Araştırma Makalesi

Kadın Hareketi Tarihinde Savaş Sonrası Dönem ve Yardım Sevenler Derneği (1945-1960)

Sayı: 3 26 Aralık 2023
PDF İndir
EN TR

Kadın Hareketi Tarihinde Savaş Sonrası Dönem ve Yardım Sevenler Derneği (1945-1960)

Öz

Türkiye’de kadın hareketi tarihi alanındaki çalışmalar birinci ve ikinci dalga kadın hareketi olduğunu kabul eder ve iki dalga arasındaki dönemi (1935-1980) “sessiz yıllar” olarak nitelendirir. “Sessiz yıllar” vurgusu bu dönem kadın hareketi tarihi ile ilgili az çalışma yapılmasına sebep olmuştur. Fakat yakın zamanda kadın hareketi tarihi alanında iki dalga arasındaki döneme yönelik akademik ilgi artmıştır. Bu makale İkinci Dünya Savaşı’nın sonundan 1960’taki askeri darbeye kadar geçen dönemdeki en etkili fakat hakkında en az akademik çalışma yapılmış Yardım Sevenler Derneği’nin (YSD) tarihine odaklanarak bu yeni literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada feminist tarihyazımında baskın olan dalga anlatısına eleştirel bir yaklaşım getirilmiş ve “sessiz yıllar” tanımlamasının aksine, kadınların savaş sonrası dönemde de örgütlü yaşam içerisinde aktif olmaya devam ettikleri gösterilmiştir. YSD’nin tarihi, kadın hareketinin sosyal yardım anlayışında bir süreklilik olduğunu da göstermektedir. YSD, sosyal yardım politikalarının merkezinde bir kadın derneği olarak, kadınları sosyal yardım alanında politika yapma süreçlerine dahil etmiş, bir yandan da “emek mukabili yardım” anlayışıyla yoksul kadınlara iş imkanı yaratmıştır. YSD, kadınların örgütlü yaşam içerisindeki gücünü arttırmış, kadınların toplumsal konumlarını iyileştirmiş ve kadın hareketi tarihinin bütün kadın derneklerini dahil ederek daha kapsamlı bir şekilde ele alınması gerekliliğini göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Tübitak

Proje Numarası

3501 Kariyer Geliştirme Programı- proje no:122K781

Kaynakça

  1. Cumhurbaşkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA): Siyasi Partiler Cumhuriyet Halk Partisi; Başbakanlık Kararlar Daire Başkanlığı
  2. Kadın Gazetesi (1948-1960)
  3. Resmi Gazete
  4. TBMM Tutanak Dergisi, 28.12.1947.
  5. TBMM Albümü 1920-1950, Cilt 1.
  6. TBMM Albümü 1950-1980, Cilt 2.
  7. Türk Parlamento Tarihi II. Dönem 1923-1927, no:3.
  8. Türk Parlamento Tarihi IX. Dönem 1950-1954, cilt: 7.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Cinsiyet Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

28 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

24 Kasım 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Dilber, Ö. (2023). Kadın Hareketi Tarihinde Savaş Sonrası Dönem ve Yardım Sevenler Derneği (1945-1960). Toplumsal Tarih Akademi, 3, 28-51. https://izlik.org/JA76FH73WU
AMA
1.Dilber Ö. Kadın Hareketi Tarihinde Savaş Sonrası Dönem ve Yardım Sevenler Derneği (1945-1960). TT Akademi. 2023;(3):28-51. https://izlik.org/JA76FH73WU
Chicago
Dilber, Özlem. 2023. “Kadın Hareketi Tarihinde Savaş Sonrası Dönem ve Yardım Sevenler Derneği (1945-1960)”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 3: 28-51. https://izlik.org/JA76FH73WU.
EndNote
Dilber Ö (01 Aralık 2023) Kadın Hareketi Tarihinde Savaş Sonrası Dönem ve Yardım Sevenler Derneği (1945-1960). Toplumsal Tarih Akademi 3 28–51.
IEEE
[1]Ö. Dilber, “Kadın Hareketi Tarihinde Savaş Sonrası Dönem ve Yardım Sevenler Derneği (1945-1960)”, TT Akademi, sy 3, ss. 28–51, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76FH73WU
ISNAD
Dilber, Özlem. “Kadın Hareketi Tarihinde Savaş Sonrası Dönem ve Yardım Sevenler Derneği (1945-1960)”. Toplumsal Tarih Akademi. 3 (01 Aralık 2023): 28-51. https://izlik.org/JA76FH73WU.
JAMA
1.Dilber Ö. Kadın Hareketi Tarihinde Savaş Sonrası Dönem ve Yardım Sevenler Derneği (1945-1960). TT Akademi. 2023;:28–51.
MLA
Dilber, Özlem. “Kadın Hareketi Tarihinde Savaş Sonrası Dönem ve Yardım Sevenler Derneği (1945-1960)”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 3, Aralık 2023, ss. 28-51, https://izlik.org/JA76FH73WU.
Vancouver
1.Özlem Dilber. Kadın Hareketi Tarihinde Savaş Sonrası Dönem ve Yardım Sevenler Derneği (1945-1960). TT Akademi [Internet]. 01 Aralık 2023;(3):28-51. Erişim adresi: https://izlik.org/JA76FH73WU
Toplumsal Tarih Akademi dergisi Hayvan Tarihi sayısı çağrı metni

Hayvan tarihi, geçmiş anlatısına aktif bir unsur olarak hayvanları da dahil etmeyi amaçlayan disiplinler arası bir araştırma alanıdır. Hayvan tarihçileri, tarih yazımında genellikle arka planda kalan hayvanları merkeze alarak, insan-hayvan ilişkilerinin kültürel, ekonomik, politik ve çevresel boyutlarını inceler. Bu yaklaşım, sadece insanların hayvanlara ne yaptığıyla değil, aynı zamanda hayvanların geçmişte nasıl etkili olduğu ve onların ne şekilde tarihselleştirilebileceği ile ilgilenir; böylece tarih yazımındaki insan-merkezci bakış açısını sorgular. Hayvanların da tarihte özne olabileceği düşüncesi hem tarihsel olaylara daha geniş bir perspektiften bakmayı sağlar hem de günümüzdeki insan-hayvan ilişkilerini anlamak için güçlü bir arka plan sunar.

İnsanların tarihsel süreçlerde yalnız ve yegâne aktör olmadıklarını gösteren hayvan tarihi araştırmaları; tarım, sağlık, sömürgecilik, evcilleştirme, modernite ve şehirleşme gibi pek çok farklı konuyu daha bütünlüklü bir şekilde anlamamıza yardımcı olur. İnsanlığın binlerce yıldır yaşadığı dönüşümlerin hayvanlarla kurulan ilişkilerden bağımsız olarak ele alınması tarihsel anlatıların bir hayli eksik kalmasına sebep olmuştur. Hayvan tarihi hayvanların deneyimlerini ve insan ile hayvanın etkileşimlerini tarih yazımına dahil ederek geçmiş anlatısındaki mevcut noksanlıkları giderme potansiyeline sahiptir.

Toplumsal Tarih Akademi dergisinin Haziran 2026 sayısının ana teması hayvan tarihi olarak belirlendi. Bu sayıda Osmanlı ve Türkiye tarihinden insan-hayvan ilişkilerini merkeze alan yazılara yer verilecektir. Hayvanât - Hayvan Tarihi Ağı’nı temsil eden sayı editörleri, yazarlardan yalnızca hayvanları konu edinmelerini değil, hayvanların geçmişte oynadıkları farklı rollere ve türler arası ilişkilere odaklanarak insanlar kadar hayvanları da merkeze alan kapsayıcı bir perspektifin okurların tarihe bakışını nasıl zenginleştirdiğine ışık tutmalarını beklemektedirler.

Yazıların son teslim tarihi 1 Aralık 2025 olarak belirlenmiştir.


Sayı editörleri

Cihangir Gündoğdu, Deniz Dölek Sever, İbrahim Can Usta