Araştırma Makalesi

Tabiat, Tahayyül ve Tahakküm: Erken Cumhuriyet Döneminde İdeoloji, Su ve Ulus İnşası

Sayı: 2 29 Haziran 2023
Toplumsal Tarih Akademi Kapak
Toplumsal Tarih Akademi
PDF İndir

Tabiat, Tahayyül ve Tahakküm: Erken Cumhuriyet Döneminde İdeoloji, Su ve Ulus İnşası

Öz

Erken Cumhuriyet döneminde devleti yönetenler güçlerini ve meşruiyetlerini pekiştirmede, devlet inşa sürecini kolaylaştırmada, ulusal kimliği güçlendirmede ve ulusal sınırlar içerisinde daha fazla nüfuz sahibi olmada büyük ölçekli su altyapılarını kullanmıştı. Dahası, David Blackbourn’ün on dokuzuncu yüzyıl sonlarında Almanya’da tabiat ve ulus inşası üzerine yaptığı çalışmada ortaya koyduğu gibi, “güven veren” hidrolik altyapılar, devletin kültürel propaganda için başvurduğu etkin bir aygıt haline gelmişti. Bu çalışmada, Kemalist rejimin barajlar, rezervuarlar, bentler, drenaj ve su kanalları gibi hidrolik altyapılar yoluyla doğayı tahakküm altına alma mücadelesini, sudan hem istifade ederek hem de verdiği zararların önüne geçerek devlet hegemonyasını kurma ve genişletme çabalarını modernleşme ve çağdaşlaşma süreçleri bağlamında ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 10 Yılda Türkiye Nafiası, 1923-1933. İstanbul: İstanbul Matbaacılık, 1933.
  2. Ahmad, Feroz. The Making of Modern Turkey. Londra: Routledge, 2002.
  3. Akpınar, Özkan. “Reclaiming the Empire: Environment, Marshes and Hydraulic Engineering in the late Ottoman Period”. Doktora tezi, Boğaziçi Üniversitesi, 2020.
  4. Allouche, Jeremy. “The Multi-Level Governance of Water and State-Building Processes: A Longue Durée Perspective”. The Politics of Water: A Survey. Yay. Haz. Kai Wegerich ve Jeroen Warner, 45-67. New York: Routledge, 2010.
  5. Blackbourn, David. The Conquest of Nature: Water, Landscape, and the Making of Modern Germany. Londra: Pimlico, 2016.
  6. Bruisch, Katja ve Liesbeth van de Grift, “Reclaiming the Land: The Drainage Paradigm and the Making of Twentieth-Century Rural Europe”. Living with the Land: Rural and Agricultural Actors in Twentieth-Century Europe – A Handbook. Yay. Haz. Liesbeth van de Grift, Dietmar Müller ve Corinna Unger, 37-60. Berlin: DeGruyter, 2022.
  7. Büyükyıldırım, Galip. “1925 Talimatnamesi, Türkiye’de Akarsu Ölçümlerinin Başlangıcı”. Pamukkale Üniversitesi VI. Ulusal Hidroloji Kongresi Bildiriler Kitabı, 22–24 Eylül 2010. Yay. Haz. Halil Karahan ve Orhan Baykan, 45-63. Denizli: Pamukkale Üniversitesi, 2010.
  8. Büyükyıldırım, Galip. “Akarsu İstikşaf Seferberliği ve Genç Cumhuriyet’in Mühendisleri”. Türkiye Mühendislik Haberleri 44, 2008, 42–46.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

2 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

3 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA55EA85BB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Inal, O. (2023). Tabiat, Tahayyül ve Tahakküm: Erken Cumhuriyet Döneminde İdeoloji, Su ve Ulus İnşası. Toplumsal Tarih Akademi, 2, 90-105. https://izlik.org/JA55EA85BB
AMA
1.Inal O. Tabiat, Tahayyül ve Tahakküm: Erken Cumhuriyet Döneminde İdeoloji, Su ve Ulus İnşası. TT Akademi. 2023;(2):90-105. https://izlik.org/JA55EA85BB
Chicago
Inal, Onur. 2023. “Tabiat, Tahayyül ve Tahakküm: Erken Cumhuriyet Döneminde İdeoloji, Su ve Ulus İnşası”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 2: 90-105. https://izlik.org/JA55EA85BB.
EndNote
Inal O (01 Haziran 2023) Tabiat, Tahayyül ve Tahakküm: Erken Cumhuriyet Döneminde İdeoloji, Su ve Ulus İnşası. Toplumsal Tarih Akademi 2 90–105.
IEEE
[1]O. Inal, “Tabiat, Tahayyül ve Tahakküm: Erken Cumhuriyet Döneminde İdeoloji, Su ve Ulus İnşası”, TT Akademi, sy 2, ss. 90–105, Haz. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA55EA85BB
ISNAD
Inal, Onur. “Tabiat, Tahayyül ve Tahakküm: Erken Cumhuriyet Döneminde İdeoloji, Su ve Ulus İnşası”. Toplumsal Tarih Akademi. 2 (01 Haziran 2023): 90-105. https://izlik.org/JA55EA85BB.
JAMA
1.Inal O. Tabiat, Tahayyül ve Tahakküm: Erken Cumhuriyet Döneminde İdeoloji, Su ve Ulus İnşası. TT Akademi. 2023;:90–105.
MLA
Inal, Onur. “Tabiat, Tahayyül ve Tahakküm: Erken Cumhuriyet Döneminde İdeoloji, Su ve Ulus İnşası”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 2, Haziran 2023, ss. 90-105, https://izlik.org/JA55EA85BB.
Vancouver
1.Onur Inal. Tabiat, Tahayyül ve Tahakküm: Erken Cumhuriyet Döneminde İdeoloji, Su ve Ulus İnşası. TT Akademi [Internet]. 01 Haziran 2023;(2):90-105. Erişim adresi: https://izlik.org/JA55EA85BB

Toplumsal Tarih Akademi: Osmanlı-Türkiye Araştırmaları Dergisi'nin 8. Sayısı “Hayvan Tarihi” dosyasıyla yayınlandı. “Hayvan Tarihi” sayısının editörleri Cihangir Gündoğdu, Deniz Dölek-Sever ve İbrahim Can Usta'nın editoryal makalesinin bir kısmını aşağıda paylaşıyoruz. Yazının tam hali ilgili sayıda. 

Hayvan Tarihi: Geçmişi İnsanın Ötesinde Düşünmek ve Yazmak 

Ana akım tarih anlatıları çok uzun süre insanmerkezci bir perspektifle şekillendi ve geçmiş temelde insan ilişkilerinin hikâyesi olarak kurgulandı. Hayvanlar da bu çerçevede mülk, kaynak, sembol ya da insan faaliyetlerinin pasif tamamlayıcıları olarak değerlendirildi. Hayvan tarihi işte bu anlayışı sorgular. Hayvanların deneyimlerini, bedenlerini, davranışlarını, insanlarla karşılaşmalarını ve bu karşılaşmaların yarattığı karşılıklı dönüşümleri araştırma konusu hâline getirerek tarihin yalnızca insanlara ait bir alan olmadığını ileri sürer. 

Hayvan tarihi, insan olmayan hayvanların tarihsel varlıklarını merkeze alan, onların iktisadi, toplumsal, siyasal ve kültürel süreçlerdeki rollerini, insanlarla ve çevreyle kurdukları çok katmanlı ilişkileri inceleyen önemli bir tarihyazımı alanıdır. Bu yaklaşım hayvanları yalnızca toplumların arka planında yer alan unsurlar olarak değil, tarihsel süreçlere etki eden canlı varlıklar olarak ele alır. Böylece emek, savaş, ulaşım, beslenme, kentleşme, sağlık, hukuk, duygulanım ve gündelik yaşam gibi alanlarda hayvanların belirleyici varlığı görünür hâle gelir. 

Hayvan tarihi bu yönüyle diğer tarih yazım biçimlerinden hem epistemolojik hem de ontolojik olarak ayrılır. Epistemolojik açıdan geçmişe dair bilgi üretiminde yalnızca insan belgelerine ve insan bakış açısına dayanmanın sınırlarını gösterir. Arşiv belgeleri, görsel malzemeler, maddi kültür unsurları, veteriner kayıtları, seyahatnameler, edebî metinler ve bilimsel veriler gibi farklı kaynak türlerini birlikte kullanır. Ontolojik açıdan ise insanı tek ve mutlak tarihsel özne olarak kabul eden anlayışı tartışmaya açar. İnsan olmayan varlıkların da tepkileri, uyum stratejileri, direnişleri ve ilişkisel etkileriyle tarihsel süreçlerin parçası olduğunu ortaya koyar. 

Dolayısıyla hayvan tarihi yalnızca geçmişte hayvanların nasıl kullanıldığını anlatan bir alan değildir; aynı zamanda insanlarla diğer canlılar arasındaki güç ilişkilerini, karşılıklı bağımlılık biçimlerini ve birlikte yaşama rejimlerini inceleyen eleştirel bir tarihyazımı yaklaşımıdır. Bu nedenle çevre tarihi, emek tarihi, bilim tarihi, hukuk tarihi, kent tarihi, imparatorluk çalışmaları ve posthümanist düşünceyle yakın ilişki içindedir. Fransız tarihçi Éric Baratay’ın da belirttiği gibi tarihin insanmerkezci tanımı terk edilmeli ve tarih, tüm canlı varlıkları kapsayan bir bilgi alanı olarak yeniden düşünülmelidir. Hayvan tarihi bu çerçevede geçmişi insanın ötesinde yeniden düşünmeye ve yazmaya çağıran dönüştürücü bir araştırma alanı sunar.