In the clutches of the soul, love and license

Öz

Güncel bir gözle ruha ya da aşka dair söylemlerin özel alana ait olacağı ve devlet kontrolünün uzağında yer alacağı düşünülebilir. Oysa sansür heyetlerince ruha ve aşka dair metinlere sıklıkla düzeltme talepleri gelmiştir. Örneğin bu yazıda göreceğimiz gibi, ruhun varlığından şüphe duyan teorik eserlere yayın izni verilmemişken, popüler yayınlarda aşkın konu edinmesi de yasaklanmıştır. Dolayısıyla geç Osmanlı’da dolaşımda olan popüler ya da teorik psikolojik söylemler maddi bir temelden uzak, arka plandaki politik gelişmelerden bağımsız şekilde anlaşılamaz. Yayın ruhsatları geç Osmanlı’da ruha ve aşka dair söylemleri temellendirebilmek ve en önemlisi bu tartışmada devleti konumlandırabilmek adına elzemdir.

Anahtar Kelimeler

• censorship
• psychology
• license
• soul

Ruh, Aşk ve Ruhsat Kıskacında: Geç Osmanlı Psikoloji Yazınında Devleti Dinlemek

Öz

Güncel bir gözle ruha ya da aşka dair söylemlerin özel alana ait olacağı ve devlet kontrolünün uzağında yer alacağı düşünülebilir. Oysa sansür heyetlerince ruha ve aşka dair metinlere sıklıkla düzeltme talepleri gelmiştir. Örneğin bu yazıda göreceğimiz gibi, ruhun varlığından şüphe duyan teorik eserlere yayın izni verilmemişken, popüler yayınlarda aşkın konu edinmesi de yasaklanmıştır. Dolayısıyla geç Osmanlı’da dolaşımda olan popüler ya da teorik psikolojik söylemler maddi bir temelden uzak, arka plandaki politik gelişmelerden bağımsız şekilde anlaşılamaz. Yayın ruhsatları geç Osmanlı’da ruha ve aşka dair söylemleri temellendirebilmek ve en önemlisi bu tartışmada devleti konumlandırabilmek adına elzemdir.

Anahtar Kelimeler

• sansür
• psikoloji
• ruh
• kitap
• ruhsat

Kaynakça

1. BOA, MF. MKT 1054-57, (12 Rebîülâhir 1326).