Social Regulation Practices in Antiquity: From Mesopotamia to Rome

Öz

The aim of this study is to evaluate the mechanisms that maintained social order in ancient societies within their historical and political contexts. Through the examples of ancient Mesopotamia, Egypt, Greece, and Rome, the study reveals that the regulatory institutions and practices implemented during that period were not based on a modern understanding of welfare; rather, they were shaped by aims such as maintaining political stability, ensuring the continuity of production, and reducing social unrest. Instead of interpreting ancient societies through the lens of modern social policy, it is necessary to examine, within a proper framework, the limited and selective forms of regulation they developed under their own conditions. In this way, it becomes clear that debt relations, food storage and distribution methods, civic obligations, and various support mechanisms in antiquity were aimed more at maintaining the existing hierarchical structure than at addressing social inequalities. In conclusion, the study emphasizes that these practices in antiquity should not be regarded as structures that directly correspond to modern social policy institutions, and it offers an opportunity to examine the historical development of social policy in a way that avoids anachronistic interpretations.

Anahtar Kelimeler

• Antique Age
• Social Policy
• Social Regulation
• Labor Policies
• Concept of Welfare

Antik Çağda Sosyal Politika Örnekleri: Mezopotamya’dan Roma’ya

Öz

Bu çalışmanın amacı, Antik Çağ toplumlarında toplumsal düzeni ayakta tutan mekanizmaları kendi tarihsel ve siyasal bağlamları içinde ele alarak bir değerlendirme yapmaktır. Antik Mezopotamya, Antik Mısır, Antik Yunan ve Antik Roma örnekleri üzerinden yürütülen incelemede, o dönemde uygulanan düzenleyici kurum ve uygulamaların modern anlamda bir refah anlayışına dayanmadığı; aksine siyasal istikrarı koruma, üretimin devamlılığını sağlama ve toplumsal huzursuzlukları azaltma gibi amaçlarla şekillendiği ortaya konmuştur. Geçmiş antik çağ toplumlarını bugünün sosyal politika penceresinden yorumlamak yerine, onların kendi koşulları içinde geliştirdikleri sınırlı ve seçici düzenleme biçimlerinin doğru bir çerçevede ele almak gerekmektedir. Bu sayede, Antik Çağ’daki borç ilişkileri, gıda depolama ve dağıtım yöntemleri, vatandaşlıkla ilgili yükümlülükler ve çeşitli destek mekanizmalarının, toplumsal eşitsizlikleri gidermekten çok mevcut hiyerarşik yapıyı sürdürmeye yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak çalışma; Antik Çağ’daki bu uygulamaların modern sosyal politika kurumlarıyla birebir örtüşen yapılar olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulamakta ve sosyal politikanın tarihsel gelişimini anakronik yorumlardan uzak bir biçimde ele alma imkânı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Antik Çağ
• Sosyal Politika
• Sosyal Düzenleme
• İşgücü Politikaları
• Refah Anlayışı

Kaynakça

1. KAYNAKÇA Akrep, M. Y. (2019). Eski Mezopotamya’da iktisadi hayat ve borç ilişkileri. Kronik Kitap.
2. Aly, S. (2017). Bread and circuses: Food distribution and social control in ancient Rome. Routledge.
3. Apak, H. (2020). Gerontolojiye Yunan mitolojisinden bakmak. Sosyal Çalışma Dergisi, 4(1), 33–38. Aristoteles. (2014). Politika. Remzi Kitabevi.
4. Aslan, C. (2023). Eski Mezopotamya kanunlarına göre kadın köleler. History Studies, 15(2), 327–345. https://doi.org/10.9737/hist.2023.1134
5. Babîla, M. H. A. (2016). Eski Mısır’da kadın. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 129–140.
6. Berktay, H. (2012). Tarih bilinci. Metis Yayınları.
7. Boozer, A. L. (2011). Old age and aging. İçinde R. S. Bagnall vd. (Ed.), The encyclopedia of ancient history (ss. 211–213). Wiley-Blackwell.
8. Brier, B. & Hobbs, H. (2008). Antik Mısır’da Günlük Hayat. ALFA.

9. Buğra, A. (2015). Kapitalizm, yoksulluk ve Türkiye’de sosyal politika. İletişim Yayınları.
10. Çelebi, N. (2024). Mezopotamya yerel yönetimlerinde kadının rolü: Naqī’a/Zakūtū örneği. TÜRKAV Kamu Yönetimi Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 109–124. https://doi.org/10.5281/zenodo.11577137
11. Çetin, B. I. (2016). Antik Çağ’dan Sanayi Devrimi’ne Batı dünyasında engellilik tarihi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(36), 167–184. https://doi.org/10.31795/baunsobed.662225
12. Çığır Dikyol, D. (2016). Antik yunanda bir eğitim modeli: sparta. Mediterranean Journal of Humanities, 1(2), 189-207.
13. Culham, P. (2018). Women in the Roman Republic. İçinde The Cambridge Companion to the Roman Republic (ss. 127–145). Cambridge University Press.
14. Demont, P. (2016). Food supply and civic stability in classical Athens. Journal of Ancient History, 4(2), 339–360. https://doi.org/10.1515/jah-2016-0015
15. Doğan, E., & Özman, R. (2023). Roma İmparatorluğu’nda alimentum sistemi ve çocuklara yönelik sosyal yardımlar. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(55), 123–145. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.1234
16. Emir, B. (2012). Antik Çağ’da kadınların dinsel ritüelleri: Thesmophoria örnek incelemesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Uludağ Üniversitesi.
17. Eser, E., & Kılıç, Y. (2017). Mezopotamya’da tapınak ekonomisi tartışmaları üzerine yeniden bir değerlendirme. Tarih Araştırmaları Dergisi, 36(62), 401–425.
18. Eugena, B. (2015). Adoption in ancient times. Science of Law, 17, 172–173.
19. Fitzgerald, J. T. (2016). Orphans in Mediterranean antiquity and early Christianity. Acta Theologica, Suppl. 23, 29–48.
20. Huebner, S. R. (2013). Adoption and fosterage in the ancient eastern Mediterranean. İçinde The Oxford handbook of childhood and education in the classical world (ss. 510–535). Oxford University Press.
21. İnan, A. (1987). Eski Mısır Tarih ve Medeniyeti. Atatürk, Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları.
22. Kacprzak, A., & Nowak, M. (2018). Foundlings in the Greco-Roman world. Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis, 86, 13–54. https://doi.org/10.1163/15718190-08612P05
23. Karaarslan, İ. (2020). Hammurabi Kanunları’nda toplumsal statü ve ceza farklılaşması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(1), 85–102.
24. Kulesza, R. (2022). Sparta: History, State and Society. Warszawa: Peter Lang.
25. Koray, M. (2012). Sosyal politika. İmge Kitabevi.
26. Lozano-García, M. vd. (2023). The study of adoption in archaeological human remains. Genealogy, 7(38). https://doi.org/10.3390/genealogy7020038
27. Messkoub, M. (2021). Social policy in historical perspective. Palgrave Macmillan.
28. Mutluay, N. (2010). Eski Yakındoğu Toplumlarında Çocuk. Alter Yayınları.
29. Mutluay, N. (2007). Yunan ve Roma Uygarlığında Çocuk. Ütopya Yayınevi.
30. Neumann, C. A. (Ed.). (2023). Old age before modernity. Heidelberg University Publishing.
31. Özkan, E. B. (2017). Arkaik ve Klasik Dönem Yunan ve Roma’da kadınların aile hayatı. İstanbul Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi, 2017/2, 1–25.
32. Polanyi, K. (2001). The great transformation. Beacon Press.
33. Rickman, G. (1980). The corn supply of ancient Rome. Oxford University Press.
34. Saydam, T. (2020). Roma Cumhuriyeti’nde borç ilişkileri. Belleten, 84(301), 85–108.
35. Scapini, M. (2016). Annona and the politics of food supply. Historia, 65(2), 129–148.
36. Scribd. (2026, Mart). Roma krallık dönemi. https://www.scribd.com/document/962226075/Roma-Krall%C4%B1k-Donemi.
37. Sevinç, H. (2021). Antik Yunan’da yurttaşlık ve emek. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 203–221.
38. Shirinzada, O. (2021). Antik medeniyetlerde yönetim yapısı ve anlayışı: sümerler, mısırlılar ve yunanlılar (Basılmamış yüksek lisans tezi). Karabük Üniversitesi.
39. Solonakis, N. (2019). Grain administration in the Roman East. Ancient Society, 49, 45–68.
40. Stol, M., & Vleeming, S. P. (1998). The care of the elderly in the ancient Near East. Brill.
41. Şahin, T. (2020). Antik Mısır’da beslenme kültürü. Gazi Akademik Bakış, 14(27), 115–130.
42. Şahin, T. (2021). Nil taşkınları ve devlet denetimi. Tarih İncelemeleri Dergisi, 36(1), 109–128.
43. Şenkal, A. (2018). Sosyal politika tarihi. Umuttepe Yayınları.
44. Taş, S., & Günay, E. (2013). Antik Yunan’da litürji sistemi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 8(2), 135–152.
45. Tekeli, İ. (2010). Toplumsal düzen ve devlet. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
46. UK Disability History Month. (2025). Disability, life and death.
47. Utku, N. Ş. (2016). Antik Çağ’da engellilik. Engellilik ve Din, 27–52.
48. Uzel, İ. (2010). Anadolu uygarlıklarında kozmetoloji. Lokman Hekim Journal, 47-54.
49. Yakut İpekoğlu, H. (Ed.). (2021). Tarih öncesinden günümüze engellilik. Ege Yayınları.
50. Yalçın, E. (2024). Antik Yunan ve modern dönemde kadın olmak. Marmara Üniversitesi Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Dergisi, 8(2), 57–71.
51. Yılmaz, B. (2018). Roma toplumunda köle emeği. İstanbul Üniversitesi Tarih Dergisi, 68, 185–210.