KÖK HÜCRE NAKLİ OLAN HEMATOLOJİ HASTALARININ SORUN VE GEREKSİNİMLERİ: KURUMSAL HİZMETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Melih Sever; Sunay İl

KÖK HÜCRE NAKLİ OLAN HEMATOLOJİ HASTALARININ SORUN VE GEREKSİNİMLERİ: KURUMSAL HİZMETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Bu çalışmanın ana amacı Türkiye’deki iki onkoloji hastanesinde kök hücre nakli birimlerinde verilen hizmetlerin (psiko-sosyal, finansal, yaşamsal) değerlendirilmesidir. Lösemi ve lenfoma gibi kanser türlerinde hastalıkla mücadelen eden ve allojenik kök hücre nakli olan bireylere ve ailelere sunulan hizmetler, bu hizmetleri sunan uzmanların görüşleri eşliğinde değerlendirilmiştir. Bu çalışma nitel yöntem betimleyici desende yürütülmüştür. Kök hücre nakli sürecinde hangi hizmetlerin sunulduğu ve verilmesi gerektiğine ilişkin bir değerlendirme içeren bu çalışmada, kök hücre nakli alanında profesyonel olarak çalışmış (en az 2 yıl) uzmanların görüşleri ele alınmıştır. 1 uzman doktor, 2 uzman hemşire, 1 başhemşire, 1 kemik iliği ünitesi koordinatörü uzman biyolog ve 3 sosyal hizmet uzmanı ile yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen bulgular kök hücre nakli olan birey ve ailelerinin sorunları ışığında tartışılmıştır. Uzman görüşleri, dört farklı başlık ve öneri alanı etrafında incelenmiştir. Buna göre; ekonomik sorunların bu hastalığın ve ailenin sağaltımında rol oynadığı, ulaşım ve ikamet sorunlarının çözülmesinin önemi, hastanede refakatçi sisteminin geliştirilmesi gerektiği, son olarak da hasta ve ailesine psiko-sosyal desteğin verilmesi gerektiği tartışılmıştır. Bu gereksinimlerin ele alınmasının hasta birey ve ailesinin psiko-sosyal bütünlüğünün korunmasında ve tedavilerin etkinliğinin artmasında rol oynayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Beattie, S. ve Lebel, S. (2011). The experience of caregivers of hematological cancer patients undergoing a hematopoietic stem cell transplant: a comprehensive literature review. Psycho-Oncology, 20, 1137–1150.
2. BetheMatch. (2018). Caregiver resources, Erişim tarihi (02.11.2018). https://bethematch.org/patients-andfamilies/ caregivers-and-transplant/caregiver-resources/.
3. Bevans, M.F., Sternberg, E.M. (2012). Caregiving burden, stress, and health effects among family caregivers of adult cancer patients. Journal of American Medical Association. 307 (4),398–403.
4. Boyle, D., Blodgett, L., Gnesdiloff, S., White, J., Bamford, A., et al., (2000). Caregiver quality of life after autologous bone marrow transplantation. Cancer Nursing, 23 (3), 193-203.
5. Cooke, L., Gemmill, R., Kravits, K., & Grant, M. (2009, May). Psychological issues of stem cell transplant. In Seminars in oncology nursing (Vol. 25, No. 2, pp. 139-150). WB Saunders.
6. EBMT (European Society for Blood and Marrow Transplantation, (2018). Annual report /17, European Society for Blood and Marrow Transplantation. Erişim tarihi: 03.04.2019 https://www.ebmt.org/sites/default/files/2018- 03/EBMT%20Annual%20Report%202017_0.pdf.
7. Engel, G. L. (1977). The need for a new medical model: a challenge for biomedicine. Science, 196,129–136. 8. Erdoğan, Z. ve Yavuz, D. E. (2014). Kanserli hastaların bakım vericilerinde yaşam kalitesi. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 23 (4),726-736.
9. Gratwohl, A., Sureda, A., Baldomero, H., Gratwohl, M., Dreger, P., Kröger, N., ... & Rambaldi, A. (2015). Economics and outcome after hematopoietic stem cell transplantation: a retrospective cohort study. EBioMedicine, 2 (12), 2101-2109.

10. Groot, C. A., Gelderblom-den Hartog, J., Huijgens, P. C., Willemze, R., & Van Ineveld, B. M. (2001). Costs of diagnosis, treatment, and follow up of patients with acute myeloid leukemia in the Netherlands. Journal of Hematotherapy & Stem Cell Research, 10 (1), 187-192.
11. Huizinga, G. A., Visser, A., Van der Graaf, W. T. A., Hoekstra, H. J., & Hoekstra-Weebers, J. E. H. M. (2005). The quality of communication between parents and adolescent children in the case of parental cancer. Annals of Oncology, 16(12), 1956-1961.
12. Karabuğa-Yakar H, Pınar R. (2013). Kanserli hastalara bakım veren aile üyelerinin yaşam kalitesi ve yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi,15 (2),1-16.
13. Keefe, F.J., Ahles T.A., Porter L.S., Sutton L.M., McBride C.M., Pope M.S., McKinstry E.T., Furstenberg C.P., Dalton J., Baucom D.H. (2003). The self-efficacy of family caregivers for helping cancer patients manage pain at end-of-life. Pain, 1-2, 157–162.
14. Lee, S. J., Loberiza, F. R., Antin, J. H., Kirkpatrick, T., Prokop, L., Alyea, E. P., ... & Fisher, D. C. (2005). Routine screening for psychosocial distress following hematopoietic stem cell transplantation. Bone marrow transplantation, 35(1), 77.
15. Leukemia Foundation. (2018). Accommodation services. Erişim Tarihi: 5.12.2018. https://www.leukaemia.org.au/ourservices/ accommodation-services/.
16. Molassiotis, A., & Morris, P.J. (1998). The meaning of quality of life and the effects of unrelated donor bone marrow transplants for chronic myeloid leukemia in adult long-term survivors. Cancer Nursing, 21, 205-211.
17. Mosher, C. E., Redd, W. H., Rini, C. M., Burkhalter, J. E., & DuHamel, K. N. (2009). Physical, psychological, and social sequelae following hematopoietic stem cell transplantation: a review of the literature. Psycho-Oncology: Journal of the Psychological, Social and Behavioral Dimensions of Cancer, 18 (2), 113-127.
18. Möller, B., Barkmann, C., Krattenmacher, T., vd. (2014). Children of cancer patients: prevalence and predictors of emotional and behavioural problems. Cancer; 120 (12), 2361–2370.
19. Okçin, F. (2007). Kanser hastasına bakım veren aile üyelerinin yaşam kalitesi ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması.(Doktora Tezi). T.C. Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
20. Oral, M. ve Tuncay, T. (2012). Ruh sağlığı alanında sosyal hizmet uzmanlarının rol ve sorumlulukları. Toplum ve Sosyal Hizmet, 23 (2), 93-114.
21. Özbesler, C. ve Çoban. A. İ. (2010). Hastane ortamında sosyal hizmet uygulamaları: Ankara örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 21(2), 31-46.
22. Peter Mac. (2018). Patient Accommodation. Peter MacCallum Cancer Centre Victoria Australia, Erişim tarihi (05.12.2018). https://www.petermac.org/location/melbourne/accommodation-around-peter-mac/patientaccommodation.
23. Philip, C., George, B., Ganapule, A., Korula, A., Jain, P., Alex, A. A., Lakshmi, K. M., Sitaram, U., Abubacker, F. N., Abraham, A., Viswabandya, A., Srivastava, V. M., Srivastava, A., Balasubramanian, P. and Mathews, V. (2015). Acute myeloid leukaemia: challenges and real world data from India. British Journal of Haematology, 170, 110–117.
24. Siston, A. K., List, M. A., Daugherty, C. K., Banik, D. M., Menke, C., Cornetta, K., & Larson, R. A. (2001). Psychosocial adjustment of patients and caregivers prior to allogeneic bone marrow transplantation. Bone Marrow Transplantation, 27, 1181–1188.
25. Spath, M.L, Fife, B.L, Monahan, P.O, Decker, C.L, Austin, J.K, Abonour, R. vd. (2013). Children's emotional adaptation to parental BMT. Bone Marrow Transplant; 48, 135–140.Thyer, B. (2010). The handbook of social work research methods. Los Angeles: Sage Publications.
26. TÜBA (Türkiye Bilimler Akademisi), (2014). Ulusal kök hücre politikaları çalıştayı raporu, erişim tarihi: 03.04.2019. http://www.tuba.gov.tr/files/yayinlar/raporlar/T%C3%9CBAUlusal% 20K%C3%B6k%20H%C3%BCcre%20Politikalar%C4%B1%20%C3%87al%C4%B1%C5%9Ftay%C4%B1%20Raporu.p df.
27. T.C. Resmi Gazete, Devlet Memurları Kanunu. 657, 1965, 4179- 4290-7.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Melih Sever ^*
Türkiye

Sunay İl
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

5 Ocak 2018

Kabul Tarihi

28 Mayıs 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Sayı: 13

IZ

https://izlik.org/JA83SL29DL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sever, M., & İl, S. (2019). KÖK HÜCRE NAKLİ OLAN HEMATOLOJİ HASTALARININ SORUN VE GEREKSİNİMLERİ: KURUMSAL HİZMETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, 13, 70-89. https://izlik.org/JA83SL29DL

AMA

1.Sever M, İl S. KÖK HÜCRE NAKLİ OLAN HEMATOLOJİ HASTALARININ SORUN VE GEREKSİNİMLERİ: KURUMSAL HİZMETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi. 2019;(13):70-89. https://izlik.org/JA83SL29DL

Chicago

Sever, Melih, ve Sunay İl. 2019. “KÖK HÜCRE NAKLİ OLAN HEMATOLOJİ HASTALARININ SORUN VE GEREKSİNİMLERİ: KURUMSAL HİZMETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, sy 13: 70-89. https://izlik.org/JA83SL29DL.

EndNote

Sever M, İl S (01 Haziran 2019) KÖK HÜCRE NAKLİ OLAN HEMATOLOJİ HASTALARININ SORUN VE GEREKSİNİMLERİ: KURUMSAL HİZMETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi 13 70–89.

IEEE

[1]M. Sever ve S. İl, “KÖK HÜCRE NAKLİ OLAN HEMATOLOJİ HASTALARININ SORUN VE GEREKSİNİMLERİ: KURUMSAL HİZMETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ”, Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, sy 13, ss. 70–89, Haz. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83SL29DL

ISNAD

Sever, Melih - İl, Sunay. “KÖK HÜCRE NAKLİ OLAN HEMATOLOJİ HASTALARININ SORUN VE GEREKSİNİMLERİ: KURUMSAL HİZMETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi. 13 (01 Haziran 2019): 70-89. https://izlik.org/JA83SL29DL.

JAMA

1.Sever M, İl S. KÖK HÜCRE NAKLİ OLAN HEMATOLOJİ HASTALARININ SORUN VE GEREKSİNİMLERİ: KURUMSAL HİZMETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi. 2019;:70–89.

MLA

Sever, Melih, ve Sunay İl. “KÖK HÜCRE NAKLİ OLAN HEMATOLOJİ HASTALARININ SORUN VE GEREKSİNİMLERİ: KURUMSAL HİZMETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ”. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, sy 13, Haziran 2019, ss. 70-89, https://izlik.org/JA83SL29DL.

Vancouver

1.Melih Sever, Sunay İl. KÖK HÜCRE NAKLİ OLAN HEMATOLOJİ HASTALARININ SORUN VE GEREKSİNİMLERİ: KURUMSAL HİZMETLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi [Internet]. 01 Haziran 2019;(13):70-89. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83SL29DL