Rapor

Cumhuriyet Tarihine Nesnelerin Gözünden Bir Bakış: 100 Sene 100 Nesne Ansiklopedisi

Sayı: 3 26 Aralık 2023
Toplumsal Tarih Akademi Kapak
Toplumsal Tarih Akademi
PDF İndir

Cumhuriyet Tarihine Nesnelerin Gözünden Bir Bakış: 100 Sene 100 Nesne Ansiklopedisi

Öz

Türkiye Cumhuriyeti’nin bir asırlık tarihini yüz nesne ile alternatif bir şekilde anlatmayı hedefleyen “100Sene100Nesne Çevrimiçi Ansiklopedi Projesi” 2021 yılının başında başladı ve iki yıldan uzun süren bir çalışmanın sonunda, Cumhuriyetin yüzüncü yılında tamamlanarak kamuoyunun dikkatine sunuldu. Günümüzün dijital dünyasına uygun olarak yazılar öncelikle bir web sitesi üzerinden yayınlandı; böylelikle zengin görsel malzemeye de yer verilebildi ve yazılarda yer alan çok çeşitli kaynaklara erişim imkanından da bolca yararlanıldı. Ancak bunun ötesinde, kalıcı olması amacıyla kitap olarak da yayınlandı ve görme engelliler başta olmak üzere yazıları dinlemeyi tercih edecekler için de seslendirildi. 100Sene100Nesne ansiklopedi çalışması, her ne kadar adı ansiklopedi olsa da şimdiye kadar alıştığımız ansiklopedilerden oldukça farklı. Burada, merkezde nesneler duruyor ve Türkiye’nin toplumsal tarihi bu nesnelerin tanıklıkları dolayımıyla anlatılıyor. Ortaya çıkan tarih anlatısının odağında tarihsel dönemler, büyük olaylar veya ünlü kişiler yerine nesneler var.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

European Endowment for Democracy

Teşekkür

Bu yayın European Endowment for Democracy (EED) katkısıyla hazırlanmıştır. Yayının içeriği EED'nin resmi görüşünü yansıtmaz. Yayında yer alan bilgi ve görüşlerin sorumluluğu yalnızca yazarlara aittir.

Kaynakça

  1. Bediz Yılmaz ve Esin Gülsen, Yay. Haz. 100 Sene 100 Nesne. İstanbul: Alfa Yayınları, 2023.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tarihsel Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Rapor

Yazarlar

Esin Gülsen Bu kişi benim
Germany

Yayımlanma Tarihi

26 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

11 Ekim 2023

Kabul Tarihi

11 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA85DX67AM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Gülsen, E., & Yılmaz, B. (2023). Cumhuriyet Tarihine Nesnelerin Gözünden Bir Bakış: 100 Sene 100 Nesne Ansiklopedisi. Toplumsal Tarih Akademi, 3, 131-135. https://izlik.org/JA85DX67AM
AMA
1.Gülsen E, Yılmaz B. Cumhuriyet Tarihine Nesnelerin Gözünden Bir Bakış: 100 Sene 100 Nesne Ansiklopedisi. TT Akademi. 2023;(3):131-135. https://izlik.org/JA85DX67AM
Chicago
Gülsen, Esin, ve Bediz Yılmaz. 2023. “Cumhuriyet Tarihine Nesnelerin Gözünden Bir Bakış: 100 Sene 100 Nesne Ansiklopedisi”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 3: 131-35. https://izlik.org/JA85DX67AM.
EndNote
Gülsen E, Yılmaz B (01 Aralık 2023) Cumhuriyet Tarihine Nesnelerin Gözünden Bir Bakış: 100 Sene 100 Nesne Ansiklopedisi. Toplumsal Tarih Akademi 3 131–135.
IEEE
[1]E. Gülsen ve B. Yılmaz, “Cumhuriyet Tarihine Nesnelerin Gözünden Bir Bakış: 100 Sene 100 Nesne Ansiklopedisi”, TT Akademi, sy 3, ss. 131–135, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA85DX67AM
ISNAD
Gülsen, Esin - Yılmaz, Bediz. “Cumhuriyet Tarihine Nesnelerin Gözünden Bir Bakış: 100 Sene 100 Nesne Ansiklopedisi”. Toplumsal Tarih Akademi. 3 (01 Aralık 2023): 131-135. https://izlik.org/JA85DX67AM.
JAMA
1.Gülsen E, Yılmaz B. Cumhuriyet Tarihine Nesnelerin Gözünden Bir Bakış: 100 Sene 100 Nesne Ansiklopedisi. TT Akademi. 2023;:131–135.
MLA
Gülsen, Esin, ve Bediz Yılmaz. “Cumhuriyet Tarihine Nesnelerin Gözünden Bir Bakış: 100 Sene 100 Nesne Ansiklopedisi”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 3, Aralık 2023, ss. 131-5, https://izlik.org/JA85DX67AM.
Vancouver
1.Esin Gülsen, Bediz Yılmaz. Cumhuriyet Tarihine Nesnelerin Gözünden Bir Bakış: 100 Sene 100 Nesne Ansiklopedisi. TT Akademi [Internet]. 01 Aralık 2023;(3):131-5. Erişim adresi: https://izlik.org/JA85DX67AM

Toplumsal Tarih Akademi: Osmanlı-Türkiye Araştırmaları Dergisi'nin 8. Sayısı “Hayvan Tarihi” dosyasıyla yayınlandı. “Hayvan Tarihi” sayısının editörleri Cihangir Gündoğdu, Deniz Dölek-Sever ve İbrahim Can Usta'nın editoryal makalesinin bir kısmını aşağıda paylaşıyoruz. Yazının tam hali ilgili sayıda. 

Hayvan Tarihi: Geçmişi İnsanın Ötesinde Düşünmek ve Yazmak 

Ana akım tarih anlatıları çok uzun süre insanmerkezci bir perspektifle şekillendi ve geçmiş temelde insan ilişkilerinin hikâyesi olarak kurgulandı. Hayvanlar da bu çerçevede mülk, kaynak, sembol ya da insan faaliyetlerinin pasif tamamlayıcıları olarak değerlendirildi. Hayvan tarihi işte bu anlayışı sorgular. Hayvanların deneyimlerini, bedenlerini, davranışlarını, insanlarla karşılaşmalarını ve bu karşılaşmaların yarattığı karşılıklı dönüşümleri araştırma konusu hâline getirerek tarihin yalnızca insanlara ait bir alan olmadığını ileri sürer. 

Hayvan tarihi, insan olmayan hayvanların tarihsel varlıklarını merkeze alan, onların iktisadi, toplumsal, siyasal ve kültürel süreçlerdeki rollerini, insanlarla ve çevreyle kurdukları çok katmanlı ilişkileri inceleyen önemli bir tarihyazımı alanıdır. Bu yaklaşım hayvanları yalnızca toplumların arka planında yer alan unsurlar olarak değil, tarihsel süreçlere etki eden canlı varlıklar olarak ele alır. Böylece emek, savaş, ulaşım, beslenme, kentleşme, sağlık, hukuk, duygulanım ve gündelik yaşam gibi alanlarda hayvanların belirleyici varlığı görünür hâle gelir. 

Hayvan tarihi bu yönüyle diğer tarih yazım biçimlerinden hem epistemolojik hem de ontolojik olarak ayrılır. Epistemolojik açıdan geçmişe dair bilgi üretiminde yalnızca insan belgelerine ve insan bakış açısına dayanmanın sınırlarını gösterir. Arşiv belgeleri, görsel malzemeler, maddi kültür unsurları, veteriner kayıtları, seyahatnameler, edebî metinler ve bilimsel veriler gibi farklı kaynak türlerini birlikte kullanır. Ontolojik açıdan ise insanı tek ve mutlak tarihsel özne olarak kabul eden anlayışı tartışmaya açar. İnsan olmayan varlıkların da tepkileri, uyum stratejileri, direnişleri ve ilişkisel etkileriyle tarihsel süreçlerin parçası olduğunu ortaya koyar. 

Dolayısıyla hayvan tarihi yalnızca geçmişte hayvanların nasıl kullanıldığını anlatan bir alan değildir; aynı zamanda insanlarla diğer canlılar arasındaki güç ilişkilerini, karşılıklı bağımlılık biçimlerini ve birlikte yaşama rejimlerini inceleyen eleştirel bir tarihyazımı yaklaşımıdır. Bu nedenle çevre tarihi, emek tarihi, bilim tarihi, hukuk tarihi, kent tarihi, imparatorluk çalışmaları ve posthümanist düşünceyle yakın ilişki içindedir. Fransız tarihçi Éric Baratay’ın da belirttiği gibi tarihin insanmerkezci tanımı terk edilmeli ve tarih, tüm canlı varlıkları kapsayan bir bilgi alanı olarak yeniden düşünülmelidir. Hayvan tarihi bu çerçevede geçmişi insanın ötesinde yeniden düşünmeye ve yazmaya çağıran dönüştürücü bir araştırma alanı sunar.