İnceleme Makalesi

Roma Dönemi Bithynia Kentlerinde Patronus Teriminin Kullanımı ve Patronaj Biçimleri

Sayı: 32 1 Ağustos 2023
PDF İndir
TR EN

Roma Dönemi Bithynia Kentlerinde Patronus Teriminin Kullanımı ve Patronaj Biçimleri

Öz

Günümüzde pek çok dilde kullanımı devam eden ve kökleri Roma kentinin kuruluşuna değin uzanan patronajın Roma’nın Akdeniz’deki genişlemesine paralel olarak Eskiçağ Yunan dünyasında da yaygın hale geldiği bilinmektedir. Roma’nın MÖ. II. yüzyıldaki Yunan şehir devletleri ve Hellenistik Krallıklarla olan ilişkisi patronusluğun da Roma tipi bir ekonomik ve politik himaye sistemi olarak Doğu Akdeniz’e taşınmasına imkân sağlamıştır. Adeta geç cumhuriyet döneminin bir modası olarak pek çok Yunan şehir devleti de Romalı önemli isimlerin himayesine girerek kendilerini avantajlı konuma getirmeye çalışmıştır. Bu süreçte, Roma’daki örneklere benzer şekilde kişiler arası özel patronaj ilişkileri de görülmeye başlanmış, Anadolu’daki pek çok kentte Romalı şahıslar da patronus olarak tanımlanmıştır. Bithynia bölgesi de Romalılarla patronaj ilişkilerinin sağlandığı ve patronus teriminin kullanıldığı bir diğer bölgedir. İlk olarak geç cumhuriyet döneminde proconsul Lucius f. Rufus için Bithynialıların da patronus terimini kullandığı, buna karşın diğer kentlerden farklı olarak sonraki dönemlerde eyalet valilerini de sıklıkla patronus olarak onurlandırdıkları görülmektedir. Bithynia, özellikle onurlandırma kaideleri ve adak yazıtlarıyla toplumsal yaşamdaki yerel elitlerin baskınlığını gösteriyor olsa da çeşitli yerleşim yerlerinde Romalı ailelerden bazılarının da patronus olarak ortaya çıktığı görülmektedir. Bu çalışmada Roma İmparatorluk dönemi Bithynia’sında politik bir araç ve ekonomik model olarak patronaj yapısının yaygınlığı, patronus teriminin kullanımı, şehir patronusları ve özel patronaj ilişkilerinin Bithynia kentlerindeki durumları ele alınmaktadır. Bithynia taşrasında patronus olarak onurlandırılan Romalı isimler ve kökenlerine dair tartışmalar da ilk kez bir bütün olarak bu çalışmada incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu çalışma 2022 yılında İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamlanan "Traianus'tan Constantinus Hanedanı'na Bithynia: Sosyo-ekonomik yapı, kamusal yaşam ve kentsel çevre" adlı doktora tezinde sınırlı şekilde ele alınan bir konunun kapsamlı olarak incelenmesiyle hazırlanmıştır. Söz konusu doktora tezi projemi 2214-A Doktora Sırası Yurtdışı Araştırma Desteği kapsamında 12 ay süreyle destekleyen TÜBİTAK-BİDEB’e ve bu kapsamda araştırmalarda bulunduğum Kommission für Alte Geschichte und Epigraphik des DAI’ye teşekkürü borç bilirim.

Kaynakça

  1. Cass. Dio. Cassius Dio, Roman History, Volume VII: Books 56-60. çev. Earnest Cary-Herbert B. Foster, Harvard University Press, Cambridge 1924.
  2. Cic. Fam. Cicero, Letters to Friends, Volume I: Letters 1-113. çev. David R. Shackleton Bailey, Harvard University Press, Cambridge 2001.
  3. Cic. Verr. Cicero, The Verrine Orations I: Against Caecilius. Against Verres, Part I; Part II, Books 1-2, çev. Leonard H. G. Greenwood, Harvard University Press, Cambridge 1928.
  4. Dion. Hal. Ant. Rom. Dionysios of Halicarnassus, Roman Antiques: Books 1-2, çev. Earnest Cary, Harvard University Press, Cambridge 1937.
  5. Gai. Inst. Gaius, Institutiones, Die Institutionen des Gaius. Texte zur Forschung; Bd. 81, çev. Ulrich Manthe, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2004.
  6. Plin. Ep. Plinius, Genç Plinius’un Anadolu Mektupları, çev. Çiğdem Dürüşken-Erendiz Özbayoğlu, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2001.
  7. Plut. Rom. Plutarkhos, Lives, Volume I: Theseus and Romulus. Lycurgus and Numa. Solon and Publicola. çev. Bernadotte Perrin, Harvard University Press, Cambridge 1914.
  8. Tac. Ann. Tacitus, Annals: Books 1-3. çev. Clifford H. Moore, John Jackson. Harvard University Press, Cambridge 1931.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arkeoloji, Eski Yunan ve Roma Tarihi, Eskiçağ Tarihi (Diğer)

Bölüm

İnceleme Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

9 Ağustos 2023

Yayımlanma Tarihi

1 Ağustos 2023

Gönderilme Tarihi

18 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

28 Temmuz 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 32

Kaynak Göster

APA
Karakuş, O. S. (2023). Roma Dönemi Bithynia Kentlerinde Patronus Teriminin Kullanımı ve Patronaj Biçimleri. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, 32, 83-96. https://doi.org/10.22520/tubaar.1298756
AMA
1.Karakuş OS. Roma Dönemi Bithynia Kentlerinde Patronus Teriminin Kullanımı ve Patronaj Biçimleri. TÜBA-AR. 2023;(32):83-96. doi:10.22520/tubaar.1298756
Chicago
Karakuş, Onur Sadık. 2023. “Roma Dönemi Bithynia Kentlerinde Patronus Teriminin Kullanımı ve Patronaj Biçimleri”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, sy 32: 83-96. https://doi.org/10.22520/tubaar.1298756.
EndNote
Karakuş OS (01 Ağustos 2023) Roma Dönemi Bithynia Kentlerinde Patronus Teriminin Kullanımı ve Patronaj Biçimleri. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi 32 83–96.
IEEE
[1]O. S. Karakuş, “Roma Dönemi Bithynia Kentlerinde Patronus Teriminin Kullanımı ve Patronaj Biçimleri”, TÜBA-AR, sy 32, ss. 83–96, Ağu. 2023, doi: 10.22520/tubaar.1298756.
ISNAD
Karakuş, Onur Sadık. “Roma Dönemi Bithynia Kentlerinde Patronus Teriminin Kullanımı ve Patronaj Biçimleri”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi. 32 (01 Ağustos 2023): 83-96. https://doi.org/10.22520/tubaar.1298756.
JAMA
1.Karakuş OS. Roma Dönemi Bithynia Kentlerinde Patronus Teriminin Kullanımı ve Patronaj Biçimleri. TÜBA-AR. 2023;:83–96.
MLA
Karakuş, Onur Sadık. “Roma Dönemi Bithynia Kentlerinde Patronus Teriminin Kullanımı ve Patronaj Biçimleri”. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, sy 32, Ağustos 2023, ss. 83-96, doi:10.22520/tubaar.1298756.
Vancouver
1.Onur Sadık Karakuş. Roma Dönemi Bithynia Kentlerinde Patronus Teriminin Kullanımı ve Patronaj Biçimleri. TÜBA-AR. 01 Ağustos 2023;(32):83-96. doi:10.22520/tubaar.1298756

Cited By

Yayıncı

34406
https://tuba.gov.tr/tr/  

Vedat Dalokay Caddesi No: 112 Çankaya 06670 ANKARA

tuba-ar@tuba.gov.tr
(+90) (212) 219 16 60
 

34047  34057    34410   34061

 

TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi / Turkish Academy of Sciences Journal of Archaeology (TÜBA-AR), dergide yayımlanan makalelerde ifade edilen görüşleri resmî olarak benimsememekte ve derginin basılı ya da çevrim içi sürümlerinde yer alan herhangi bir ürün veya hizmet reklamı konusunda garanti vermemektedir. Yayımlanan makalelerin bilimsel ve hukuki sorumluluğu yazar(lar)a aittir.

Makalelerle birlikte gönderilen resim, şekil, tablo vb. materyaller özgün olmalı ya da daha önce yayımlanmışlarsa, hem basılı hem de çevrim içi sürümlerde yayımlanmak üzere eser sahibinden alınmış yazılı izinle birlikte sunulmalıdır. Yazar(lar), dergide yayımlanan çalışmalarının telif hakkını saklı tutar. Makale dergide yayımlandığında, mali haklar ve umuma iletim hakları, işleme, çoğaltma, temsil, basım, yayın ve dağıtım hakları TÜBA’ya devredilecektir. Yayımlanan tüm içeriklerin (metin ve görsel materyaller) telif hakları dergiye aittir. Dergide yayımlanmak üzere kabul edilen makaleler için telif hakkı ya da başka bir ad altında ödeme yapılmaz ve yazar(lar)dan makale işlem ücreti alınmaz; ancak yeniden baskı (reprint) talepleri yazarın sorumluluğundadır.

Bilimsel bilgi ve araştırmalara küresel açık erişimi teşvik etmek amacıyla TÜBA, çevrim içi olarak yayımlanan tüm içeriklerin (aksi belirtilmedikçe) okuyucular, araştırmacılar ve kurumlar tarafından serbestçe kullanılmasına izin vermektedir. Bu kullanım, eserin kaynağının belirtilmesi koşuluyla ve ticari amaç dışında, herhangi bir değişiklik yapılmaksızın Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) Uluslararası Lisansı kapsamında mümkündür. Ticari kullanım veya lisans istisnaları ile ilgili izinler için lütfen dergi ile iletişime geçiniz.