Profesyonel Sürücülerde Mesleki Stres ve Sapkın Sürücü Davranışları İlişkisinde Tükenmişlik Seviyesinin Aracı Rolü
Öz
İş kaynaklı stres, işin gerektirdikleriyle çalışanların sahip oldukları
özellikler arasındaki uyumsuzluğa verilen, çalışanların başa çıkma becerilerini
zorlayan bir tepki olarak tanımlanmaktadır. Tükenmişlik ise iş kaynaklı strese
uzun süre maruz kalma sonucunda oluşabilecek olumsuzluklardan biridir. Mesleki
stres ve tükenmişlik profesyonel sürücülerde birtakım olumsuz bireysel ve
kurumsal sonuçlara yol açabileceği gibi, sürücü davranışlarını da etkileme
potansiyeline sahiptir. Mevcut çalışmanın amacı, profesyonel sürücüler arasında
mesleki stres, tükenmişlik, sapkın sürücü davranışları ve trafik kazaları
arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda 120 erkek profesyonel
sürücüden veri toplanmıştır. Katılımcılardan demografik soruları ve mesleki stres
sorusunu cevaplamaları, Bergen Tükenmişlik Göstergesi-15’i (BTG-15) ve Sürücü
Davranışları Anketi’ni (SDA) doldurmaları istenmiştir. Bulgular göstermektedir
ki, toplam tükenmişlik seviyesi mesleki stres ile sapkın sürücü davranışları
arasındaki ilişkide dolaylı etkiye sahiptir. Ayrıca, son 5 yılda en az 1 kazaya
karışan ve hiç kazaya karışmayan profesyonel sürücüler karşılaştırıldığında,
kazaya karışan sürücülerin karışmayanlara kıyasla yorgunluk seviyelerinin daha
düşük olduğu; sıradan ihlal, ihmal ve hata sıklıklarının ise daha fazla olduğu
bulunmuştur. Yol güvenliği bakımından ele alındığında mevcut çalışmanın
sonuçları, stresin etkisinin bireyin ötesinde diğer yol kullanıcılarını da
tehdit edebileceğini göstermektedir. Bu nedenle, profesyonel sürücülerin
mesleki stres etmenlerinin belirlenmesi ve periyodik toplantılar ile kapsamlı
sağlık kontrollerinin yapılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Cartwright, S., Cooper, C. L. ve Barron, A. (1996). The company car driver; occupational stress as a predictor of motor vehicle accident involvement. Human Relations, 49(2), 195–208.
- Chen, C. F. ve Kao, Y. L. (2013). The connection between the hassles-burnout relationship, as moderated by coping, and aberrant behaviors and health problems among bus drivers. Accident Analysis and Prevention, 53, 105–111. doi:10.1016/j.aap.2013.01.004
- Chung, Y. S. ve Wu, H. L. (2013a). Stress, strain, and health outcomes of occupational drivers: An application of the effort reward imbalance model on Taiwanese public transport drivers. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 19, 97–107. doi:10.1016/j.trf.2013.03.002
- Chung, Y. S. ve Wu, H. L. (2013b). Effect of burnout on accident involvement in occupational drivers. Transportation Research Record: Journal of the Transportation Research Board, 2388, 1–9. doi: 10.3141/2388-01
- Cordazzo, S. T. D., Scialfa, C. T., Bubric, K. ve Ross, R. J. (2014). The Driver Behaviour Questionnaire: A North American analysis. Journal of Safety Research, 50, 99–107.
- Couto, M. T. ve Lawoko, S. (2011). Burnout, workplace violence and social support among drivers and conductors in the road passenger transport sector in Maputo City, Mozambique. Journal of Occupational Health, 53, 214–221.
- Cunradi, C. B., Chen, M. J. ve Lipton, R. (2009). Association of occupational and substance use factors with burnout among urban transit operators. Journal of Urban Health, 86(4), 562–570. doi:10.1007/s11524-009-9349-4
- Cunradi, C. B., Greiner, B. A., Ragland, D. R. ve Fisher, J. M. (2003). Burnout and alcohol problems among urban transit operators in San Francisco. Addictive Behaviors, 28, 91–109.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Psikoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2018
Gönderilme Tarihi
13 Ağustos 2017
Kabul Tarihi
1 Şubat 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 1