Elektrikli Araçların Şarj İstasyonlarında Yaşanan Problemlerin ANP Yöntemi ile İncelenmesi

Öz

Elektrikli araçlar, çevresel faydaları ve uzun vadeli ekonomik avantajları nedeniyle ulaşım sektöründe hızla yaygınlaşmaktadır. Batarya teknolojilerinin gelişmesi ve şarj altyapısının iyileşmesi, Elektrikli Araç (EA) kullanımını teşvik ederken, artan enerji talebi şarj istasyonlarının verimli çalışmasını zorunlu hale getirmektedir. Bu çalışma, elektrikli araç şarj istasyonlarında karşılaşılan teknik, çevresel ve kullanıcı kaynaklı sorunları tespit ederek çözüm önerileri geliştirmeyi amaçlamaktadır. Literatürde yeterince ele alınmamış olan bağlantı sorunları, yazılım arızaları, güç kesintileri, faturalandırma hataları, uzun mesafeli yolculuklarda şarj ihtiyacının karşılanamaması, istasyonların bilinçsiz kullanımı ve yoğunluk nedeniyle uzun bekleme süreleri gibi problemlere odaklanılmıştır. Bu sorunların çözümünde, çok kriterli karar verme (ÇKKV) yaklaşımlarından analitik hiyerarşi süreci ve analitik ağ prosesi yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Analitik hiyerarşi süreci yöntemi, kriterlerin göreceli önem düzeylerinin hiyerarşik yapı içerisinde belirlenmesini sağlarken; analitik ağ prosesi yöntemi, kriterler arasındaki karşılıklı etkileşimleri ve geri bildirim ilişkilerini dikkate alarak daha bütüncül bir değerlendirme imkânı sunmaktadır. Her iki yöntemin birlikte kullanılması, problemlerin önem derecelerinin farklı bakış açılarıyla analiz edilmesine ve elde edilen önceliklendirme sonuçlarının karşılaştırılarak doğrulanmasına olanak tanımıştır. Çalışma, elektrikli araç şarj istasyonlarında yaşanan problemlerin bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasını sağlayarak, kullanıcı memnuniyetini artırmayı, kurulum ve bakım maliyetlerini minimize etmeyi ve elektrikli araçların yaygınlaşmasını desteklemeyi hedeflemektedir. Elde edilen bulguların bilimsel yayınlar, sektör uygulamaları ve ulusal kongre sunumları ile akademik ve sektörel alanlara katkı sağlaması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Analitik ağ prosesi
• analitik hiyerarşi süreci
• şarj istasyonu
• kullanıcı problemleri
• elektrikli araçlar
• elektrikli araç şarj istasyonu problemleri

Analysis of Problems Experienced at Electric Vehicle Charging Stations Using the ANP Method

Öz

Electric vehicles are rapidly spreading in the transportation sector due to their environmental benefits and long-term economic advantages. While advancements in battery technologies and improvements in charging infrastructure encourage the adoption of electric vehicles, the increasing energy demand makes the efficient operation of charging stations essential. This study aims to identify technical, environmental, and user-related problems encountered at electric vehicle charging stations and to develop appropriate solution strategies. The study focuses on issues that have not been sufficiently addressed in the literature, such as connectivity problems, software malfunctions, power outages, billing errors, the inability to meet charging demand during long-distance travel, improper use of charging stations, and long waiting times caused by congestion. To address these problems, two multi-criteria decision-making approaches, namely the analytic hierarchy process and the analytic network process, are employed together. The analytic hierarchy process enables the determination of the relative importance of criteria within a hierarchical structure, whereas the analytic network process allows for a more comprehensive evaluation by considering the interdependencies and feedback relationships among criteria. The combined use of these methods makes it possible to analyze the problems from different perspectives and to compare and validate the prioritization results. By adopting a holistic approach to the problems encountered at electric vehicle charging stations, this study aims to increase user satisfaction, minimize installation and maintenance costs, and support the widespread adoption of electric vehicles. The findings are expected to contribute to both academic and industrial fields through scientific publications, sectoral applications, and national conference presentations.

Anahtar Kelimeler

• Analytic network process
• analytic hierarchy process
• charging station
• user problems
• electric vehicles
• electric vehicle charging station problems

Kaynakça

1. Aksoy, İ. C., Mutlu, M. M., ve Alver, Y. (2025). Elektrikli otobüsler için şarj istasyonlu durakların ikili genetik algoritma kullanılarak belirlenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 25(6), 1427-1438.https://doi.org/10.35414/akufemubid.1601006
2. Alkan, T., Atiz, Ö. F., ve Durduran, S. S. (2023). Elektrikli araç şarj istasyonları için AHP yöntemi ile uygun yer seçimi: Konya örneği. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 12(1), 193-199. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1189242
3. Anık, Z. (2007), Nesne yönelimli yazılım dillerinin analitik hiyerarşi ve analitik network prosesi ile karşılaştırılması ve değerlendirilmesi, [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi].
4. Atasoy, A. (2020). TSK hazır yemek hizmeti tedarikçi seçimi için ANP tabanlı karar destek aracı. [Yüksek lisans tezi, Milli Savunma Üniversitesi].
5. Bilgilioğlu, S. (2022). Coğrafi bilgi sistemleri ve bulanık analitik hiyerarşi süreci ile elektrikli araç şarj istasyonu yer seçimi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 22(1), 165-174. https://doi.org/10.35414/akufemubid.1013244
6. Çetin, E. (2022). Elektrikli araç şarj istasyonu entegre edilen mevcut bir elektrik tesisatındaki revizyon ihtiyacının Simaris ortamında incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(2), 222-233. https://doi.org/10.5505/pajes.2021.85550
7. Çetin, M. S., Karakaya, B., ve Gençoğlu, M. (2021). Elektrikli araçlar için lityum iyon bataryaların modellenmesi. Fırat Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 33(2), 755-763. https://doi.org/10.35234/fumbd.953296
8. Deb, S., Tammi, K., Kalita, K., ve Mahanta, P. (2018). Review of recent trends in charging infrastructure planning for electric vehicles. Wiley Interdisciplinary Reviews: Energy and Environment, 7(6), e306. https://doi.org/10.1002/wene.306

9. Demir, A. (2011, 1–2 Aralık). Elektrikli araçların otoparklarla birlikteliği [Sempozyum sunumu]. 2. Toplu Ulaşım Haftası, İstanbul, Türkiye.
10. Dönmez, B. B., Sanlı, Y. B., Güven, E., Öztürk, B. N., ve Eren, T. (2025). Elektrikli araçlar için şarj istasyonu yer seçimi: Bulanık mantık ile karar verme. Ege Üniversitesi Ulaştırma Yönetimi Araştırmaları Dergisi, 2(2), 113-137.
11. Ecer, F., ve Küçük, O. (2008). Tedarikçi seçiminde analitik hiyerarşi yöntemi ve bir uygulama. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 355-369.
12. Erce, M. İ., Dönmez, B. B., Sanlı, Y. B., Güven, E., ve Eren, T. (2025). Elektrikli araçlar için şarj istasyonu lokasyon seçimi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 12(2), 421-434. https://doi.org/10.35193/bseufbd.1631523
13. Erdoğan, E., Tengilimoğlu, D. ve Reyhanoğlu, P. (2024). Elektrikli araç satın alma niyetini etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Ankara ili örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi [Journal of Business Research-Turk], 16(3), 2043-2061. https://doi.org/10.20491/isarder.2024.1901
14. Gong, D., Tang, M., Buchmeister, B., ve Zhang, H. (2019). Solving location problem for electric vehicle charging stations—A sharing charging model. IEEE Access, 7, 138391-138402.
15. Gök, M., Toklu, R., Güven, E., ve Eren, T. (2024). Afet lojistiğinde depo yer seçimi. Resilience, 8(2), 123-138. https://doi.org/10.32569/resilience.1473880
16. Göktürk, İ. F., Eryılmaz, A. Y., Yörür, B., ve Yuluğkural, Y. (2011). Bir işletmenin tedarikçi değerlendirme ve seçim probleminin çözümünde AAS ve VIKOR yöntemlerinin kullanılması. Journal of Science and Technology of Dumlupınar University, 025, 61-74. http://e-mobility-nsr.eu/fileadmin/user_upload/downloads/info-pool/report_result_interview_elvire.pdf
17. Karamangil, M. İ., Sürmen, A. ve Tekin, M. (2023). Elektrikli araçlarda batarya yangınlarına genel bakış. Uluslararası Yakıtlar Yanma ve Yangın Dergisi, 11(1), 29-40. https://doi.org/10.52702/fce.1224612
18. Karamehmet, B. ve Morgül, E. (2018). Tüketicilerin elektrikli araç tercihleri: Literatür taraması ve Türkiye’de tanıtımına yönelik öneriler. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi (40), 246-260. https://doi.org/10.17498/kdeniz.425914
19. Karasu Asnaz, M. S., ve Özdemir, B. (2021). Elektrikli araç şarj istasyonlarının çok kriterli karar verme yöntemleri ile optimal konumlandırması. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 4(2), 175-187. https://doi.org/10.51513/jitsa.1015108
20. Kerem, A. (2014). Elektrikli araç teknolojisinin gelişimi ve gelecek beklentileri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(1), 1-13.
21. Kılıç, K. (2020). Elektrikli ve benzinli araç rota planlaması, maliyet optimizasyonu ve karşılaştırması. [Yüksek lisans tezi, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi].
22. Kırmızıgül, İ. E. ve Baykal, B. (2023). Elektrikli araç tercihinde tüketici motivasyonu. Sosyal Bilimler Metinleri, 2023(2), 223-241. https://doi.org/10.56337/sbm.1352994
23. Kocabey, S. (2018). Elektrikli otomobillerin dünü, bugünü ve geleceği. Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Uygulamaları Dergisi, 1(1), 16-23.
24. Koç, Ç. ve Özceylan, E. (2018). Yeşil ve elektrikli araç rotalama problemleri üzerine bir literatür taraması ve araştırma öngörüleri. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(3), 1041-1053. https://doi.org/10.21547/jss.404377
25. Kütükcü, A. Z., ve Eren, T. (2017). Acil durum haberleşmesinde kullanılan el telsizinin çok ölçütlü karar verme yöntemleri ile seçilmesi. Selçuk Üniversitesi Mühendislik, Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5(2), 183-203. https://doi.org/10.15317/Scitech.2017.81
26. Liu, F. H. F., ve Hai, H. L. (2005). The voting analytic hierarchy process method for selecting supplier. International Journal of Production Economics, 97(3), 308-317. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2004.09.005
27. Nilsson, M. (2011). Electric vehicles: The phenomenon of range anxiety (Document Task 5000 ELVIRE). Lindholmen Science Park.
28. Özcan, E. C., Ünlüsoy, S. ve Eren, T. (2017). ANP ve Topsis yöntemleriyle türkiye’de yenilenebilir enerji yatırım alternatiflerinin değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Mühendislik, Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5(2), 204-219. https://doi.org/10.15317/Scitech.2017.82
29. Özçekiç, E. (2025). Electric vehicle charging station positioning problem: Multi-criteria decision making analysis with entropy, CoCoSo and EDAS methods. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(3), 187-202. https://doi.org/10.70754/biibfd.1594279
30. Özder, E. H., ve Eren, T. (2016). Çok ölçütlü karar verme yöntemi ve hedef programlama teknikleri ile tedarikçi seçimi. Selçuk Üniversitesi Mühendislik, Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4(3), 196-207. https://doi.org/10.15317/Scitech.2016320515
31. Potdar, V., Batool, S. ve Krishna, A. (2018). Risks and challenges of adopting electric vehicles in smart cities. Z. Mahmood (Ed.), Smart cities: Development and governance frameworks içinde (ss. 207–240). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-76669-0_9
32. Saaty, T. L. (1988). What is the analytic hierarchy process? In G. Mitra, H. J. Greenberg, F. A. Lootsma, M. J. Rijkaert, & H. J. Zimmermann (Eds.), Mathematical models for decision support (ss. 109–121). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-83555-1_5
33. Sen, G., Boynuegri, A. R., ve Uzunoğlu, M. (2011, Ekim 5–7). Elektrikli araçların şarj yöntemleri ve araçların şebekeyle bağlantısında karşılaşılan problemlere yönelik çözüm önerileri [Konferans sunumu]. Elektrik-Elektronik ve Bilgisayar Sempozyumu, Fırat Üniversitesi, Elazığ, Türkiye.
34. Taylor, D. (2009). The differences and similarities between plug-in hybrid EVs and battery EVs. Proceedings of the 24th International Battery, Hybrid and Fuel Cell Electric Vehicle Symposium (EVS24), Stavanger, Norway.
35. Üçüncü, T. (2019). Bütünleşik ANP, Topsis ve Vikor yöntemleriyle tedarikçi seçimi: Mobilya endüstrisinde bir uygulama. [Doktora tezi, Kastamonu Üniversitesi].
36. Wellings, T., Williams, M. A., Attridge, A., Binnersley, J., Robertson, D., ve Khan, T. (2011, September 5–9). HMI and the user experience in low carbon vehicles [Konferans sunumu]. Interact 2011: User Experience in Cars Workshop, Lisbon, Portugal.
37. Wind, Y., ve Saaty, T. L. (1980). Marketing applications of the analytic hierarchy process. Management Science, 26(7), 641-658. https://doi.org/10.1287/mnsc.26.7.641
38. Yapıcı, A. T., ve Abut, N. (2024). Elektrikli araç şarj istasyonu konum tasarımında, Digsilent yazılımı kullanılarak Kocaeli Üniversitesi Umuttepe Kampüsü için örnek uygulama. Black Sea Journal of Engineering and Science, 7(5), 1066-1080. https://doi.org/10.34248/bsengineering.1502545
39. Yenigün, O., Boyar, T., ve Yıldız, K. (2024). Genetik algoritma ve coğrafi sistemlerle İstanbul’daki elektrikli araç şarj istasyonlarının optimal konumunun belirlenmesi. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 17(1), 1-9. https://doi.org/10.17671/gazibtd.1329029
40. Zapotecas-Martínez, S., Armas, R., ve García-Nájera, A. (2024). A multi-objective evolutionary approach for the electric vehicle charging stations problem. Expert Systems with Applications, 240, 122514. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2023.122514