing Lives: The mental health strategy for Canada calling for critical deliberation on implementation. Canadian Journal of Community Mental Health, 32(4), 1-8.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

20 Kasım 2025

Kabul Tarihi

9 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 37 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Budak, C., & Sezer, S. (2026). Kamusal Bir Hak Olarak Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim: Türkiye’de Toplum Temelli Ruh Sağlığı Politikalarının Karşılaştırmalı Analizi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 37(3), 929-948. https://doi.org/10.33417/tsh.1827644
AMA
1.Budak C, Sezer S. Kamusal Bir Hak Olarak Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim: Türkiye’de Toplum Temelli Ruh Sağlığı Politikalarının Karşılaştırmalı Analizi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2026;37(3):929-948. doi:10.33417/tsh.1827644
Chicago
Budak, Canan, ve Sergender Sezer. 2026. “Kamusal Bir Hak Olarak Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim: Türkiye’de Toplum Temelli Ruh Sağlığı Politikalarının Karşılaştırmalı Analizi”. Toplum ve Sosyal Hizmet 37 (3): 929-48. https://doi.org/10.33417/tsh.1827644.
EndNote
Budak C, Sezer S (01 Temmuz 2026) Kamusal Bir Hak Olarak Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim: Türkiye’de Toplum Temelli Ruh Sağlığı Politikalarının Karşılaştırmalı Analizi. Toplum ve Sosyal Hizmet 37 3 929–948.
IEEE
[1]C. Budak ve S. Sezer, “Kamusal Bir Hak Olarak Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim: Türkiye’de Toplum Temelli Ruh Sağlığı Politikalarının Karşılaştırmalı Analizi”, Toplum ve Sosyal Hizmet, c. 37, sy 3, ss. 929–948, Tem. 2026, doi: 10.33417/tsh.1827644.
ISNAD
Budak, Canan - Sezer, Sergender. “Kamusal Bir Hak Olarak Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim: Türkiye’de Toplum Temelli Ruh Sağlığı Politikalarının Karşılaştırmalı Analizi”. Toplum ve Sosyal Hizmet 37/3 (01 Temmuz 2026): 929-948. https://doi.org/10.33417/tsh.1827644.
JAMA
1.Budak C, Sezer S. Kamusal Bir Hak Olarak Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim: Türkiye’de Toplum Temelli Ruh Sağlığı Politikalarının Karşılaştırmalı Analizi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2026;37:929–948.
MLA
Budak, Canan, ve Sergender Sezer. “Kamusal Bir Hak Olarak Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim: Türkiye’de Toplum Temelli Ruh Sağlığı Politikalarının Karşılaştırmalı Analizi”. Toplum ve Sosyal Hizmet, c. 37, sy 3, Temmuz 2026, ss. 929-48, doi:10.33417/tsh.1827644.
Vancouver
1.Canan Budak, Sergender Sezer. Kamusal Bir Hak Olarak Ruh Sağlığı Hizmetlerine Erişim: Türkiye’de Toplum Temelli Ruh Sağlığı Politikalarının Karşılaştırmalı Analizi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 01 Temmuz 2026;37(3):929-48. doi:10.33417/tsh.1827644