Araştırma Makalesi

Mısır Mumyalarının İzini Sürmek: İstanbul Arkeoloji Müzesi ile Leipzig Mısır Müzesi Arasında Köken Araştırmaları ve Sergiler Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Sayı: 7 30 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Mısır Mumyalarının İzini Sürmek: İstanbul Arkeoloji Müzesi ile Leipzig Mısır Müzesi Arasında Köken Araştırmaları ve Sergiler Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Öz

Bu makale, antik Mısır’a ait insan kalıntılarının Almanya ve Türkiye’deki iki önemli müze olan Leipzig Üniversitesi Mısır Müzesi ile İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nde ve ikincisinin öncülü konumunda olan Müze-i Hümayun’da nasıl sergilendiğini, bu sergileme pratiklerinin etik boyutlarını ve köken araştırmalarını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. İnsan kalıntılarının müzelerde teşhir edilmesi, özellikle de bedenlerin nesneleştirerek kamuya sunulması, modern müzecilik anlayışı içinde tartışmalı bir konu hâline gelmiştir. Bu bağlamda, her iki müzede yer alan insan kalıntılarının sergilenme biçimleri, bağlamlandırılma, kimliklendirme çabaları ve izleyiciyle kurulan ilişki analiz edilmiştir. Ayrıca, kalıntıların elde ediliş süreçleri, arkeolojik kazılar ve Osmanlı dönemine ait kataloglar üzerinden köken araştırması yapılmıştır. Almanya’daki müzelerde etik sorumlulukların daha görünür olduğu ve akademik bağlamın ön planda tutulduğu gözlemlenirken, Türkiye’deki müzelerde etik ve duygusal yönlerin yeterince ele alınmadığı görülmüştür. Bu farklılıklar, sadece tarihsel geçmişten değil, aynı zamanda müzecilik anlayışlarındaki güncel yaklaşımlardan da kaynaklanmaktadır. Çalışma, insan kalıntılarının teşhiri konusunda etik ilkelere dayalı daha bütüncül bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini savunmakta ve köken araştırması, şeffaflık ve bağlamlandırma eksikliklerine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Shifa-Ana Ekibine ve katılımcılara, ANAMED ile birlikte gerçekleştirilen "SHIFA-ANA Workshop: Death and Disease in Anatolia" etkinliğinde yaptıkları kritik eleştiriler için teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Ägyptisches Museum Georg Steindorff, “Exhibition Guide” (Leipzig: Universität Leipzig, n.d.)
  2. Ägyptisches Museum Leipzig, Mumie einer Frau mit Kartonagenmaske (Inv. Nr. 7813), PDF.
  3. Ägyptisches Museum Leipzig, Mumie eines Mannes mit Portrait (Inv. Nr. 1683), PDF.
  4. Ägyptisches Museum Leipzig, Mumie und Sargensemble (Inv. Nr. 1496 (Sarg), 1497 (Mumie)), PDF.
  5. Pasinli, Alpay. İstanbul Arkeoloji Müzesi, İstanbul: Akbank Yayınları, 2003.
  6. Çelik, Zeynep. About Antiquities: Politics of Archaeology in the Ottoman Empire. Austin: University of Texas Press, 2022.
  7. Fraser, James, Conni Lord., ve John Magnussen. Speak My Name: Investigating Egyptian Mummies. Sydney: Sydney University Press, 2022.
  8. Marchand, Suzanne L. Down from Olympus: Archaeology and Philhellenism in Germany, 1750-1970. Princeton, NJ: Princeton University Press, 2020.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tarihsel Çalışmalar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

15 Haziran 2025

Kabul Tarihi

4 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 7

Kaynak Göster

APA
Ulu, M. C. (2025). Mısır Mumyalarının İzini Sürmek: İstanbul Arkeoloji Müzesi ile Leipzig Mısır Müzesi Arasında Köken Araştırmaları ve Sergiler Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Toplumsal Tarih Akademi, 7, 40-64. https://izlik.org/JA85ZA96YG
AMA
1.Ulu MC. Mısır Mumyalarının İzini Sürmek: İstanbul Arkeoloji Müzesi ile Leipzig Mısır Müzesi Arasında Köken Araştırmaları ve Sergiler Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. TT Akademi. 2025;(7):40-64. https://izlik.org/JA85ZA96YG
Chicago
Ulu, Meyçem Ceren. 2025. “Mısır Mumyalarının İzini Sürmek: İstanbul Arkeoloji Müzesi ile Leipzig Mısır Müzesi Arasında Köken Araştırmaları ve Sergiler Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 7: 40-64. https://izlik.org/JA85ZA96YG.
EndNote
Ulu MC (01 Aralık 2025) Mısır Mumyalarının İzini Sürmek: İstanbul Arkeoloji Müzesi ile Leipzig Mısır Müzesi Arasında Köken Araştırmaları ve Sergiler Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Toplumsal Tarih Akademi 7 40–64.
IEEE
[1]M. C. Ulu, “Mısır Mumyalarının İzini Sürmek: İstanbul Arkeoloji Müzesi ile Leipzig Mısır Müzesi Arasında Köken Araştırmaları ve Sergiler Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”, TT Akademi, sy 7, ss. 40–64, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA85ZA96YG
ISNAD
Ulu, Meyçem Ceren. “Mısır Mumyalarının İzini Sürmek: İstanbul Arkeoloji Müzesi ile Leipzig Mısır Müzesi Arasında Köken Araştırmaları ve Sergiler Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”. Toplumsal Tarih Akademi. 7 (01 Aralık 2025): 40-64. https://izlik.org/JA85ZA96YG.
JAMA
1.Ulu MC. Mısır Mumyalarının İzini Sürmek: İstanbul Arkeoloji Müzesi ile Leipzig Mısır Müzesi Arasında Köken Araştırmaları ve Sergiler Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. TT Akademi. 2025;:40–64.
MLA
Ulu, Meyçem Ceren. “Mısır Mumyalarının İzini Sürmek: İstanbul Arkeoloji Müzesi ile Leipzig Mısır Müzesi Arasında Köken Araştırmaları ve Sergiler Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”. Toplumsal Tarih Akademi, sy 7, Aralık 2025, ss. 40-64, https://izlik.org/JA85ZA96YG.
Vancouver
1.Meyçem Ceren Ulu. Mısır Mumyalarının İzini Sürmek: İstanbul Arkeoloji Müzesi ile Leipzig Mısır Müzesi Arasında Köken Araştırmaları ve Sergiler Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. TT Akademi [Internet]. 01 Aralık 2025;(7):40-64. Erişim adresi: https://izlik.org/JA85ZA96YG
Toplumsal Tarih Akademi dergisi Hayvan Tarihi sayısı çağrı metni

Hayvan tarihi, geçmiş anlatısına aktif bir unsur olarak hayvanları da dahil etmeyi amaçlayan disiplinler arası bir araştırma alanıdır. Hayvan tarihçileri, tarih yazımında genellikle arka planda kalan hayvanları merkeze alarak, insan-hayvan ilişkilerinin kültürel, ekonomik, politik ve çevresel boyutlarını inceler. Bu yaklaşım, sadece insanların hayvanlara ne yaptığıyla değil, aynı zamanda hayvanların geçmişte nasıl etkili olduğu ve onların ne şekilde tarihselleştirilebileceği ile ilgilenir; böylece tarih yazımındaki insan-merkezci bakış açısını sorgular. Hayvanların da tarihte özne olabileceği düşüncesi hem tarihsel olaylara daha geniş bir perspektiften bakmayı sağlar hem de günümüzdeki insan-hayvan ilişkilerini anlamak için güçlü bir arka plan sunar.

İnsanların tarihsel süreçlerde yalnız ve yegâne aktör olmadıklarını gösteren hayvan tarihi araştırmaları; tarım, sağlık, sömürgecilik, evcilleştirme, modernite ve şehirleşme gibi pek çok farklı konuyu daha bütünlüklü bir şekilde anlamamıza yardımcı olur. İnsanlığın binlerce yıldır yaşadığı dönüşümlerin hayvanlarla kurulan ilişkilerden bağımsız olarak ele alınması tarihsel anlatıların bir hayli eksik kalmasına sebep olmuştur. Hayvan tarihi hayvanların deneyimlerini ve insan ile hayvanın etkileşimlerini tarih yazımına dahil ederek geçmiş anlatısındaki mevcut noksanlıkları giderme potansiyeline sahiptir.

Toplumsal Tarih Akademi dergisinin Haziran 2026 sayısının ana teması hayvan tarihi olarak belirlendi. Bu sayıda Osmanlı ve Türkiye tarihinden insan-hayvan ilişkilerini merkeze alan yazılara yer verilecektir. Hayvanât - Hayvan Tarihi Ağı’nı temsil eden sayı editörleri, yazarlardan yalnızca hayvanları konu edinmelerini değil, hayvanların geçmişte oynadıkları farklı rollere ve türler arası ilişkilere odaklanarak insanlar kadar hayvanları da merkeze alan kapsayıcı bir perspektifin okurların tarihe bakışını nasıl zenginleştirdiğine ışık tutmalarını beklemektedirler.

Yazıların son teslim tarihi 1 Aralık 2025 olarak belirlenmiştir.


Sayı editörleri

Cihangir Gündoğdu, Deniz Dölek Sever, İbrahim Can Usta