Secret History: The Perspectives of the Turkish Right Towards the Turkish Single-Party Regime (1950-1980)

Öz

This article explores the perspectives of the Turkish political right on the history of the Turkish Republic. Two main features of this extensive literature are to be particularly assessed; that all these texts follow the script of Secret History metanarrative and are inscriptions of oral narratives into texts. The article examines this metanarrative from the 1930s to 1980; that is; until the end of the classical period of this nationalist-conservative narrative.

Anahtar Kelimeler

• Historiography
• nationalism
• rightism
• Islamism
• History of the Turkish Republic
• popular history

Gizli Tarih: Türkiye Sağının Tek Parti Devrine Bakışları (1950-1980)

Öz

Bu makale Türkiye sağının yer altından çıkışından gürbüzleşmesine kadar olan süreçte Cumhuriyet tarihine dair bakışlarını ele almaktadır. Bu geniş literatürün iki niteliği merkeze alınacak ve açımlanacaktır. Tüm bu metinler bir Gizli Tarih metaanlatısının yansımalarıdır ve aslında sözel rivayetlerin metinlere dökülmesidir. Bu iki vurgu etrafında 1930’lardan 1980’e, yani milliyetçi-muhafazakâr anlatının klasik döneminin sona erişine kadarki zaman diliminde bu metaanlatı ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Tarihyazımı
• milliyetçilik
• sağcılık
• İslamcılık
• Türkiye Cumhuriyeti tarihi
• popüler tarih

Kaynakça

1. Adak, Hülya. “Who is Afraid of Dr. Rıza Nur’s Autobiography?”, Autobiographical Themes in Turkish Literature: Theoretical and Comparative Perspectives. Yay. Haz. Olcay Akyıldız, Halim Kara, Börte Sagaster (ed.), Würzburg: Ergon Verlag, 2007, 125-141.
2. Akbayrak, Hasan. Milletin Tarihinden Ulusun Tarihine. İstanbul: Kitabevi, 2009.
3. Aksel, Malik. İstanbul’un Ortası. İstanbul: Kapı Yayınları, 2019.
4. Ardıç, Nurullah. Islam and the Politics of Secularism: The Caliphate and Middle Eastern Modernization in the Early 20th Century. London; New York: Routledge, 2012.
5. Armağan, Mustafa. Cumhuriyet Efsaneleri. İstanbul: Timaş Yayınları, 2014.
6. Arvas, İbrahim. “Lozan Muahadesinin Gizli Tarafları”, Fedai, cilt: 34, no: 3, Eylül 1966.
7. ____, Tarihi Hakikatler (İbrahim Arvas’ın Hatıratı). Ankara: Dünya Kitabevi, 1964.
8. Aytürk, İlker, ve Esen, Berk. Post-Post-Kemalizm: Türkiye Çalışmalarında Yeni Arayışlar. İstanbul: İletişim Yayınları, 2022.

9. Bannet, Eve Tavor. “‘Secret History’: Or, Talebearing Inside and Outside the Secretorie”, The Uses of History in Early Modern England. Yay. Haz. Paulina Kewes, 367-88. San Marino: Huntington Library, 2006.
10. Birgül, Mehmet, İrade Hareket İsyan: Nurettin Topçu’nun Entelektüel Biyografisi 1. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2013.
11. Birinci, Ali. “Bâbıâlî’nin Tarih Mecmuaları (1943- 1965)” Türk Yurdu, no: 132, Ağustos 1998, 29-38. ____, “Tarihçilikte Meslek Ahlakı veya Ahlaksızlığın Tarihçiliği”. Muhafazakar Düşünce 2, no: 7, Kış 2006.
12. Bullard, Rebeca Bullard ve Rachel Carnell, Yay. Haz. The Secret History in Literature, 1660-1820. Cambridge: Cambridge University Press, 2017.
13. Bullard, Rebecca. The Politics of Disclosure, 1674-1725. London: Routledge, 2009.
14. Burke, Peter. “History as Allegory”. INTI 45, Bahar, 1997, 337-351.
15. ____, ”The Rise of ‘Secret History”, Changing Perceptions of the Public Sphere. Yay. Haz. Christian J. Emden ve David Midgley, 57-72. Oxford: Berghahn Books, 2012.
16. Bursa, Zeynep. “La Foyer des intellectuels. Sociohistorie d’un club d’influence de droite dans la Turquie du XXe siécle”. Yayınlanmamış Doktora Tezi, EHESS, 2020.
17. Çetiner, Yılmaz. Nefes Nefese Bir Ömür. İstanbul: Epsilon Yayınları, 2006.
18. Çınar, Metin. Anadoluculuk ve Tek Parti CHP’de Sağ Kanat. İstanbul: İletişim Yayınları, 2013.
19. Darnton, Robert. The Literary Underground of the Old Regime. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1982.
20. Demirel, Ahmet. Birinci Meclis’te Muhalefet: İkinci Grup. İstanbul: İletişim Yayınları, 1994.
21. ____, Ali Şükrü Bey’in Tan Gazetesi. İstanbul: İletişim Yayınları, 1996.
22. Dilipak, Abdurrahman. Cumhuriyete Giden Yol. İstanbul: Beyan Yayınları, 1991.
23. Düzdağ, M. Ertuğrul. Üstad Ali Ulvi Kurucu: Hatıralar. İstanbul: Kaynak, 2007.
24. Ekinci, Ekrem Buğra. Osmanlı’nın Çöküşü. İstanbul: Timaş Yayınları, 2014.
25. Evcin, Erol. “Kazım Karabekir Paşa’nın Basında Neşredilen Tarihi Mektupları ve Bunların Kamuoyundaki Yansımaları”. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, no. 87, Kasım 2013, 1-66.
26. Gök, Salhadin. “Tek Parti İktidarında Basın Muhalefeti: Millet Dergisi Örneği”. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, no: 41, 2009, 351-384.
27. Gürpınar, Doğan. “Double Discourses and Romantic Ottomanism: The Ottoman Empire as a ‘Foreign Country’”, International Journal of Turkish Studies 17, no: 1-2, 2011, 39-63.
28. ____, “Sağ-Revizyonizm: Mustafa Armağan, Derin Tarih ve Bir Melez Söylemin İcadı”, Türkiye’de Tarih ve Tarihçilik: Kavramlar ve Pratikler. Yay. Haz. Doğan Gürpınar ve Ümit Kurt, 199-230. Ankara: Heretik Yayınları, 2018. ____, Düne Veda: Türkiye’de Liberalizm ve Demokratlık (1980-2010). İstanbul: Etkileşim Yayınları, 2013.
29. --------, Ottoman/Turkish Visions of the Nation, 1860-1950. Basingstoke: Palgrave, 2013.
30. İz, Mahir. Yılların İzi. İstanbul: Kitabevi, 2019.
31. Kaldellis, Anthony. Procopius of Caesarea: Tyranny, History, and Philosophy at the End of Antiquity. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2004.
32. Kandemir, Feridun. İzmir Suikastinin İçyüzü. İstanbul: Ekicigil Matbaası, 1955.
33. ____, Kazım Karabekir’in Yakılan Hatıraları Meselesinin İçyüzü. İstanbul: Yakın Tarihimiz Yayınları, 1964.
34. ____, Milli Mücadele Başlangıcında Mustafa Kemal: Arkadaşları ve Karşısındakiler. İstanbul: Yakın Tarihimiz Yayınları, 1964.
35. ____, Hatıraları ve Söyleyemedikleri ile Rauf Orbay. İstanbul: Yakın Tarihimiz Yayınları, 1965.
36. ____, İkinci Adam Masalı. İstanbul: Yakın Tarihimiz Yayınları, 1968.
37. Kara, İsmail. Kutuz Hoca’nın Hatıraları. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2000.
38. Karaçam, İsmail. Hatıralar. İstanbul: Çamlıca, 2015.
39. Knights, Mark. Representation and Misrepresentation in Later Stuart Britain: Partisanship and Political Culture. Oxford: Oxford University Press, 2005.
40. Kutay, Cemal. Bilinmeyen Tarihimiz. İstanbul: Dizerkonca Matbaası, 1974.
41. ____, Örtülü Tarihimiz. İstanbul: Dizerkonca Matbaası, 1975.
42. M. Cevdet, Mektep ve Medrese, Haz. E. Erüz. İstanbul: Çınar Yayınları, 1978.
43. Masonluk ve Masonlar; İsimler, Belgeler. İstanbul: Yağmur Yayınevi, 1968.
44. Matijašić, Ivan. Shaping the Canons of Ancient Greek Historiography. Berlin: De Gruyter, 2018.
45. Meşe, Ertuğrul. Komünizmle Mücadele Dernekleri. İstanbul: İletişim Yayınları, 2017.
46. Mısıroğlu, Kadir. Lozan: Zafer mi Hezimet mi? İstanbul: Sebil Yayınları, 1965.
47. Müftüoğlu, Mustafa. Yalan Söyleyen Tarih Utansın. İstanbul: Çile Yayınları, 1975.
48. Öcal, Mustafa. Cumhuriyet Dönemi Din Eğitimi ve Dini Hayat. İstanbul: Ensar, 2008.
49. Öğün, Süleyman Seyfi. Türkiye’de Cemaatçi Milliyetçilik ve Nurettin Topçu. İstanbul: Dergâh Yayınları, 1992.
50. Özcan, Ahmet. Türkiye’de Popüler Tarihçilik (1908-1960). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2011.
51. Özdemirci, İlbey C. N. Fötr Şapkalı Şıh: Cumhuriyet Sekülerleşmesi ve Taşra. İstanbul: İletişim Yayınları, 2022.
52. Özdoğan, Günay Göksu. Turan’dan Bozkurt’a: Tek Parti Döneminde Türkçülük, 1931-1946. İstanbul: İletişim Yayınları, 2002.
53. Pfitzer, Gregory M. History Repeating Itself. Amherst: University of Massachusetts Press, 2014.
54. ____, Popular History and the Literary Marketplace, 1840-1920. Amherst: University of Massachusetts Press, 2008.
55. Safi, Polat. Eşref: Kuşçubaşı’nın Alternatif Biyografisi. İstanbul: Kronik, 2020.
56. Satan, Ali. Halifeliğin Kaldırılması. İstanbul: Gökkubbe, 2008.
57. Schick, İrvin Cemil. “Bedensel Hafıza, Zihinsel Hafıza, Yazılı Kaynak: Hat Sanatının Günümüze İntikalinin Bazı Boyutları”, Nasıl Hatırlıyoruz? Türkiye’de Bellek Çalışmaları. Yay. Haz. Leyla Neyzi. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2011.
58. Soydan, Mahmut. Ankaralı’nın Defteri. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları, 2007.
59. Şeker, Fatih M. “İbnülemin İçin Bir Entelektüel Portre Denemesi”, Hüseyin Vassaf, Bir Eski Zaman Efendisi: İbnülemin Mahmut Kemal. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2009.
60. Türkmenoğlu, Turan M. Sahaflar Çarşısı’nda Görüp İşittiklerim. İstanbul: Ötüken 2023.
61. Tütengil, Cavit Orhan. Dr. Rıza Nur Üzerine. İstanbul: Türkiye Kitabevi, 1965.
62. Weil, Rachel. A Plague of Informers: Conspiracy and Political Trust in William III’s England. New Haven: Yale University Press, 2013.
63. Witham, Nick. Popularizing the Past: Historians, Publishers and Readers in Postwar America. Chicago: University of Chicago Press, 2023.
64. Yılmaz, Ayşegül. “Tarihsel Hatıratların Suistimaline Bir Örnek Cemal Kutay; Süleyman Tevfik’in Günlükleri”. Tarihyazımı 4, no: 1, 2022, 41–66.