Seasonal Agricultural Worker Children in Turkey: A Systematic Review

Öz

The aim of this study is to systematically examine graduate theses conducted on seasonal agricultural child laborers in Turkey, as well as on their parents and teachers. The screening and inclusion process was carried out in accordance with PRISMA guidelines, and an advanced search of the Higher Education Council National Thesis Center (YÖK) identified 32 relevant graduate theses for analysis. The findings were analyzed and categorized using MAXQDA 2020 software under the following headings: universities where the theses were conducted, publication years, thesis types, academic units and departments, sample groups, research designs, and thematic distributions of the studies. The results indicate that the theses were predominantly conducted at Hacettepe University and Harran University, mostly within the Graduate School of Social Sciences and the Department of Educational Sciences, and primarily at the master’s level. Most studies employed a survey design, with a notable concentration in 2024. The sample groups mainly consisted of children, and a significant portion of the studies focused on the education of seasonal agricultural child laborers. This study highlights research trends in the literature, contributes to the planning of future studies, and highlights the need for more interdisciplinary and experimental research to better understand the multifaceted challenges faced by children engaged in seasonal agricultural labor.

Anahtar Kelimeler

• Seasonal agricultural work
• child
• systematic review

Türkiye’de Mevsimlik Tarım İşçisi Çocuklar: Sistematik İnceleme

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de mevsimlik tarım işçisi olan çocuklar, bu çocukların ebeveynleri ve öğretmenleri ile yürütülen lisansüstü tezleri sistematik olarak incelemektir. Çalışmada tarama ve dâhil etme süreci, PRISMA yönergelerine uygun olarak gerçekleştirilmiş ve Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yapılan gelişmiş tarama sonucunda ilgili 32 lisansüstü tez incelenmiştir. Elde edilen bulguların, tezlerin gerçekleştirildiği üniversiteler, yayın yılları, tez türleri, yürütüldüğü birimler ve ana bilim dalları, örneklem grubu, araştırma desenleri ve çalışmaların kategorik dağılımları başlıkları altında sınıflandırılarak incelenmesinde; MAXQDA 2020 programı kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre tezlerin, ağırlıklı olarak Hacettepe ve Harran Üniversitesi’nde yürütüldüğü, çoğunlukla sosyal bilimler enstitüsünde ve eğitim bilimleri ana bilim dalında ve yüksek lisans düzeyinde gerçekleştirildiği belirlenmiştir. Çalışmaların en sık tarama modelinde tasarlandığı, özellikle 2024 yılında yoğunlaştığı, örneklem grubunu çoğunlukla çocukların oluşturduğu ve çalışmaların büyük bölümünde mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan çocukların eğitimine odaklanıldığı görülmüştür. Çalışma, literatürdeki araştırma eğilimlerini görünür kılarak gelecekte yapılacak araştırmaların planlanmasına katkı sağlamakta ve mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan çocuklara yönelik çok boyutlu problemlerin anlaşılabilmesi için daha fazla sayıda disiplinler arası ve deneysel çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Mevsimlik tarım işçiliği
• çocuk
• sistematik derleme

Etik Beyan

Bu çalışma metodolojik bir çalışma olduğu etik kurul onayına ihtiyaç yoktur.

Kaynakça

1. Adıbelli Şahin, E., Polatkal, G. & Keskin Samancı, N. (2024). Sustainability in education in vulnerable groups: access to education services for children of seasonal migrant agricultural worker families in the covid-19 pandemic. International Online Journal of Education and Teaching (IOJET), 11(2), 102-123.
2. Ağyar, E. & Atış, M. (2022). Mevsimlik tarım işçiliğinde çocukların maruz kaldığı riskler ve hak ihlalleri. Türk Kamu Yönetimi Dergisi, 3(2), 187-193.
3. Akalın, M. (2018). Mevsimlik tarım işçilerinin barınma koşullarının değerlendirilmesi: Yenice, Tarsus, Silifke örnekleri. Sosyal Güvence (13), 1-30. https://doi.org/10.21441/sguz.2018.65.
4. Aküzüm, C., Yavaş, T., Tan, Ç. & Uçar, M. B. (2015). İlköğretim kurumu öğrencilerinin devamsızlık ve okul terki nedenleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 167-192.
5. Alabay, E. (2021). Arama motorlarındaki “anne-çocuk ve “baba-çocuk” görsellerinin toplumsal cinsiyet açısından incelenmesi: google, bing ve yahoo search örneği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(42), 1228-1246. https://doi.org/10.46928/iticusbe.867441
6. Ariza, M. (2014). Migration and family in Mexican research: a recent appraisal. Migraciones internacionales, 7(4), 09-37.
7. Aslan Yılmaz, K. & Gülçubuk, B. (2021). İnsana yakışır iş koşullarının tarımdaki karşılığı: malatya ilinde kayısı tarımında işgücü kullanım analizi. Tarım Ekonomisi Araştırmaları Dergisi, 7(2), 109-125.
8. Avcı, F. & Ekici, T. (2023). Mevsimlik tarım işçisi çocuklar: okul devamsızlıkları ve öğrenme kayıpları üzerine bir durum çalışması. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(5), 757-773.

9. Benek, S. & Baydemir, R. (2021). Mevsimlik tarımda çocuk işçiliğini azaltmak için bir model önermesi: ‘Eğitime erişim ve iletişim biriminin kurulması. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 45-57. https://doi.org/10.47130/bitlissos.1032485.
10. Benek, S., Baydemir, R. & Bozdoğan, S. (2020). COVID-19 Pandemi sürecinde mevsimlik gezici tarım işçiliği ve çalışma koşulları üzerine bir inceleme: Beylikova (Eskişehir) örneği. Türk Coğrafya Dergisi (76), 75-94. https://doi.org/10.17211/tcd.815947.
11. Braam, Dorien. (2019). Child Labour in the Context of Migration.
12. https://www.researchgate.net/publication/338007288_Child_Labour_in_the_Context_of_Migration/citation/download
13. Butgel Tunalı, S., Gözü, Ö. & Özen, G. (2016). Nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanılması “karma araştırma yöntemi”. Kurgu, 24(2), 106-112.
14. Can, Z., Ak, M., Gül Ak, M., Tural Şengül, B., & Cesur Bayındır, G. (2024). Fırsat eşitsizliği bağlamında mevsimlik tarım işçisi öğrencileri üzerine bir derleme çalışması. QMX Journal. https://doi.org/10.5281/zenodo.13998951
15. Çınar, N. (2021). İyi bir sistematik derleme nasıl yazılmalı? Online Turkish Journal of Health Sciences, 6(2), 310-314. https://doi.org/10.26453/otjhs.888569
16. Daniel, U. (2013). A healthy and safe environment for young migrants at urban Indian worksites. Early Childhood Matters, (121), 27-30.
17. Efe, H. & Uluoğlu, S. A. (2015). Dünyada çocuk işçiliğiyle mücadelede gelinen nokta ve geleceğe dair bazı öngörüler. Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 13(51), 46-72.
18. Goodfellow, L. T. (2023). An overview of survey research. Respiratory Care, 68(9), 1309-1313. https://doi.org/10.4187/respcare.11041
19. Gökçe, İ. & Şahin Fırat, N. (2024). Mevsimlik tarım işçilerinin çocuklarının karşılaştığı eğitim zorlukları ve çözüm önerileri: ebeveyn görüşleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 62, 3072-3086. https://doi.org/10.53444/deubefd.1487858
20. İltuş, S. (2013). Realities of life for children of seasonal workers. Early Childhood Matters: Children of Seasonal Migrant Workers, 121, 5-7.
21. Kapıcı, A. (2025). Mevsimlik göçer ve yarı göçer tarım işçisi ailelerin çocuklarının uyum ve davranış sorunlarına yönelik öğretmen görüşleri [Yüksek lisans tezi]. Trabzon Üniversitesi, Trabzon.
22. Karaman, Z. (2013). Mevsimlik tarım işçisi çocukların eğitim hakkına erişim durumları ve sosyal beceri yeterliliklerinin öğretmen görüşlerine göre belirlenmesi. [Yüksek lisans tezi], Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
23. Koşar, D., Er, E. & Kılınç, A. Ç., (2020). Öğretmenlerin lisansüstü öğrenim görme nedenleri: Nitel bir araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (53), 370-392.
24. Lahaie, C., Hayes, J. A., Piper, T. M. & Heymann, J. (2009). Work and family divided across borders: The impact of parental migration on Mexican children in transnational families. Community, Work & Family, 12(3), 299-312. https://doi.org/10.1080/13668800902966315.
25. Lordoğlu, K. & Etiler, N. (2014). Batı Karadeniz bölgesinde mevsimlik gezici tarım işçiliğinde çalışan çocuklar üzerine sınırlı bir araştırma. Çalışma ve Toplum, 2(41), 115-134.
26. McLaughlin, J. (2009). Trouble in our fields: Health and human rights among Mexican and Caribbean migrant farm workers in Canada [Doktora tezi]. University of Toronto, Department of Anthropology.
27. McLaughlin, J., Wells, D., Mendiburo, A. D., Lyn, A., & Vasilevska, B. (2017). ‘Temporary workers’, temporary fathers: Transnational family impacts of Canada’s seasonal agricultural worker program. Relations industrielles, 72(4), 682-709. https://doi.org/10.7202/1043172ar
28. Önsüz, M. F., Demirtas, Z., Aygar, H., Ozturk Emiral, G., Alaiye, M., Ocal, E. E. & Metintas, S. (2023). A Comparison Quality of Life of Children of Seasonal Agricultural Workers and Local Residents in Turkey. Journal of agromedicine, 28(4), 656–664. https://doi.org/10.1080/1059924X.2023.2208110
29. Sambo, M. H. (2013). Children of seasonal agricultural migrant workers: An African perspective. Early Childhood Matters, (121), 47–48.
30. Saxton, D.I. (2014). Seth M. Holmes: Fresh Fruit, Broken Bodies: Migrant farmworkers in the United States. Human Ecology, (42), 163–165. https://doi.org/10.1007/s10745-013-9623-7
31. Şimşek, Z. & Eşigül Yaghmaei, S.N. (2019). Mevsimlik genç tarım çalışanları örneğinde iş sağlığı ve güvenliği alanında sosyal hizmet uygulamalarına yaklaşım. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(3), 767-795. https://doi.org/10.33417/tsh.622565.
32. Şimsek, Z. & Koruk, İ. (2011). The Effects of migratory seasonal farmwork on psychomotor development and growth among children ages 0-5 years in Southeastern Anatolia. Turkish Journal of Public Health, 9(3), 157-165. https://doi.org/10.20518/tjph.173061
33. Turgut, D., Kümbül Güler, B. & Vatansever, Ç. (2025). Mevsimlik tarım işçilerinin çalışma koşulları, yaşam koşulları ve sağlıkla ilişkili problemleri: sistematik bir derleme çalışması. İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 27 (1). 458-489.
34. Türkiye İstatistik Kurumu. (2020, 17 Nisan). İstatistiklerle çocuk, 2019 (Sayı: 33733). https://www.tuik.gov.tr
35. ILO-UNICEF (2025). Uluslararası Çalışma Örgütü ve Birleşmiş Milletler Çocuk Fonu, Yönetici Özeti. Çocuk İşçiliği: 2024 Küresel Tahminler, Eğilimler ve Önümüzdeki Yol, New York.
36. Uzundere, A. & Gülcan, M. G. (2014). Seasonal agriculture in Turkey: basic education issues and recommended solutions. International Journal of Academic Research, 6(6), 183-191. DOI: 10.7813/2075-4124.2014/6-6/B.28.
37. Yıldırım, M. & Karakoyun, O. (2023). Mevsimlik tarım işçiliği üzerine bir araştırma: çarşamba (Samsun) ilçesi örneği. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 61-81. https://doi.org/10.52835/19maysbd.1320646
38. Yılmaz, K. (2021). Sosyal bilimlerde ve eğitim bilimlerinde sistematik derleme, meta değerlendirme ve bibliyometrik analizler. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 1457-1490. https://doi.org/10.33206/mjss.791537