İnceleme Makalesi

Cavit Orhan Tütengil ve Türkiye’nin Karayolları

Sayı: 2 29 Haziran 2023
Toplumsal Tarih Akademi Kapak
Toplumsal Tarih Akademi
PDF İndir

Cavit Orhan Tütengil ve Türkiye’nin Karayolları

Öz

Bu kısa yazı içerisinde, Tütengil’in Türkiye sosyoloji tarihi içerisindeki yerini tekrar hatırlatmakla birlikte, onun unutulmuş ve aslında oldukça önemli bir çalışmasını değerlendirmek amaçlanmıştır. Türkiye tarihinde toplumsal ve ekonomik dönüşümün altyapısına dair çalışmalar oldukça yetersiz ve çoğu zaman da teknik bir düzeyde ele alınmıştır. Bu yüzden de elektrifikasyon, iletişim ve ulaşım başta olmak üzere bu alanlardaki gelişmelerin toplumsal etkisi tarihyazımının bir parçası olarak değil, ekonomi ve teknik alanların bir uzmanlığı olarak geçiştirilmiştir. Bu bakış açısının dışına çıkan Tütengil’in, altyapı gelişmelerinin toplumsal etkisine odaklanan öncü çalışmalardan biri olan İçtimai ve İktisadi Bakımdan Türkiye’nin Karayolları başlıklı doçentlik çalışması, yirminci yüzyılın farklı bir paradigma üzerinden geliştiği ikinci yarısında yaşanan gelişmeleri anlamak açısından dikkatlerden kaçmamalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adalet, Begüm. Hotels and Highways – The Construction of Modernization Theory in Cold War Turkey. Stanford: Stanford University Press, 2018.
  2. Kongar, Emre. Cavit Orhan Tütengil. Ankara: TDK Yayınları, 1982.
  3. Özerdim, Sami N. ve Perran Özben, “Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil Bibliyografyası”, Sosyoloji Konferansları (Cavit Orhan Tütengil özel sayısı), Sayı 18, 1980.
  4. Sinan Yıldırmaz, Türkiye’de Köylülüğün Sosyal Tarihi 1945-1960. İstanbul: İletişim Yayınları, 2021.
  5. Thompson,E. P. “Time, Work-Discipline, and Industrial Capitalism.” Past & Present, no. 38 (1967).
  6. Tütengil, Cavit Orhan. İçtimai ve İktisadi Bakımdan Türkiyenin Karayolları. İstanbul: İstanbul Matbaası, 1961.
  7. Tütengil, Cavit Orhan. Doktor Rıza Nur Üzerine – Üç Yazı-Yankılar-Belgeler. Ankara: Güven Matbaası, 1965.
  8. Yıldırmaz, Sinan. “Developmentalism and Rural Sociology: The Ideological Reconstruction of Academic Knowledge in the Early Cold War Period in Turkey”, yay. haz. E. Zeynep Suda, Ateş Uslu, E. Eren Korkmaz, 77-100. Faces of Republican Turkey: Beyond the Modernization Hypothesis. İstanbul: İstanbul University Press, 2000.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

2 Nisan 2023

Kabul Tarihi

21 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA37LX47MH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Yıldırmaz, S. (2023). Cavit Orhan Tütengil ve Türkiye’nin Karayolları. Toplumsal Tarih Akademi, 2, 138-144. https://izlik.org/JA37LX47MH
AMA
1.Yıldırmaz S. Cavit Orhan Tütengil ve Türkiye’nin Karayolları. TT Akademi. 2023;(2):138-144. https://izlik.org/JA37LX47MH
Chicago
Yıldırmaz, Sinan. 2023. “Cavit Orhan Tütengil ve Türkiye’nin Karayolları”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 2: 138-44. https://izlik.org/JA37LX47MH.
EndNote
Yıldırmaz S (01 Haziran 2023) Cavit Orhan Tütengil ve Türkiye’nin Karayolları. Toplumsal Tarih Akademi 2 138–144.
IEEE
[1]S. Yıldırmaz, “Cavit Orhan Tütengil ve Türkiye’nin Karayolları”, TT Akademi, sy 2, ss. 138–144, Haz. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA37LX47MH
ISNAD
Yıldırmaz, Sinan. “Cavit Orhan Tütengil ve Türkiye’nin Karayolları”. Toplumsal Tarih Akademi. 2 (01 Haziran 2023): 138-144. https://izlik.org/JA37LX47MH.
JAMA
1.Yıldırmaz S. Cavit Orhan Tütengil ve Türkiye’nin Karayolları. TT Akademi. 2023;:138–144.
MLA
Yıldırmaz, Sinan. “Cavit Orhan Tütengil ve Türkiye’nin Karayolları”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 2, Haziran 2023, ss. 138-44, https://izlik.org/JA37LX47MH.
Vancouver
1.Sinan Yıldırmaz. Cavit Orhan Tütengil ve Türkiye’nin Karayolları. TT Akademi [Internet]. 01 Haziran 2023;(2):138-44. Erişim adresi: https://izlik.org/JA37LX47MH

Toplumsal Tarih Akademi: Osmanlı-Türkiye Araştırmaları Dergisi'nin 8. Sayısı “Hayvan Tarihi” dosyasıyla yayınlandı. “Hayvan Tarihi” sayısının editörleri Cihangir Gündoğdu, Deniz Dölek-Sever ve İbrahim Can Usta'nın editoryal makalesinin bir kısmını aşağıda paylaşıyoruz. Yazının tam hali ilgili sayıda. 

Hayvan Tarihi: Geçmişi İnsanın Ötesinde Düşünmek ve Yazmak 

Ana akım tarih anlatıları çok uzun süre insanmerkezci bir perspektifle şekillendi ve geçmiş temelde insan ilişkilerinin hikâyesi olarak kurgulandı. Hayvanlar da bu çerçevede mülk, kaynak, sembol ya da insan faaliyetlerinin pasif tamamlayıcıları olarak değerlendirildi. Hayvan tarihi işte bu anlayışı sorgular. Hayvanların deneyimlerini, bedenlerini, davranışlarını, insanlarla karşılaşmalarını ve bu karşılaşmaların yarattığı karşılıklı dönüşümleri araştırma konusu hâline getirerek tarihin yalnızca insanlara ait bir alan olmadığını ileri sürer. 

Hayvan tarihi, insan olmayan hayvanların tarihsel varlıklarını merkeze alan, onların iktisadi, toplumsal, siyasal ve kültürel süreçlerdeki rollerini, insanlarla ve çevreyle kurdukları çok katmanlı ilişkileri inceleyen önemli bir tarihyazımı alanıdır. Bu yaklaşım hayvanları yalnızca toplumların arka planında yer alan unsurlar olarak değil, tarihsel süreçlere etki eden canlı varlıklar olarak ele alır. Böylece emek, savaş, ulaşım, beslenme, kentleşme, sağlık, hukuk, duygulanım ve gündelik yaşam gibi alanlarda hayvanların belirleyici varlığı görünür hâle gelir. 

Hayvan tarihi bu yönüyle diğer tarih yazım biçimlerinden hem epistemolojik hem de ontolojik olarak ayrılır. Epistemolojik açıdan geçmişe dair bilgi üretiminde yalnızca insan belgelerine ve insan bakış açısına dayanmanın sınırlarını gösterir. Arşiv belgeleri, görsel malzemeler, maddi kültür unsurları, veteriner kayıtları, seyahatnameler, edebî metinler ve bilimsel veriler gibi farklı kaynak türlerini birlikte kullanır. Ontolojik açıdan ise insanı tek ve mutlak tarihsel özne olarak kabul eden anlayışı tartışmaya açar. İnsan olmayan varlıkların da tepkileri, uyum stratejileri, direnişleri ve ilişkisel etkileriyle tarihsel süreçlerin parçası olduğunu ortaya koyar. 

Dolayısıyla hayvan tarihi yalnızca geçmişte hayvanların nasıl kullanıldığını anlatan bir alan değildir; aynı zamanda insanlarla diğer canlılar arasındaki güç ilişkilerini, karşılıklı bağımlılık biçimlerini ve birlikte yaşama rejimlerini inceleyen eleştirel bir tarihyazımı yaklaşımıdır. Bu nedenle çevre tarihi, emek tarihi, bilim tarihi, hukuk tarihi, kent tarihi, imparatorluk çalışmaları ve posthümanist düşünceyle yakın ilişki içindedir. Fransız tarihçi Éric Baratay’ın da belirttiği gibi tarihin insanmerkezci tanımı terk edilmeli ve tarih, tüm canlı varlıkları kapsayan bir bilgi alanı olarak yeniden düşünülmelidir. Hayvan tarihi bu çerçevede geçmişi insanın ötesinde yeniden düşünmeye ve yazmaya çağıran dönüştürücü bir araştırma alanı sunar.