Öz
İklim krizinin tarihsel kökenlerini konu edinen araştırmacılar küresel ısınmanın temel sebebi olarak görülen fosil yakıtları farklı perspektiflerden incelemeye devam ediyorlar. On Barak’ın Powering Empire: How Coal Made the Middle East and Sparked Global Carbonization (İmparatorluğa Güç Vermek: Kömür Ortadoğu'yu Nasıl Yarattı ve Küresel Karbonlaşmayı Nasıl Başlattı?) kitabı yakın tarihte bu alana yapılan önemli katkılardan biri. Powering Empire da başlığından anlaşılacağı üzere kömürün küreselleşme sürecini İngiliz emperyalizminin Ortadoğu’daki serüveni ile ilişkilendirerek ayrıntılı biçimde inceliyor. Kitap kömürün tarihsel yolculuğunu sosyal, kültürel, teknolojik ve entelektüel yaklaşımları harmanlayarak ele alıyor ve bu fosil yakıtın sömürge topraklarında siyaseti, sosyal hayatı, emeği, çevreyi ve zihin dünyasını nasıl şekillendirdiği hakkında zengin bir açıklama sunuyor.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- On Barak, Powering Empire: How Coal Made the Middle East and Sparked Global Carbonization, University of California Press, 2020. 344 sayfa. ISBN: 978-0-520-31072-8.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Bölüm | Kitap İncelemesi |
| Yazarlar | |
| Yayımlanma Tarihi | 29 Haziran 2023 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2023 Sayı: 2 |
Kaynak Göster
Hayvan tarihi, geçmiş anlatısına aktif bir unsur olarak hayvanları da dahil etmeyi amaçlayan disiplinler arası bir araştırma alanıdır. Hayvan tarihçileri, tarih yazımında genellikle arka planda kalan hayvanları merkeze alarak, insan-hayvan ilişkilerinin kültürel, ekonomik, politik ve çevresel boyutlarını inceler. Bu yaklaşım, sadece insanların hayvanlara ne yaptığıyla değil, aynı zamanda hayvanların geçmişte nasıl etkili olduğu ve onların ne şekilde tarihselleştirilebileceği ile ilgilenir; böylece tarih yazımındaki insan-merkezci bakış açısını sorgular. Hayvanların da tarihte özne olabileceği düşüncesi hem tarihsel olaylara daha geniş bir perspektiften bakmayı sağlar hem de günümüzdeki insan-hayvan ilişkilerini anlamak için güçlü bir arka plan sunar.
İnsanların tarihsel süreçlerde yalnız ve yegâne aktör olmadıklarını gösteren hayvan tarihi araştırmaları; tarım, sağlık, sömürgecilik, evcilleştirme, modernite ve şehirleşme gibi pek çok farklı konuyu daha bütünlüklü bir şekilde anlamamıza yardımcı olur. İnsanlığın binlerce yıldır yaşadığı dönüşümlerin hayvanlarla kurulan ilişkilerden bağımsız olarak ele alınması tarihsel anlatıların bir hayli eksik kalmasına sebep olmuştur. Hayvan tarihi hayvanların deneyimlerini ve insan ile hayvanın etkileşimlerini tarih yazımına dahil ederek geçmiş anlatısındaki mevcut noksanlıkları giderme potansiyeline sahiptir.
Toplumsal Tarih Akademi dergisinin Haziran 2026 sayısının ana teması hayvan tarihi olarak belirlendi. Bu sayıda Osmanlı ve Türkiye tarihinden insan-hayvan ilişkilerini merkeze alan yazılara yer verilecektir. Hayvanât - Hayvan Tarihi Ağı’nı temsil eden sayı editörleri, yazarlardan yalnızca hayvanları konu edinmelerini değil, hayvanların geçmişte oynadıkları farklı rollere ve türler arası ilişkilere odaklanarak insanlar kadar hayvanları da merkeze alan kapsayıcı bir perspektifin okurların tarihe bakışını nasıl zenginleştirdiğine ışık tutmalarını beklemektedirler.
Yazıların son teslim tarihi 1 Aralık 2025 olarak belirlenmiştir.
Sayı editörleri
Cihangir Gündoğdu, Deniz Dölek Sever, İbrahim Can Usta