Öz
Bu kısa yazı içerisinde, Tütengil’in Türkiye sosyoloji tarihi içerisindeki yerini tekrar hatırlatmakla birlikte, onun unutulmuş ve aslında oldukça önemli bir çalışmasını değerlendirmek amaçlanmıştır. Türkiye tarihinde toplumsal ve ekonomik dönüşümün altyapısına dair çalışmalar oldukça yetersiz ve çoğu zaman da teknik bir düzeyde ele alınmıştır. Bu yüzden de elektrifikasyon, iletişim ve ulaşım başta olmak üzere bu alanlardaki gelişmelerin toplumsal etkisi tarihyazımının bir parçası olarak değil, ekonomi ve teknik alanların bir uzmanlığı olarak geçiştirilmiştir. Bu bakış açısının dışına çıkan Tütengil’in, altyapı gelişmelerinin toplumsal etkisine odaklanan öncü çalışmalardan biri olan İçtimai ve İktisadi Bakımdan Türkiye’nin Karayolları başlıklı doçentlik çalışması, yirminci yüzyılın farklı bir paradigma üzerinden geliştiği ikinci yarısında yaşanan gelişmeleri anlamak açısından dikkatlerden kaçmamalıdır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adalet, Begüm. Hotels and Highways – The Construction of Modernization Theory in Cold War Turkey. Stanford: Stanford University Press, 2018.
- Kongar, Emre. Cavit Orhan Tütengil. Ankara: TDK Yayınları, 1982.
- Özerdim, Sami N. ve Perran Özben, “Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil Bibliyografyası”, Sosyoloji Konferansları (Cavit Orhan Tütengil özel sayısı), Sayı 18, 1980.
- Sinan Yıldırmaz, Türkiye’de Köylülüğün Sosyal Tarihi 1945-1960. İstanbul: İletişim Yayınları, 2021.
- Thompson,E. P. “Time, Work-Discipline, and Industrial Capitalism.” Past & Present, no. 38 (1967).
- Tütengil, Cavit Orhan. İçtimai ve İktisadi Bakımdan Türkiyenin Karayolları. İstanbul: İstanbul Matbaası, 1961.
- Tütengil, Cavit Orhan. Doktor Rıza Nur Üzerine – Üç Yazı-Yankılar-Belgeler. Ankara: Güven Matbaası, 1965.
- Yıldırmaz, Sinan. “Developmentalism and Rural Sociology: The Ideological Reconstruction of Academic Knowledge in the Early Cold War Period in Turkey”, yay. haz. E. Zeynep Suda, Ateş Uslu, E. Eren Korkmaz, 77-100. Faces of Republican Turkey: Beyond the Modernization Hypothesis. İstanbul: İstanbul University Press, 2000.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Bölüm | İnceleme Makalesi |
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 29 Haziran 2023 |
| IZ | https://izlik.org/JA37LX47MH |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2023 Sayı: 2 |
Kaynak Göster
Hayvan tarihi, geçmiş anlatısına aktif bir unsur olarak hayvanları da dahil etmeyi amaçlayan disiplinler arası bir araştırma alanıdır. Hayvan tarihçileri, tarih yazımında genellikle arka planda kalan hayvanları merkeze alarak, insan-hayvan ilişkilerinin kültürel, ekonomik, politik ve çevresel boyutlarını inceler. Bu yaklaşım, sadece insanların hayvanlara ne yaptığıyla değil, aynı zamanda hayvanların geçmişte nasıl etkili olduğu ve onların ne şekilde tarihselleştirilebileceği ile ilgilenir; böylece tarih yazımındaki insan-merkezci bakış açısını sorgular. Hayvanların da tarihte özne olabileceği düşüncesi hem tarihsel olaylara daha geniş bir perspektiften bakmayı sağlar hem de günümüzdeki insan-hayvan ilişkilerini anlamak için güçlü bir arka plan sunar.
İnsanların tarihsel süreçlerde yalnız ve yegâne aktör olmadıklarını gösteren hayvan tarihi araştırmaları; tarım, sağlık, sömürgecilik, evcilleştirme, modernite ve şehirleşme gibi pek çok farklı konuyu daha bütünlüklü bir şekilde anlamamıza yardımcı olur. İnsanlığın binlerce yıldır yaşadığı dönüşümlerin hayvanlarla kurulan ilişkilerden bağımsız olarak ele alınması tarihsel anlatıların bir hayli eksik kalmasına sebep olmuştur. Hayvan tarihi hayvanların deneyimlerini ve insan ile hayvanın etkileşimlerini tarih yazımına dahil ederek geçmiş anlatısındaki mevcut noksanlıkları giderme potansiyeline sahiptir.
Toplumsal Tarih Akademi dergisinin Haziran 2026 sayısının ana teması hayvan tarihi olarak belirlendi. Bu sayıda Osmanlı ve Türkiye tarihinden insan-hayvan ilişkilerini merkeze alan yazılara yer verilecektir. Hayvanât - Hayvan Tarihi Ağı’nı temsil eden sayı editörleri, yazarlardan yalnızca hayvanları konu edinmelerini değil, hayvanların geçmişte oynadıkları farklı rollere ve türler arası ilişkilere odaklanarak insanlar kadar hayvanları da merkeze alan kapsayıcı bir perspektifin okurların tarihe bakışını nasıl zenginleştirdiğine ışık tutmalarını beklemektedirler.
Yazıların son teslim tarihi 1 Aralık 2025 olarak belirlenmiştir.
Sayı editörleri
Cihangir Gündoğdu, Deniz Dölek Sever, İbrahim Can Usta