Genç Sürücülerde Öfke Deneyimleri: Bir Nitel Analiz Çalışması
Öz
İnsan faktörünü de içerisinde barındıran trafik sistemi, sürücülerin gerek yaşadıkları tehlikeleri olaylarla gerekse diğer yol kullanıcılarıyla olan etkileşimleriyle öfke duygusunu deneyimleyebildikleri açık bir sistemdir. Özellikle genç sürücü grubunda daha yaygın gözlemlenebilen bu öfke durumu, risk algısından sapkın sürücülüğe kadar birçok değişken üzerinde belirleyici rol oynamaktadır. Bu araştırmanın temel hedefi, genç sürücü grubunun trafikte yaşadığı olaylar sonucunda hissettiği öfkeyi derinlemesine incelemektir. Bunun için katılımcılara şiddetli bir şekilde öfkelendikleri bir trafik olayını anımsamaları istenmiş, bu anıya yönelik çeşitli sorular yöneltilmiştir. Bu çalışma, nitel bir çalışma olup, 7 erkek ve 7 kadın katılımcıdan oluşan, toplamda 14 kişiyle yapılan mülakatlar sonucu elde edilen metinlerin analiziyle oluşturulmuştur. Çalışmada Tematik Analiz yöntemi tercih edilmiş ve analizin sonucunda toplamda dört üst tema ile on beş alt tema ortaya çıkmıştır. Bunlar: “Olayın Nedeni” üst temasına bağlı “Niyetli Davranışlar”, “Bireysel Özellikler”, “Etkileşimli ve Değişken Trafik Sistemi”, “Dikkatsizlik” ve “Kadın Sürücü”; “Hissedilen Duygular” üst temasına bağlı “Öfke”, “Sinir Bozukluğu”, “Korku”, “Başkalarına Karşı Sorumluluk” ve “Uzun Süreli Duygusal Etkiler”; “Öfkenin Esas Kaynağı” üst teması ve son olarak “Olay Sonrası Tepkiler” üst temasına bağlı “Alttan Alma”, “Misilleme”, “Jest ve Mimiklerle Gösterilen Tepkiler”, “Araç Aracılığıyla İletişim Kurma” ve “Başa Çıkma” alt temalarıdır. Temaların birbiri ile ilişkisini incelemek adına MAXQDA yazılımının Kod Birlikte Oluşma Modeli kullanılmış olup, ortaya çıkan ilişkiler sosyal psikoloji alanyazınında mevcut kuramlar ve olgular ışığında ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Baumeister, R. F., Bushman, B. J. ve Campbell, W. K. (2000). Self-esteem, narcissism, and aggression: Does violence result from low self-esteem or from threatened egotism? Current Directions in Psychological Science. 9(1), 26–29, doi:10.1111/1467-8721.00053
- Berdoulat, E., Vavassori, D. ve Sastre, M. T. M. (2013). Driving anger, emotional and instrumental aggressiveness, and impulsiveness in the prediction of aggressive and transgressive driving. Accident Analysis and Prevention, 50, 758-767. doi: 10.1016/j.aap.2012.06.029
- Bıçaksız, P. ve Özkan, T. (2016). Impulsivity and driver behaviors, offences and accident involvement: A systematic review. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 38, 194-223, doi:10.1016/j.trf.2015.06.001
- Bogdan, S. R., Măirean, C. ve Havârneanu, C. E. (2016a). A meta-analysis of the association between anger and aggressive driving. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 42, 350-364, doi:10.1016/j.trf.2016.05.009
- Bogdan, S. R., Măirean, C. ve Havârneanu, C. E. (2016b). A meta-analysis of the association between anger and aggressive driving. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 42, 350–364. doi:10.1016/j.trf.2016.05.009
- Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101. doi:10.1191/1478088706qp063oa
- Britt, T. W. ve Garrity, M. J. (2003). An integrative model of road rage. Revue Internationale de Psychologie Sociale, 16(3), 53–79.
- Burton, D. (2008). Cross-Cultural Marketing: Theory, Practice and Relevance. New York, NY: Routledge/Taylor & Francis Group.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Psikoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Uluğhan Ergin
*
0000-0002-4959-8942
Türkiye
Gizem Fındık
0000-0001-8245-6324
Türkiye
Bahar Öz
0000-0001-5440-0948
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2020
Gönderilme Tarihi
8 Ekim 2019
Kabul Tarihi
24 Şubat 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 3 Sayı: 1
Cited By
Yol Şiddeti Öyküleri: Bir Nitel Çalışma
Trafik ve Ulaşım Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.38002/tuad.1054784YOL ŞİDDETİNDE SİLAH ETKİSİNİN ROLÜ: BİR DERLEME
Güvenlik Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.28956/gbd.1016442Investigating the Relationship Between Mood and Driver Behaviors
European Journal of Psychology Open
https://doi.org/10.1024/2673-8627/a000061Femvertising Yaklaşımla Femtrafik Mücadelesi Üzerine Bir İnceleme
Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.18069/firatsbed.1730635