Yerel Yönetimlerin Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planları Yeterliliklerinin Tespiti Üzerine Bir Uygulama

Öz

Günümüzde kentler modern ekonominin güç merkezi olup, hızla nüfusları artmaktadır. Bu durum, trafik sıkışıklığı, gürültü ve hava kirliliği ve sonucunda kişilerin yaşam kalitesinin düşmesini beraberinde getirmektedir. Bu durum gözetilerek Avrupa kentlerinde yaşam kalitesini arttırmak için sürdürülebilir ve entegre planlama yaklaşımı benimsenmiştir. 2009 yılında ise Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planları (SUMP), yeni bir planlama yaklaşımı olarak sunulmuştur. Avrupa’da farklı ölçeklerde yaklaşık 1000 şehir, kendisine ait coğrafi özelliklere ve kendi özgünlüklerine uygun bir şekilde SUMP’a başlamış veya SUMP’lara benzer kapsamlı, çok modlu ulaşım planları geliştirmiştir. Türkiye’de yürürlükte bulunan tek SUMP, İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan ve 2022 yılında yayımlanan “İstanbul Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planı’dır. Bu çalışmada Türkiye’deki yerel yönetimlerin SUMP yeterlilik durumları anket yoluyla analiz edilmiş ve bir yeterlilik haritası oluşturulmuştur. Ana bulgu olarak; yerel yönetimlerin SUMP konusunda bilgi ve kapasitelerinin henüz istenen düzeyde olmadığı ortaya çıkmış, bu durumun iyileştirilmesi için öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• sürdürülebilirlik
• kentsel hareketlilik
• ulaşım planlaması
• SUMP

An Application to Determine the Competencies of Local Governments for Sustainable Urban Mobility Plans

Öz

In the present days, cities have become the economic hubs of modern society with rapidly increasing populations resulting in traffic congestion, noise and air pollution, leading to a decline in the quality of life. To address this, a sustainable and integrated planning approach has been adopted to enhance living standards in European cities. As a new planning approach, Sustainable Urban Mobility Plans (SUMP) were introduced in 2009 to provide a solution. Around 1,000 European cities of varying sizes have commenced SUMPs or formulated comprehensive, multimodal transportation strategies aligned with their distinct geographical features and particularities. The only current SUMP application in Turkey is the "Istanbul Sustainable Urban Mobility Plan", prepared by the Istanbul Metropolitan Municipality and published in 2022. This study analyzed the adequacy of Sustainable Urban Mobility Plans (SUMP) implemented by local governments in Turkey, utilizing a survey and adequacy map. The findings suggest insufficient knowledge and capacity of local governments regarding SUMP implementation, indicating the need for recommended improvements.

Anahtar Kelimeler

• sustainability
• urban mobility
• transportation planning
• SUMP

Kaynakça

1. Ali-Toudert, F., Ji, L., Fährmann, L., ve Czempik, S. (2020). Comprehensive Assessment Method for Sustainable Urban Development (CAMSUD)- A New Multi-Criteria System for Planning, Evaluation and decision-making. Progress in Planning, 140, 100430. doi:10.1016/j.progress.2019.03.001
2. Alonso, A., Monzón, A., ve Cascajo, R. (2015). Comparative analysis of passenger transport sustainability in European cities. Ecological Indicators, 48, 578–592. doi: 10.1016/j.ecolind.2014.09.022
3. Andrei, A., ve Papuc, I. (2020). A sustainable urban mobility plan-solution for a city of the future? 4th International Conference of the NORD Events - Rethinking Global Space, Culture and Change in Organizations, 1–5. Erişim Tarihi: 01.10.2023. https://seaopenresearch.eu/Conferences/Proceedings/Article/NORD4_5.pdf.
4. Ayaz, Ç.E. (2023). Kentsel Hareketlilik Yönetimine Stratejik Bir Bakış: İstanbul Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planı Üzerine Nitel Bir Analiz. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 41-55 doi: 10.17494/ogusbd.1201818 41
5. Birleşmiş Milletler. (2016). Report of the Inter-Agency and Expert Group on Sustainable Development Goal Indicators (E/CN.3/2016/2/Rev.1), Annex IV. Report of the Inter-Agency and Expert Group on Sustainable Development Goal Indicators, E/CN.3/201, Annex IV. Erişim Tarihi: 01.10.2023. https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/11803Official-List-of-Proposed-SDG-Indicators.pdf.
6. Böhler-Baedeker, S., Kost, C., Merforth, M., ve Kumar, K. (2014). Urban Mobility Plans: National Approaches and Local Practice; Moving Towards Strategic, Sustainable and Inclusive Urban Transport Planning. Sustainable Urban Transport Technical Döküman No:13.
7. Chinellato, M., Staelens, P., Wennberg, H., Sundberg, R., Böhler, S., Brand, L., Adams, R., ve Dragutescu, A. (2017). Users’ needs analysis on SUMP take up. Erişim Tarihi: 01.10.2023. https://sumps-up.eu/fileadmin/user_upload/Tools_and_Resources/Publications_and_reports/Needs_Assessment/SUMPs-Up_Users_needs_analysis_on_SUMP_take-up-min.pdf.
8. Desdemoustier, J., Crutzen, N., ve Giffinger, R. (2019). Municipalities’ understanding of the Smart City concept: An exploratory analysis in Belgium. Technological Forecasting and Social Change, 142, 129–141. doi:10.1016/j.techfore.2018.10.029

9. Durlin, T., Plevnik, A., Balant, M., ve Mladenovic, L. (2018). Status of SUMP in European member states. Erişim Tarihi: 01.10.2023. http://sumps-up.eu/fileadmin/user_upload/Tools_and_Resources/Publications_and_reports/Status_of_SUMP_in_EU_Member_States/SUMPs-Up_-_SUMP_in_Member_States_report_with_annexes.pdf.
10. Gül E. S. ve Bozdeveci S. (2022). İstanbul Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planı SKHP. Erişim Tarihi: 01.10.2023 https://surdurulebilirulasim.istanbul/wp-content/uploads/2022/08/271487-60-IS-IMP-M9REP-Arup-001_TR-10-rs_compressed.pdf.
11. Kalakou, S., Spundflasch, S., Martins, S., ve Diaz, A. (2021). SUMPs Implementation: Designation of Capacity Gaps of Local Authorities in the Delivery of Sustainable Mobility Projects. Green Energy and Technology, 239–258. doi:10.1007/978-3-030-57764-3_16
12. Kiba-Janiak, M., ve Witkowski, J. (2019). Sustainable urban mobility plans: How do they work? Sustainability, 11(17), 4605. doi:10.3390/su11174605
13. Korkmazyürek, B., ve Polat, E., (2019). Kentsel Ulaşımda Esnek, Akıllı ve Yeni Bir Planlama Yaklaşımı: Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planları, Kent Akademisi, 12(2), 225-240.
14. Marcucci, E., Gatta, V., ve Dablanc, L. (2018). Urban freight, land use planning and public administration strategies. Region, 5(2), E1–E3. doi:10.18335/REGION.V5I2.244
15. Mozos-Blanco, M. Á., Pozo-Menéndez, E., Arce-Ruiz, R., ve Baucells-Aletà, N. (2018). The way to sustainable mobility. A comparative analysis of sustainable mobility plans in Spain. Transport Policy, 72, 45–54. doi:10.1016/j.tranpol.2018.07.001
16. Perra, V. M., Sdoukopoulos, A., ve Pitsiava-Latinopoulou, M. (2017). Evaluation of sustainable urban mobility in the city of Thessaloniki. Transportation Research Procedia, 24, 329–336. doi:10.1016/j.trpro.2017.05.103
17. Plevnik, A., Balant Mojca, ve Rye Tom. (2019). National support frameworks for sustainable urban mobility planning. National SUMP supporting programmes. Erişim Tarihi: 05.10.2023. https://changing-transport.org/publications/national-support-frameworks-for-sustainable-urban-mobility-planning/.
18. Rupprecht, S., Brand, L., Böhler-Baedeker, S., ve Brunner, L. M. (2019). Guidelines for developing and implementing a sustainable urban mobility plan. Rupprecht Consult, 150. www.eltis.org/sites/eltis/files/sump_guidelines_en.pdf
19. Sustainable Northern Ireland. (2016). Sustainability Assessment Toolkit CONTENTS. Erişim Tarihi: 22.09.2023. https://www.sustainableni.org/sites/default/files/Sustainabilty Assessment Toolkit - Guidebook part-revised 2016.pdf.
20. Werland, S. (2020). Diffusing Sustainable Urban Mobility Planning in the EU. Sustainability, 12(20), 8436. doi:10.3390/su12208436
21. Zheng, J., Garrick, N. W., Atkinson-Palombo, C., McCahill, C., ve Marshall, W. (2013). Guidelines on developing performance metrics for evaluating transportation sustainability. Research in Transportation Business and Management, 7, 4–13. doi:10.1016/j.rtbm.2013.02.001