Öz

The aim of this research is to understand the problems experienced by cancer patients and their coping mechanisms with these problems from a social work perspective and to evaluate the social work practices they need. Qualitative method was used in the research and data was collected with in-depth interview technique. Data were collected through a demographic information form and a semi-structured interview question list. In the study, 15 volunteer patients residing in Istanbul were reached using the snowball sampling method. The findings of the research were discussed under the themes of the difficulties experienced by cancer patients and the themes of coping with the difficulties of cancer patients. Themes of the difficulties experienced by cancer patients; denial and non-acceptance, psycho-emotional difficulties, organ loss and body perception, environmental and social difficulties and economic problems. The themes of cancer patients coping with difficulties are; fatalism, developing a positive perspective and caring about self-care. According to the results of the research, it is recommended that, in the context of oncological social service, cancer patients should be informed about the disease, psychosocial support should be provided to the patient and their families, community-based awareness-raising activities should be carried out, economic support and creating support groups recommended.

Anahtar Kelimeler

• Cancer
• Social Work
• Oncological social work
• Coping mechanisms

SOSYAL HİZMET PERSPEKTİFİNDEN KANSER HASTALARININ YAŞADIĞI SORUNLAR VE BAŞA ÇIKMA MEKANİZMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Kanser, vücudun herhangi bir organında veya dokusunda kontrolsüz hücre büyümesi ve çoğalması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Kanser, günümüzde giderek artan bir hastalık olmakta ve sağlık ve sosyal hizmetlerin bütüncül bir şekilde ilgilenmesi gereken bir alan oluşturmaktadır. Bu araştırmanın amacı, sosyal hizmet perspektifinden kanser hastalarının yaşadıkları sorunları ve bu sorunlarla başa çıkma mekanizmaları anlamak ve ihtiyaç duydukları sosyal hizmet uygulamalarını değerlendirmektir. Araştırmada nitel yöntem kullanılmış ve derinlemesine görüşme tekniği ile veriler toplanmıştır. Veriler demografik bilgi formu ve yarı yapılandırılmış görüşme soru listesi aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma kapsamında İstanbul’da ikamet eden 15 gönüllü hastaya kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşılmıştır. Araştırmanın bulguları, kanser hastalarının yaşadığı zorlukların temaları ve kanser hastalarının zorluklarla başa çıkma temaları altında ele alınmıştır. Kanser hastalarının yaşadığı zorlukların temaları; hastalığı kabul etmemek, psiko-duygusal zorluklar, fiziksel değişim, sosyal zorluklar ve ekonomik zorluklar olarak ortaya çıkmıştır. Kanser hastalarının zorluklarla başa çıkma temaları ise; kadercilik, olumlu düşünme ve öz bakımı önemsemek olarak ortaya çıkmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre onkolojik sosyal hizmet bağlamında kanser hastalarının hastalık hakkında bilgilendirilmesi, hastanın kendisine ve ailesine psikososyal desteğin sağlanması, toplum temelli farkındalık oluşturan çalışmaların yapılması, ekonomik desteğin sağlanması ve destek gruplarının oluşturulması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kanser
• Sosyal Hizmet
• Onkolojik sosyal hizmet
• Başa çıkma mekanizmaları.

Kaynakça

1. Abbott, Y., Shah, N., Ward, K., McHale, M., Alvarez, E., Saenz, C., & Plaxe, S. (2013). Use of Psychosocial Services Increases after a Social Worker–Mediated Intervention in Gynecology Oncology Patients. Health & Social Work, 38(2), 113–121. doi: https://doi.org/10.1093/hsw/hlt006
2. Albayrak, A., & Kurt, E. (2016). Meme Kanserli Hastalarda Ağrı ve Uzuv Kaybına (Mastektomi) Bağlı Depresyon Düzeylerinin Yaşam Kalitesi ve Dindarlık İle İlişkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 41-81.
3. Altınova, H., & Duyan, V. (2013). Onkolojik Sosyal Hizmet. Turkish Journal of family Medicine and Primary Care, 7(3), 40-45.
4. Altıntaş, B., & Doğan, S. (2021). Yeni Tanı Almış Meme Kanseri Hastalarının Kansere Tepkileri İle Dini Başa Çıkma Tarzları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Gevher Nesibe Journal of Medical & Health Sciences, 6(11), 50-60. doi: http://dx.doi.org/10.46648/gnj.187
5. Arıkan, R. (2000). Travmatik Bir Yaşanti: Meme Kanseri ve Mastektomi. Kriz Dergisi, 39-46.
6. Association of Oncology Social Workers. (2001). Standards of practice in oncology social work. https://aosw.org/: www.aosw.org/mission/standards.html adresinden alındı
7. Avcı, K., & Pala, K. (2004). Uludağ üniversitesi tıp fakültesinde çalışan araştırma görevlisi ve uzman doktorların yaşam kalitesinin değerlendirilmesi. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 30(2), 81-85.
8. Bauer, M., Fitzgerald, L., Haesler, E., & Manfrin, M. (2009). Hospital discharge planning for frail older people and their family. Are we delivering best practice? A review of the evidence. Journal of Clinical Nursing, 18, 2539–2546. doi: https://doi.org/10.1111/j.1365-2702.2008.02685.x

9. Bauer, M., Fitzgerald, L., Haesler, E., & Manfrin, M. (2009). Hospital discharge planning for frail older people and their family Are we delivering best practice? A review of the evidence. Journal of Clinical Nursing, 18(18), 2539-2546. doi: 10.1111/j.1365-2702.2008.02685.x
10. Callan, D. (1989). Hope as a clinical issue in oncology social work. Journal of Psychosocial Oncology, 7(3), 31-46. https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1300/J077v07n03_03?needAccess=true adresinden alındı
11. Clarke, V., & Braun, V. (2017). Thematic analysis. The journal of positive psychology, 12(3), 297-298. doi: https://doi.org/10.1080/17439760.2016.1262613
12. Collins, M., Posenelli, S., Cleak, H., O'Brienc, M., Braddy, L., Donley, E., & Joubertd, L. (2020). Elder Abuse Identification by an Australian Health Service: A Five-Year, Social-Work Audit. Australian Social Work, 73(4), 462-476. doi: https://doi.org/10.1080/0312407X.2020.1778050
13. Creswell, J. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni. (M. B.-S. Demir., Dü.) Ankara: Siyasal Kitapevi.
14. Çilingir, S. (2022). Üniversitede Çalışan Bireylerin Kolorektal Kanser Kaderciliği Ve Sağlık Okuryazarlığı Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Hemşirelik Ana Bilim Dalı.
15. Dedeli, Ö., & Karadeniz, G. (2009). Kanser ağrısının kontrolü ile psikososyal-spiritüel modelin birleştirilmesi. Ağrı Dergisi, 21(9), 45-53. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://jag.journalagent.com/agri/pdfs/AGRI_21_2_45_53.pdf adresinden alındı
16. Doğan, R. (2022). Covid-19 Pandemisinin Gölgesinde Kanser ve Sosyal İzolasyon. Sakarya Üniversitesi Holistik Sağlık Dergisi, 5(2), 177-185. doi: http://orcid.org/0000-0002-5392-1175
17. Ersin, F., & Kılıç Dedeoğlu, G. (2020). Hemşirelerin meme kanseri korku ve kadercilik algılarının meme kanseri erken tanı davranışlarına etkisi. Gevher Nesibe Journal of Medical & Health Sciences, 5(9), 146-153.
18. Faller, H., Hass, H., Engehausen, D., Reuss-Borst, M., & Wöckel, A. (2009). Supportive care needs and quality of life in patients with breast and gynecological cancer attending inpatient rehabilitation. A prospective study. Acta Oncologica, 58(4), 417-424. doi: https://doi.org/10.1080/0284186X.2018.1543947
19. Faydalı, S. (2018). Sağlık eğitimi alan erkek öğrencilerin kendi kendine testis muayenesi yapma durumları ve etkileyen faktörler. Turkish Journal of Clinics and Laboratory, 4, 313-320. doi:10.18663/tjcl.398681
20. Fobair, P., & et al. (2009). Historical Threads in the Development of Oncology Social Work. Journal of Psychosocial Oncology, 27(2), 155-215. doi: https://doi.org/10.1080/07347330902775301
21. Greenblatt, A., & Lee, E. (2018). Cancer survivorship and identity: what about the role of oncology social workers? Social Work in Health Care, 57(10), 811-833. doi: https://doi.org/10.1080/00981389.2018.1521893
22. Heenan, D. (2021). Hospital social work and discharge planning for older people: challenges of working in a clinical setting. Ageing & Society, 43(6), 1333 - 1350. doi: https://doi.org/10.1017/S0144686X21001124
23. Hosseinnezhad Hendvari, F., & Aydın, N. (2022). Covid-19 Pandemisi Sürecinde Kanser Hastalarının Yaşadığı Sorunlar: Nitel bir çalışma. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 16(3), 493-502. doi:10.21763/tjfmpc.1066799
24. Isaksson, J., Lilliehorn, S., & Salander, P. (2017). A nationwide study of Swedish oncology social workers: Characteristics, clinical functions, and perceived barriers to optimal functioning. Social Work in Health Care, 26(7), 600-614. doi: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00981389.2017.1316340
25. Isaksson, J., Lilliehorn, S., & Salander, P. (2018). Cancer patients' motives for psychosocial consultation—Oncology social workers' perceptions of 226 patient cases. Psycho-Oncology, 27(4), 1180-1184. doi: https://doi.org/10.1002/pon.4633
26. Joubert, L., Hocking, A., Ludbrooke, C., Fang, J., & Simpson, G. (2022). Social work in the oncology setting compared to social work in general medical settings: An analysis of findings from a multisite Australian Social Work practice audit. Australian Social Work, 75(2), 152-164. doi: https://doi.org/10.1080/0312407X.2022.2028874
27. Joubert, L., & Hocking, A. (2015). Academic Practitioner Partnerships: A Model for Collaborative Practice Research in Social Work. Australian Social Work, 68, 352-363. doi: https://doi.org/10.1080/0312407X.2015.1045533
28. Karakartal, D. (2019). Kanser hastalarının yaşadıkları psiko-sosyal sorunların incelenmesi. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 4(9), 48-62.
29. Kumar, A., Bhagabaty, S., Tripathy, J., Selvaraj, K., Purkayastha, J., & Singh, R. (2019). Delays in diagnosis and treatment of breast cancer and the pathways of care: a mixed methods study from a tertiary cancer centre in North East India. Asian Pacific journal of cancer prevention: APJCP, 20(12), 3711–3721. doi: 10.31557/APJCP.2019.20.12.3711
30. Kübler-Ross, E. (1975). Sorular ve cevaplarla Yaşamın Son Günleri. (G. Terakye, Dü.) Ankara: Aydoğdu Ofset.
31. Miller, J., Frost, M., Rummans, T., Huschka, M., Atherton, P., Brown, P., . . . Clark, M. (2008). Role of a Medical Social Worker in Improving Quality of Life for Patients with Advanced Cancer with a Structured Multidisciplinary Intervention. Journal of Psychosocial Oncology, 25(4), 105-119. doi: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1300/J077v25n04_07
32. Oyur Çelik, G., Malak, A., Öztürk, Z., & Yılmaz, D. (2009). Menapoz Sonrasi Dönemdeki Kadinlarin Kendi Kendine Meme Muayenesini Uygulama, Mamografi Çektirme Ve Pap Smear Yaptirma Durumlarinin İncelenmesi. Anatolian Journal of Clinical Investigation, 3(3), 159-163. https://eds.s.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=0&sid=c27518c8-f6aa-405a-8c48-27c046f51375%40redis adresinden alındı
33. Öner, E., Girgin, S., Uslukaya, Ö., Bozdağ, Z., Gümüş, H., Urakçı, Z., & Gümüş, M. (2015). Güneydoğu Anadolu bölgesinde meme kanserinde tanı ve tedavide gecikme sebeplerine yönelik anket çalışması. Journal of Clinical and Experimental Investigations, 6(4), 375-381. doi:10.5799/ahinjs.01.2015.04.0552
34. Özbesler, C., & İçağasıoğlu Çoban, A. (2010). Hastane Ortamında Sosyal Hizmet Uygulamaları: Ankara Örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 21(2), 31-46.
35. Özkan, S., & Alçalar, N. (2009). Meme Kanserinin Cerrahi Tedavisine Psikolojik Tepkiler. Meme Sagligi Dergisi/Journal of Breast Health, 5(2), 60-64.
36. Pehlivan, S., Doğan, D., Kahraman, B., & Özkalemkaş, F. (2019). Akut lösemi hastalarında alopesinin beden imajı ve benlik saygısına etkisi. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 45(2), 173-178. doi:10.32708/uutfd.558864
37. Pockett, R., Hobbs, K., Araullo, R., & Dave, K. (2022). Social work interventions in cancer care. Australian Social Work, 75(2), 137-151. doi: https://doi.org/10.1080/0312407X.2020.1748673
38. Pockett, R., Peate, M., Hobbs, K., Dzidowska, M., Bell, M., Baylock, B., & Epstein, I. (2016). The characteristics of oncology social work in Australia: Implications for workforce planning in integrated cancer care. Asia-Pacific Journal of Clinical Oncology, 12, 444–452. doi:10.1111/ajco.12482
39. Rivera-Franco, M., & Leon-Rodriguez, E. (2018). Delays in breast cancer detection and treatment in developing countries. Breast cancer: basic and clinical research, 12, 1-5. doi:10.1177/1178223417752677
40. Savcı, A. (2006). Kanserli hastalarda yaşam kalitesini ve sosyal destek düzeyini etkileyen faktörler. . Erzurum: Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı.
41. Sormanti, M. (2008). Fieldwork Instruction in Oncology Social Work. Journal of Psychosocial Oncology, 12(3), 73-87. doi: https://doi.org/10.1300/J077V12N03_05
42. Strauss, R., & Northcut, T. (2014). Using Yoga Interventions to Enhance Clinical Social Work Practices with Young Women with Cancer. Clinical Social Work Journal, 42, 228–236. https://link.springer.com/article/10.1007/s10615-012-0430-1 adresinden alındı
43. Tünel, M., Vural, A., Evlice, Y., & Tamam, L. (2012). Meme Kanserli Hastalarda Psikiyatrik Sorunlar. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 21(3), 189-219. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/25357 adresinden alındı
44. Uludağ, E., Göral Türkcü, S., & Özkan, S. (2022). Jinekolojik Kanser Tanısı Konulan Kadınların Kansere Karşı Tepki Tarzları ile Öz Bakım Gücü Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Kesitsel Çalışma. Türkiye Klinikleri Hemşirelik Bilimleri Dergisi, 14(2), 364-71. doi: 10.5336/nurses.2021-84924
45. Unger-Saldaña, K. (2014). Challenges to the early diagnosis and treatment of breast cancer in developing countries. World journal of clinical oncology, 5(3), 465–477.
46. Ülger, E., Alacacıoğlu, A., Gülseren, A., Zencir, G., Demir, L., & Tarhan, M. (2014). Kanserde psikososyal sorunlar ve psikososyal onkolojinin önemi. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergis, 28(2), 85-92.
47. Vatan, S. (2017). Duygular ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkiler. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 9(1), 45-62. doi:10.18863/pgy.281117
48. World Health Organization. (2022, 02 03). World Health Organization. 02 13, 2023 tarihinde https://www.who.int/: https://www.who.int/health-topics/cancer#tab=tab_1 adresinden alındı
49. World Health Organization. (2022, 02 03). World Health Organization. 02 13, 2023 tarihinde https://www.who.int/: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cancer adresinden alındı
50. Yalçın, H. (2022). Bir Araştırma Deseni Olarak Fenomenoloji. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 213-232. doi: chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2864502
51. Yıldırım, B., Acar, M., & Tuncay, T. (2013). Onkoloji Alanında Sosyal Hizmet Uzmanlarının Görevleri ve Kanıta Dayalı Değerlendirme. Toplum ve Sosyal Hizmet, 24(1), 169-190.
52. Zebrack, B., Walsh, K., Burg, M., Maramaldi, P., & Lim, J.-w. (2008). Oncology social worker competencies and implications for education and training. Social Work in Health Care, 47(4), 355-375. doi: https://doi.org/10.1080/00981380802173954
53. Zengin, O. (2011). Sosyal hizmetin sağlık hizmetlerinin sunumundaki rolü. Konuralp Medical Journal, 3(3), 29-34.