Gizli Tarih: Türkiye Sağının Tek Parti Devrine Bakışları (1950-1980)

Doğan Gürpınar

Araştırma Makalesi

Secret History: The Perspectives of the Turkish Right Towards the Turkish Single-Party Regime (1950-1980)

Yıl 2023, Sayı: 3, 8 - 27, 26.12.2023

Öz

This article explores the perspectives of the Turkish political right on the history of the Turkish Republic. Two main features of this extensive literature are to be particularly assessed; that all these texts follow the script of Secret History metanarrative and are inscriptions of oral narratives into texts. The article examines this metanarrative from the 1930s to 1980; that is; until the end of the classical period of this nationalist-conservative narrative.

Anahtar Kelimeler

Historiography , nationalism , rightism , Islamism , History of the Turkish Republic , popular history

Kaynakça

Adak, Hülya. “Who is Afraid of Dr. Rıza Nur’s Autobiography?”, Autobiographical Themes in Turkish Literature: Theoretical and Comparative Perspectives. Yay. Haz. Olcay Akyıldız, Halim Kara, Börte Sagaster (ed.), Würzburg: Ergon Verlag, 2007, 125-141.
Akbayrak, Hasan. Milletin Tarihinden Ulusun Tarihine. İstanbul: Kitabevi, 2009.
Aksel, Malik. İstanbul’un Ortası. İstanbul: Kapı Yayınları, 2019.
Ardıç, Nurullah. Islam and the Politics of Secularism: The Caliphate and Middle Eastern Modernization in the Early 20th Century. London; New York: Routledge, 2012.
Armağan, Mustafa. Cumhuriyet Efsaneleri. İstanbul: Timaş Yayınları, 2014.
Arvas, İbrahim. “Lozan Muahadesinin Gizli Tarafları”, Fedai, cilt: 34, no: 3, Eylül 1966.
____, Tarihi Hakikatler (İbrahim Arvas’ın Hatıratı). Ankara: Dünya Kitabevi, 1964.
Aytürk, İlker, ve Esen, Berk. Post-Post-Kemalizm: Türkiye Çalışmalarında Yeni Arayışlar. İstanbul: İletişim Yayınları, 2022.
Bannet, Eve Tavor. “‘Secret History’: Or, Talebearing Inside and Outside the Secretorie”, The Uses of History in Early Modern England. Yay. Haz. Paulina Kewes, 367-88. San Marino: Huntington Library, 2006.
Birgül, Mehmet, İrade Hareket İsyan: Nurettin Topçu’nun Entelektüel Biyografisi 1. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2013.
Birinci, Ali. “Bâbıâlî’nin Tarih Mecmuaları (1943- 1965)” Türk Yurdu, no: 132, Ağustos 1998, 29-38. ____, “Tarihçilikte Meslek Ahlakı veya Ahlaksızlığın Tarihçiliği”. Muhafazakar Düşünce 2, no: 7, Kış 2006.
Bullard, Rebeca Bullard ve Rachel Carnell, Yay. Haz. The Secret History in Literature, 1660-1820. Cambridge: Cambridge University Press, 2017.
Bullard, Rebecca. The Politics of Disclosure, 1674-1725. London: Routledge, 2009.
Burke, Peter. “History as Allegory”. INTI 45, Bahar, 1997, 337-351.
____, ”The Rise of ‘Secret History”, Changing Perceptions of the Public Sphere. Yay. Haz. Christian J. Emden ve David Midgley, 57-72. Oxford: Berghahn Books, 2012.
Bursa, Zeynep. “La Foyer des intellectuels. Sociohistorie d’un club d’influence de droite dans la Turquie du XXe siécle”. Yayınlanmamış Doktora Tezi, EHESS, 2020.
Çetiner, Yılmaz. Nefes Nefese Bir Ömür. İstanbul: Epsilon Yayınları, 2006.
Çınar, Metin. Anadoluculuk ve Tek Parti CHP’de Sağ Kanat. İstanbul: İletişim Yayınları, 2013.
Darnton, Robert. The Literary Underground of the Old Regime. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1982.
Demirel, Ahmet. Birinci Meclis’te Muhalefet: İkinci Grup. İstanbul: İletişim Yayınları, 1994.
____, Ali Şükrü Bey’in Tan Gazetesi. İstanbul: İletişim Yayınları, 1996.
Dilipak, Abdurrahman. Cumhuriyete Giden Yol. İstanbul: Beyan Yayınları, 1991.
Düzdağ, M. Ertuğrul. Üstad Ali Ulvi Kurucu: Hatıralar. İstanbul: Kaynak, 2007.
Ekinci, Ekrem Buğra. Osmanlı’nın Çöküşü. İstanbul: Timaş Yayınları, 2014.
Evcin, Erol. “Kazım Karabekir Paşa’nın Basında Neşredilen Tarihi Mektupları ve Bunların Kamuoyundaki Yansımaları”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, no. 87, Kasım 2013, 1-66.
Gök, Salhadin. “Tek Parti İktidarında Basın Muhalefeti: Millet Dergisi Örneği”. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, no: 41, 2009, 351-384.
Gürpınar, Doğan. “Double Discourses and Romantic Ottomanism: The Ottoman Empire as a ‘Foreign Country’”, International Journal of Turkish Studies 17, no: 1-2, 2011, 39-63.
____, “Sağ-Revizyonizm: Mustafa Armağan, Derin Tarih ve Bir Melez Söylemin İcadı”, Türkiye’de Tarih ve Tarihçilik: Kavramlar ve Pratikler. Yay. Haz. Doğan Gürpınar ve Ümit Kurt, 199-230. Ankara: Heretik Yayınları, 2018. ____, Düne Veda: Türkiye’de Liberalizm ve Demokratlık (1980-2010). İstanbul: Etkileşim Yayınları, 2013.
--------, Ottoman/Turkish Visions of the Nation, 1860-1950. Basingstoke: Palgrave, 2013.
İz, Mahir. Yılların İzi. İstanbul: Kitabevi, 2019.
Kaldellis, Anthony. Procopius of Caesarea: Tyranny, History, and Philosophy at the End of Antiquity. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2004.
Kandemir, Feridun. İzmir Suikastinin İçyüzü. İstanbul: Ekicigil Matbaası, 1955.
____, Kazım Karabekir’in Yakılan Hatıraları Meselesinin İçyüzü. İstanbul: Yakın Tarihimiz Yayınları, 1964.
____, Milli Mücadele Başlangıcında Mustafa Kemal: Arkadaşları ve Karşısındakiler. İstanbul: Yakın Tarihimiz Yayınları, 1964.
____, Hatıraları ve Söyleyemedikleri ile Rauf Orbay. İstanbul: Yakın Tarihimiz Yayınları, 1965.
____, İkinci Adam Masalı. İstanbul: Yakın Tarihimiz Yayınları, 1968.
Kara, İsmail. Kutuz Hoca’nın Hatıraları. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2000.
Karaçam, İsmail. Hatıralar. İstanbul: Çamlıca, 2015.
Knights, Mark. Representation and Misrepresentation in Later Stuart Britain: Partisanship and Political Culture. Oxford: Oxford University Press, 2005.
Kutay, Cemal. Bilinmeyen Tarihimiz. İstanbul: Dizerkonca Matbaası, 1974.
____, Örtülü Tarihimiz. İstanbul: Dizerkonca Matbaası, 1975.
M. Cevdet, Mektep ve Medrese, Haz. E. Erüz. İstanbul: Çınar Yayınları, 1978.
Masonluk ve Masonlar; İsimler, Belgeler. İstanbul: Yağmur Yayınevi, 1968.
Matijašić, Ivan. Shaping the Canons of Ancient Greek Historiography. Berlin: De Gruyter, 2018.
Meşe, Ertuğrul. Komünizmle Mücadele Dernekleri. İstanbul: İletişim Yayınları, 2017.
Mısıroğlu, Kadir. Lozan: Zafer mi Hezimet mi? İstanbul: Sebil Yayınları, 1965.
Müftüoğlu, Mustafa. Yalan Söyleyen Tarih Utansın. İstanbul: Çile Yayınları, 1975.
Öcal, Mustafa. Cumhuriyet Dönemi Din Eğitimi ve Dini Hayat. İstanbul: Ensar, 2008.
Öğün, Süleyman Seyfi. Türkiye’de Cemaatçi Milliyetçilik ve Nurettin Topçu. İstanbul: Dergâh Yayınları, 1992.
Özcan, Ahmet. Türkiye’de Popüler Tarihçilik (1908-1960). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2011.
Özdemirci, İlbey C. N. Fötr Şapkalı Şıh: Cumhuriyet Sekülerleşmesi ve Taşra. İstanbul: İletişim Yayınları, 2022.
Özdoğan, Günay Göksu. Turan’dan Bozkurt’a: Tek Parti Döneminde Türkçülük, 1931-1946. İstanbul: İletişim Yayınları, 2002.
Pfitzer, Gregory M. History Repeating Itself. Amherst: University of Massachusetts Press, 2014.
____, Popular History and the Literary Marketplace, 1840-1920. Amherst: University of Massachusetts Press, 2008.
Safi, Polat. Eşref: Kuşçubaşı’nın Alternatif Biyografisi. İstanbul: Kronik, 2020.
Satan, Ali. Halifeliğin Kaldırılması. İstanbul: Gökkubbe, 2008.
Schick, İrvin Cemil. “Bedensel Hafıza, Zihinsel Hafıza, Yazılı Kaynak: Hat Sanatının Günümüze İntikalinin Bazı Boyutları”, Nasıl Hatırlıyoruz? Türkiye’de Bellek Çalışmaları. Yay. Haz. Leyla Neyzi. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2011.
Soydan, Mahmut. Ankaralı’nın Defteri. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2007.
Şeker, Fatih M. “İbnülemin İçin Bir Entelektüel Portre Denemesi”, Hüseyin Vassaf, Bir Eski Zaman Efendisi: İbnülemin Mahmut Kemal. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2009.
Türkmenoğlu, Turan M. Sahaflar Çarşısı’nda Görüp İşittiklerim. İstanbul: Ötüken 2023.
Tütengil, Cavit Orhan. Dr. Rıza Nur Üzerine. İstanbul: Türkiye Kitabevi, 1965.
Weil, Rachel. A Plague of Informers: Conspiracy and Political Trust in William III’s England. New Haven: Yale University Press, 2013.
Witham, Nick. Popularizing the Past: Historians, Publishers and Readers in Postwar America. Chicago: University of Chicago Press, 2023.
Yılmaz, Ayşegül. “Tarihsel Hatıratların Suistimaline Bir Örnek Cemal Kutay; Süleyman Tevfik’in Günlükleri”. Tarihyazımı 4, no: 1, 2022, 41–66.

Gizli Tarih: Türkiye Sağının Tek Parti Devrine Bakışları (1950-1980)

Yıl 2023, Sayı: 3, 8 - 27, 26.12.2023

Doğan Gürpınar

Öz

Bu makale Türkiye sağının yer altından çıkışından gürbüzleşmesine kadar olan süreçte Cumhuriyet tarihine dair bakışlarını ele almaktadır. Bu geniş literatürün iki niteliği merkeze alınacak ve açımlanacaktır. Tüm bu metinler bir Gizli Tarih metaanlatısının yansımalarıdır ve aslında sözel rivayetlerin metinlere dökülmesidir. Bu iki vurgu etrafında 1930’lardan 1980’e, yani milliyetçi-muhafazakâr anlatının klasik döneminin sona erişine kadarki zaman diliminde bu metaanlatı ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

Tarihyazımı , milliyetçilik , sağcılık , İslamcılık , Türkiye Cumhuriyeti tarihi , popüler tarih

Destekleyen Kurum

Yok

Kaynakça

Adak, Hülya. “Who is Afraid of Dr. Rıza Nur’s Autobiography?”, Autobiographical Themes in Turkish Literature: Theoretical and Comparative Perspectives. Yay. Haz. Olcay Akyıldız, Halim Kara, Börte Sagaster (ed.), Würzburg: Ergon Verlag, 2007, 125-141.
Akbayrak, Hasan. Milletin Tarihinden Ulusun Tarihine. İstanbul: Kitabevi, 2009.
Aksel, Malik. İstanbul’un Ortası. İstanbul: Kapı Yayınları, 2019.
Ardıç, Nurullah. Islam and the Politics of Secularism: The Caliphate and Middle Eastern Modernization in the Early 20th Century. London; New York: Routledge, 2012.
Armağan, Mustafa. Cumhuriyet Efsaneleri. İstanbul: Timaş Yayınları, 2014.
Arvas, İbrahim. “Lozan Muahadesinin Gizli Tarafları”, Fedai, cilt: 34, no: 3, Eylül 1966.
____, Tarihi Hakikatler (İbrahim Arvas’ın Hatıratı). Ankara: Dünya Kitabevi, 1964.
Aytürk, İlker, ve Esen, Berk. Post-Post-Kemalizm: Türkiye Çalışmalarında Yeni Arayışlar. İstanbul: İletişim Yayınları, 2022.
Bannet, Eve Tavor. “‘Secret History’: Or, Talebearing Inside and Outside the Secretorie”, The Uses of History in Early Modern England. Yay. Haz. Paulina Kewes, 367-88. San Marino: Huntington Library, 2006.
Birgül, Mehmet, İrade Hareket İsyan: Nurettin Topçu’nun Entelektüel Biyografisi 1. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2013.
Birinci, Ali. “Bâbıâlî’nin Tarih Mecmuaları (1943- 1965)” Türk Yurdu, no: 132, Ağustos 1998, 29-38. ____, “Tarihçilikte Meslek Ahlakı veya Ahlaksızlığın Tarihçiliği”. Muhafazakar Düşünce 2, no: 7, Kış 2006.
Bullard, Rebeca Bullard ve Rachel Carnell, Yay. Haz. The Secret History in Literature, 1660-1820. Cambridge: Cambridge University Press, 2017.
Bullard, Rebecca. The Politics of Disclosure, 1674-1725. London: Routledge, 2009.
Burke, Peter. “History as Allegory”. INTI 45, Bahar, 1997, 337-351.
____, ”The Rise of ‘Secret History”, Changing Perceptions of the Public Sphere. Yay. Haz. Christian J. Emden ve David Midgley, 57-72. Oxford: Berghahn Books, 2012.
Bursa, Zeynep. “La Foyer des intellectuels. Sociohistorie d’un club d’influence de droite dans la Turquie du XXe siécle”. Yayınlanmamış Doktora Tezi, EHESS, 2020.
Çetiner, Yılmaz. Nefes Nefese Bir Ömür. İstanbul: Epsilon Yayınları, 2006.
Çınar, Metin. Anadoluculuk ve Tek Parti CHP’de Sağ Kanat. İstanbul: İletişim Yayınları, 2013.
Darnton, Robert. The Literary Underground of the Old Regime. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1982.
Demirel, Ahmet. Birinci Meclis’te Muhalefet: İkinci Grup. İstanbul: İletişim Yayınları, 1994.
____, Ali Şükrü Bey’in Tan Gazetesi. İstanbul: İletişim Yayınları, 1996.
Dilipak, Abdurrahman. Cumhuriyete Giden Yol. İstanbul: Beyan Yayınları, 1991.
Düzdağ, M. Ertuğrul. Üstad Ali Ulvi Kurucu: Hatıralar. İstanbul: Kaynak, 2007.
Ekinci, Ekrem Buğra. Osmanlı’nın Çöküşü. İstanbul: Timaş Yayınları, 2014.
Evcin, Erol. “Kazım Karabekir Paşa’nın Basında Neşredilen Tarihi Mektupları ve Bunların Kamuoyundaki Yansımaları”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, no. 87, Kasım 2013, 1-66.
Gök, Salhadin. “Tek Parti İktidarında Basın Muhalefeti: Millet Dergisi Örneği”. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, no: 41, 2009, 351-384.
Gürpınar, Doğan. “Double Discourses and Romantic Ottomanism: The Ottoman Empire as a ‘Foreign Country’”, International Journal of Turkish Studies 17, no: 1-2, 2011, 39-63.
____, “Sağ-Revizyonizm: Mustafa Armağan, Derin Tarih ve Bir Melez Söylemin İcadı”, Türkiye’de Tarih ve Tarihçilik: Kavramlar ve Pratikler. Yay. Haz. Doğan Gürpınar ve Ümit Kurt, 199-230. Ankara: Heretik Yayınları, 2018. ____, Düne Veda: Türkiye’de Liberalizm ve Demokratlık (1980-2010). İstanbul: Etkileşim Yayınları, 2013.
--------, Ottoman/Turkish Visions of the Nation, 1860-1950. Basingstoke: Palgrave, 2013.
İz, Mahir. Yılların İzi. İstanbul: Kitabevi, 2019.
Kaldellis, Anthony. Procopius of Caesarea: Tyranny, History, and Philosophy at the End of Antiquity. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2004.
Kandemir, Feridun. İzmir Suikastinin İçyüzü. İstanbul: Ekicigil Matbaası, 1955.
____, Kazım Karabekir’in Yakılan Hatıraları Meselesinin İçyüzü. İstanbul: Yakın Tarihimiz Yayınları, 1964.
____, Milli Mücadele Başlangıcında Mustafa Kemal: Arkadaşları ve Karşısındakiler. İstanbul: Yakın Tarihimiz Yayınları, 1964.
____, Hatıraları ve Söyleyemedikleri ile Rauf Orbay. İstanbul: Yakın Tarihimiz Yayınları, 1965.
____, İkinci Adam Masalı. İstanbul: Yakın Tarihimiz Yayınları, 1968.
Kara, İsmail. Kutuz Hoca’nın Hatıraları. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2000.
Karaçam, İsmail. Hatıralar. İstanbul: Çamlıca, 2015.
Knights, Mark. Representation and Misrepresentation in Later Stuart Britain: Partisanship and Political Culture. Oxford: Oxford University Press, 2005.
Kutay, Cemal. Bilinmeyen Tarihimiz. İstanbul: Dizerkonca Matbaası, 1974.
____, Örtülü Tarihimiz. İstanbul: Dizerkonca Matbaası, 1975.
M. Cevdet, Mektep ve Medrese, Haz. E. Erüz. İstanbul: Çınar Yayınları, 1978.
Masonluk ve Masonlar; İsimler, Belgeler. İstanbul: Yağmur Yayınevi, 1968.
Matijašić, Ivan. Shaping the Canons of Ancient Greek Historiography. Berlin: De Gruyter, 2018.
Meşe, Ertuğrul. Komünizmle Mücadele Dernekleri. İstanbul: İletişim Yayınları, 2017.
Mısıroğlu, Kadir. Lozan: Zafer mi Hezimet mi? İstanbul: Sebil Yayınları, 1965.
Müftüoğlu, Mustafa. Yalan Söyleyen Tarih Utansın. İstanbul: Çile Yayınları, 1975.
Öcal, Mustafa. Cumhuriyet Dönemi Din Eğitimi ve Dini Hayat. İstanbul: Ensar, 2008.
Öğün, Süleyman Seyfi. Türkiye’de Cemaatçi Milliyetçilik ve Nurettin Topçu. İstanbul: Dergâh Yayınları, 1992.
Özcan, Ahmet. Türkiye’de Popüler Tarihçilik (1908-1960). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2011.
Özdemirci, İlbey C. N. Fötr Şapkalı Şıh: Cumhuriyet Sekülerleşmesi ve Taşra. İstanbul: İletişim Yayınları, 2022.
Özdoğan, Günay Göksu. Turan’dan Bozkurt’a: Tek Parti Döneminde Türkçülük, 1931-1946. İstanbul: İletişim Yayınları, 2002.
Pfitzer, Gregory M. History Repeating Itself. Amherst: University of Massachusetts Press, 2014.
____, Popular History and the Literary Marketplace, 1840-1920. Amherst: University of Massachusetts Press, 2008.
Safi, Polat. Eşref: Kuşçubaşı’nın Alternatif Biyografisi. İstanbul: Kronik, 2020.
Satan, Ali. Halifeliğin Kaldırılması. İstanbul: Gökkubbe, 2008.
Schick, İrvin Cemil. “Bedensel Hafıza, Zihinsel Hafıza, Yazılı Kaynak: Hat Sanatının Günümüze İntikalinin Bazı Boyutları”, Nasıl Hatırlıyoruz? Türkiye’de Bellek Çalışmaları. Yay. Haz. Leyla Neyzi. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2011.
Soydan, Mahmut. Ankaralı’nın Defteri. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2007.
Şeker, Fatih M. “İbnülemin İçin Bir Entelektüel Portre Denemesi”, Hüseyin Vassaf, Bir Eski Zaman Efendisi: İbnülemin Mahmut Kemal. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2009.
Türkmenoğlu, Turan M. Sahaflar Çarşısı’nda Görüp İşittiklerim. İstanbul: Ötüken 2023.
Tütengil, Cavit Orhan. Dr. Rıza Nur Üzerine. İstanbul: Türkiye Kitabevi, 1965.
Weil, Rachel. A Plague of Informers: Conspiracy and Political Trust in William III’s England. New Haven: Yale University Press, 2013.
Witham, Nick. Popularizing the Past: Historians, Publishers and Readers in Postwar America. Chicago: University of Chicago Press, 2023.
Yılmaz, Ayşegül. “Tarihsel Hatıratların Suistimaline Bir Örnek Cemal Kutay; Süleyman Tevfik’in Günlükleri”. Tarihyazımı 4, no: 1, 2022, 41–66.

Toplam 64 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil	Türkçe
Konular	Tarihsel Çalışmalar (Diğer)
Bölüm	Araştırma Makalesi
Yazarlar	Doğan Gürpınar
Yayımlanma Tarihi	26 Aralık 2023
Yayımlandığı Sayı	Yıl 2023 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA	Gürpınar, D. (2023). Gizli Tarih: Türkiye Sağının Tek Parti Devrine Bakışları (1950-1980). Toplumsal Tarih Akademi, 3, 8-27. https://izlik.org/JA69TA33UR
AMA	1.Gürpınar D. Gizli Tarih: Türkiye Sağının Tek Parti Devrine Bakışları (1950-1980). TT Akademi. 2023;(3):8-27. https://izlik.org/JA69TA33UR
Chicago	Gürpınar, Doğan. 2023. “Gizli Tarih: Türkiye Sağının Tek Parti Devrine Bakışları (1950-1980)”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 3: 8-27. https://izlik.org/JA69TA33UR.
EndNote	Gürpınar D (01 Aralık 2023) Gizli Tarih: Türkiye Sağının Tek Parti Devrine Bakışları (1950-1980). Toplumsal Tarih Akademi 3 8–27.
IEEE	[1]D. Gürpınar, “Gizli Tarih: Türkiye Sağının Tek Parti Devrine Bakışları (1950-1980)”, TT Akademi, sy 3, ss. 8–27, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69TA33UR
ISNAD	Gürpınar, Doğan. “Gizli Tarih: Türkiye Sağının Tek Parti Devrine Bakışları (1950-1980)”. Toplumsal Tarih Akademi. 3 (01 Aralık 2023): 8-27. https://izlik.org/JA69TA33UR.
JAMA	1.Gürpınar D. Gizli Tarih: Türkiye Sağının Tek Parti Devrine Bakışları (1950-1980). TT Akademi. 2023;:8–27.
MLA	Gürpınar, Doğan. “Gizli Tarih: Türkiye Sağının Tek Parti Devrine Bakışları (1950-1980)”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 3, Aralık 2023, ss. 8-27, https://izlik.org/JA69TA33UR.
Vancouver	1.Gürpınar D. Gizli Tarih: Türkiye Sağının Tek Parti Devrine Bakışları (1950-1980). TT Akademi [Internet]. 01 Aralık 2023;(3):8-27. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69TA33UR

Makale Dosyaları

Tam Metin

Toplumsal Tarih Akademi dergisi Hayvan Tarihi sayısı çağrı metni

Hayvan tarihi, geçmiş anlatısına aktif bir unsur olarak hayvanları da dahil etmeyi amaçlayan disiplinler arası bir araştırma alanıdır. Hayvan tarihçileri, tarih yazımında genellikle arka planda kalan hayvanları merkeze alarak, insan-hayvan ilişkilerinin kültürel, ekonomik, politik ve çevresel boyutlarını inceler. Bu yaklaşım, sadece insanların hayvanlara ne yaptığıyla değil, aynı zamanda hayvanların geçmişte nasıl etkili olduğu ve onların ne şekilde tarihselleştirilebileceği ile ilgilenir; böylece tarih yazımındaki insan-merkezci bakış açısını sorgular. Hayvanların da tarihte özne olabileceği düşüncesi hem tarihsel olaylara daha geniş bir perspektiften bakmayı sağlar hem de günümüzdeki insan-hayvan ilişkilerini anlamak için güçlü bir arka plan sunar.

İnsanların tarihsel süreçlerde yalnız ve yegâne aktör olmadıklarını gösteren hayvan tarihi araştırmaları; tarım, sağlık, sömürgecilik, evcilleştirme, modernite ve şehirleşme gibi pek çok farklı konuyu daha bütünlüklü bir şekilde anlamamıza yardımcı olur. İnsanlığın binlerce yıldır yaşadığı dönüşümlerin hayvanlarla kurulan ilişkilerden bağımsız olarak ele alınması tarihsel anlatıların bir hayli eksik kalmasına sebep olmuştur. Hayvan tarihi hayvanların deneyimlerini ve insan ile hayvanın etkileşimlerini tarih yazımına dahil ederek geçmiş anlatısındaki mevcut noksanlıkları giderme potansiyeline sahiptir.

Toplumsal Tarih Akademi dergisinin Haziran 2026 sayısının ana teması hayvan tarihi olarak belirlendi. Bu sayıda Osmanlı ve Türkiye tarihinden insan-hayvan ilişkilerini merkeze alan yazılara yer verilecektir. Hayvanât - Hayvan Tarihi Ağı’nı temsil eden sayı editörleri, yazarlardan yalnızca hayvanları konu edinmelerini değil, hayvanların geçmişte oynadıkları farklı rollere ve türler arası ilişkilere odaklanarak insanlar kadar hayvanları da merkeze alan kapsayıcı bir perspektifin okurların tarihe bakışını nasıl zenginleştirdiğine ışık tutmalarını beklemektedirler.

Yazıların son teslim tarihi 1 Aralık 2025 olarak belirlenmiştir.

Sayı editörleri

Cihangir Gündoğdu, Deniz Dölek Sever, İbrahim Can Usta