Öz
From the spring of 1864 to the end of the summer, numerous newspapers in the United States and England reported the discovery of a lusus naturae in Larnaca, Cyprus. The person in question was a woman named Mariu with horns growing from her head. Mariu Hatun, who fascinated local consuls and even caught the attention of the renowned showman P. T. Barnum—through the American consul in Larnaca, J. J. Barclay—was unable to become a ‘freak show’ attraction because her horns were deemed insufficiently extraordinary. Nonetheless, she was examined, photographed, and documented in a report by the Council of Medicine. In this analysis, I will examine the Council’s report, which classifies Mariu Hatun’s horns as a rare skin pathology with precedents in medical literature, alongside Barnum’s autobiography and contemporary newspaper accounts of the “horned woman.”
Anahtar Kelimeler
cornu cutaneum (cutaneous horns) dermatopathology freak of nature P. T. Barnum Council of Medicine Ottoman Cyprus 19th century
Kaynakça
- BOA, MVL 794/24, 9 Rebiyülahir 1281 (11 Eylül 1864).
Öz
1864 yılı baharından yaz sonuna kadar Amerika ve İngiltere’de pek çok gazetede, Kıbrıs Larnaka’da bir lusus naturae keşfedildiğine dair haberler yayımlanmıştı. Sözü edilen kişi, başında boynuzlar çıkan Mariu adında bir kadındı. Bölgedeki konsolosları heyecanlandıran, hatta Larnaka’daki Amerika konsolosu J. J. Barclay vasıtasıyla ünlü şovmen P. T. Barnum’un da dikkatini çeken Mariu Hatun, boynuzları yeterince olağanüstü bulunmadığı için bir “freak show” yıldızı olamadı. Ancak tercüme-i hâli yazıldı, muayene edildi, fotoğrafı çekildi ve Meclis-i Tıbbiye tarafından hakkında bir rapor kaleme alındı. Burada Mariu Hatun’un boynuzlarını çok nadir rastlansa da tıp literatüründe emsalleri mevcut bir cilt hastalığı olarak değerlendiren Meclis-i Tıbbiye’nin raporunu, Barnum'un otobiyografisinde anlattıkları ve "boynuzlu kadın" hakkındaki gazete haberleriyle birlikte okuyarak inceleyeceğim.
Anahtar Kelimeler
cornu cutaneum (kutanöz boynuz) dermatopatoloji hilkat garibesi P. T. Barnum Meclis-i Tıbbiye Kıbrıs 19. yüzyıl
Kaynakça
- BOA, MVL 794/24, 9 Rebiyülahir 1281 (11 Eylül 1864).
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Tarihsel Çalışmalar (Diğer) |
| Bölüm | Görüş Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 25 Mayıs 2025 |
| Kabul Tarihi | 10 Haziran 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 16 Haziran 2025 |
| IZ | https://izlik.org/JA52PL32GR |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Sayı: 6 |
Kaynak Göster
Hayvan tarihi, geçmiş anlatısına aktif bir unsur olarak hayvanları da dahil etmeyi amaçlayan disiplinler arası bir araştırma alanıdır. Hayvan tarihçileri, tarih yazımında genellikle arka planda kalan hayvanları merkeze alarak, insan-hayvan ilişkilerinin kültürel, ekonomik, politik ve çevresel boyutlarını inceler. Bu yaklaşım, sadece insanların hayvanlara ne yaptığıyla değil, aynı zamanda hayvanların geçmişte nasıl etkili olduğu ve onların ne şekilde tarihselleştirilebileceği ile ilgilenir; böylece tarih yazımındaki insan-merkezci bakış açısını sorgular. Hayvanların da tarihte özne olabileceği düşüncesi hem tarihsel olaylara daha geniş bir perspektiften bakmayı sağlar hem de günümüzdeki insan-hayvan ilişkilerini anlamak için güçlü bir arka plan sunar.
İnsanların tarihsel süreçlerde yalnız ve yegâne aktör olmadıklarını gösteren hayvan tarihi araştırmaları; tarım, sağlık, sömürgecilik, evcilleştirme, modernite ve şehirleşme gibi pek çok farklı konuyu daha bütünlüklü bir şekilde anlamamıza yardımcı olur. İnsanlığın binlerce yıldır yaşadığı dönüşümlerin hayvanlarla kurulan ilişkilerden bağımsız olarak ele alınması tarihsel anlatıların bir hayli eksik kalmasına sebep olmuştur. Hayvan tarihi hayvanların deneyimlerini ve insan ile hayvanın etkileşimlerini tarih yazımına dahil ederek geçmiş anlatısındaki mevcut noksanlıkları giderme potansiyeline sahiptir.
Toplumsal Tarih Akademi dergisinin Haziran 2026 sayısının ana teması hayvan tarihi olarak belirlendi. Bu sayıda Osmanlı ve Türkiye tarihinden insan-hayvan ilişkilerini merkeze alan yazılara yer verilecektir. Hayvanât - Hayvan Tarihi Ağı’nı temsil eden sayı editörleri, yazarlardan yalnızca hayvanları konu edinmelerini değil, hayvanların geçmişte oynadıkları farklı rollere ve türler arası ilişkilere odaklanarak insanlar kadar hayvanları da merkeze alan kapsayıcı bir perspektifin okurların tarihe bakışını nasıl zenginleştirdiğine ışık tutmalarını beklemektedirler.
Yazıların son teslim tarihi 1 Aralık 2025 olarak belirlenmiştir.
Sayı editörleri
Cihangir Gündoğdu, Deniz Dölek Sever, İbrahim Can Usta