ANTIOCHIA AD CRAGUM SÜTUNLU CADDE ÇATI KİREMİTLERİ ÜZERİNE İLK GÖZLEMLER

Antalya’nın Gazipaşa İlçesi Güneyköy Mahallesi’nde bulunan Antiochia ad Cragum kentinde 2005 yılından bu yana kazılar devam etmektedir. Bu süreç içerisinde yapılan çalışmalarda ele geçen çatı kiremitleri her antik kentte olduğu gibi Antiochia ad Cragum’da da yapıların üst örtüleri hakkında fikir vermektedir. Ağırlıklı olarak Roma kalıntılarının bulunduğu kentte özellikle Sütunlu Cadde dükkanlarında yoğun bir biçimde ortaya çıkarılan çatı kiremitleri çalışma kapsamında değerlendirilerek bu konuda yapılan az sayıdaki çalışmaya kaynak niteliktedir. Sütunlu Cadde’de yer alan portik ve dükkanların üzerinin çatı kiremitleriyle örtüldüğü, bu bölgede bulunan çok sayıda kiremit parçası ve çivi buluntuları ile tespit edilmiştir. Ele geçen kiremitler, “düz kiremitler” ve “kapama kiremitleri” olarak iki ana tipolojiye ayrılmaktadır. Düz kiremitler, çatının ana kaplamasını oluşturur ve genellikle “Korint Tipi” olarak adlandırılan bir formdadır. Dikdörtgen biçimindeki bu kiremitler, yanlardaki yüksek çerçeveler ve üst kısımda yer alan astragaller ile yağmur suyunun sızmasını engellemektedir. Buluntular arasında, kiremitlerin çatıya nasıl sabitlendiğine dair önemli ipuçları veren verilere de ulaşılmıştır. Ayrıca, kiremitlerin alt kısmında, yağmur suyunun akışını yönlendiren ve kenarlardan sızmayı önleyen üçgen profiller bulunur. Kapama kiremitleri ise, düz kiremitlerin aralarından su sızmasını önlemek amacıyla, onların üzerini kapatan elemanlardır. Sütunlu Cadde’de bulunan kapama kiremitleri, beşik çatı formunda ve üçgen profilli olmak üzere iki farklı tiptedir. Bu buluntular, dönemin çatı inşa teknikleri ve kiremit üretimindeki tipolojik farklılıklar hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Bu çalışmada biçimsel özellikleri ile ele alınan çatı kiremitlerinin, aynı zamanda bir araya getirilişleri ve yapılar üzerine yerleştirilme biçimleri ile ilgili de öneriler sunulmuştur. Ahşap taşıyıcı sistemleri ile değerlendirilen çatı kiremitleri yapıları yağmur, güneş gibi iklim şartlarından koruması bakımından yapısal anlamda önemlidir. Kazı çalışmalarında bulunan çatı kiremitleri sınıflandırılmış, fotoğraflanmış ve çizim çalışmaları ile belgelenerek yakın çevre örnekleri doğrultusunda incelenmiştir. Dükkanların MS 6. yüzyıl sonuna kadar çatılı olarak kullanıldığı değerlendirilmektedir.

Excavations at the ancient city of Antiochia ad Cragum, located in the Güneyköy neighborhood of Gazipaşa District in Antalya, have been in progress since 2005. These investigations have yielded significant archaeological data, particularly in relation to the roof tiles uncovered, which provide critical insights into the roofing systems employed in this ancient urban environment. The site predominantly features Roman architectural remains, with a notable concentration of roof tiles, especially within the commercial structures along the Colonnaded Street. The artifacts discovered contribute substantially to the limited scholarly discourse surrounding the architectural practices of this period. The architectural analysis indicates that the galleries and shops lining the Colonnaded Street were likely covered with roof tiles, as evidenced by the extensive recovery of tile fragments and associated nails from the vicinity. The roof tiles can be categorized into two primary typologies: flat tiles and cover tiles. The flat tiles, serving as the primary roofing material, are predominantly represented in the form designated as "Corinthian Type." Characterized by their rectangular shape and raised edges, these tiles feature astragals on the upper surface, which function to prevent the infiltration of rainwater. Crucially, the assemblage includes data elucidating the methods used for affixing the tiles to the roofing framework. The undersides of these tiles exhibit triangular profiles that effectively guide rainwater flow and mitigate seepage from the edges. In contrast, the cover tiles, which overlay the flat tiles, serve to prevent water ingress through the gaps.The cover tiles identified along the Colonnaded Street present two distinct forms: gable roofed form and triangular-profiled. These findings are instrumental in enhancing our understanding of the roofing construction techniques of the time and highlight the typological diversity in tile production. This study not only examines the morphological characteristics of the roof tiles but also posits hypotheses regarding their assembly and placement on architectural structures, thereby elucidating their structural significance in safeguarding edifices from climatic elements such as rain and sunlight. Through systematic classification, photographic documentation, and detailed drawing studies, this research facilitates a comparative analysis with regional examples, enriching the broader narrative of ancient architectural practices. It is evaluated that the shops were used with roofs until the end of the 6th century AD.