ALTASSYRISCHER ZINNHANDEL MIT ANATOLIEN

Yıl 2009, Sayı: 12 , 175 - 181 , 15.12.2009

Horst Klengel

https://izlik.org/JA78YR52XH

Öz

Doğudan (Orta Asya ve Indus Vadisi, İran) elde edilen kalayın, Doğu Akdeniz bölgesine (Levant) ulaştırıldığı Ön Asya’nın bölgelerarası ticareti, Tunç Çağı ile birlikte değişime uğramıştır. Ticaret, bölgedeki saraylar tarafından kontrol edilmekte ve Ugarit, Gubla\Byblos gibi limanlar üzerinden Mısır’a, ve batıda Ege bölgesine kadar ulaşılmaktaydı. İç kesimlerde ise Kuzey Suriye’deki Halep (Aleppo) ve diğer kavşak noktası olan Katna kentleri önemli rol oynamaktaydı. 2. binin başlarında Anadolu’da ise bu sistemin artık oldukça geliştiği, Kayseri’nin 20 km doğusunda yer alan Kültepe (Kaniş)’nin, sadece kalay ticaretinin değil, yünlü tekstil ticaretinin de yürütüldüğü bir merkez olduğu görülmektedir. B. Hrozny ve daha sonra özellikle T. Özgüç tarafından Kültepe’de yapılan kazı çalışmaları sonucunda ortaya çıkan binlerce tabletten dönemin ticareti ile ilgili bilgiler elde edilmiş ve Asur’dan kalay ile bazı özel kumaşların eşek sırtında Anadolu’ya taşındığı anlaşılmıştır. Eski Asur dilinde yazılmış 20000 den fazla tablet, borç senedi, taşıma sözleşmesi, kervan ortaklığı sözleşmesi gibi belgeleri ve yazışmaları -kimi zaman da adaletin sağlanması için cezai kuralları ve dava sonuçlarını- içermektedir. Diğer yerel saraylar ve kuzey-orta Suriye’li tüccarlarda bu sistemin içindeydiler. Yerel saraylar tüccarlardan vergi almaktaydı. Ayrıca dokumaları alırken öncelikli seçim hakkına sahiptiler. Metinlerden Asur’dan Orta Anadolu’ya ulaşan ticaret yolları hakkında bilgilere de ulaşabilmekteyiz. Toros dağları üzerinden geçen yollar ve aynı zamanda Anadolu’nun güney sahillerindeki deniz yolları kış mevsiminde sınırlı kullanılabilmekteydi. Asur‘lu tüccarlar eşek kervanlarıyla Orta Anadolu’ya kalay ve yün ürünleri taşırlar, karşılığında altın veya gümüş alırlardı. Bu şekilde Karum döneminde (40- 50 yıl) yaklaşık 10 ton gümüşün Orta Anadolu’dan Asur’a ulaştığını söyleyebiliriz.

Anahtar Kelimeler

Zinnhandel , Assur , Kanesch , Karum-Zeit , Anatolien , Mesopotamien , Ostmittelmeerraum

ASUR’LULARIN ANADOLU İLE OLAN KALAY TİCARETİ

https://izlik.org/JA78YR52XH

Öz

Doğudan (Orta Asya ve Indus Vadisi, İran) elde edilen kalayın, Doğu Akdeniz bölgesine (Levant) ulaştırıldığı Ön Asya’nın bölgelerarası ticareti, Tunç Çağı ile birlikte değişime uğramıştır. Ticaret, bölgedeki saraylar tarafından kontrol edilmekte ve Ugarit, Gubla\Byblos gibi limanlar üzerinden Mısır’a, ve batıda Ege bölgesine kadar ulaşılmaktaydı. İç kesimlerde ise Kuzey Suriye’deki Halep (Aleppo) ve diğer kavşak noktası olan Katna kentleri önemli rol oynamaktaydı. 2. binin başlarında Anadolu’da ise bu sistemin artık oldukça geliştiği, Kayseri’nin 20 km doğusunda yer alan Kültepe (Kaniş)’nin, sadece kalay ticaretinin değil, yünlü tekstil ticaretinin de yürütüldüğü bir merkez olduğu görülmektedir. B. Hrozny ve daha sonra özellikle T. Özgüç tarafından Kültepe’de yapılan kazı çalışmaları sonucunda ortaya çıkan binlerce tabletten dönemin ticareti ile ilgili bilgiler elde edilmiş ve Asur’dan kalay ile bazı özel kumaşların eşek sırtında Anadolu’ya taşındığı anlaşılmıştır. Eski Asur dilinde yazılmış 20000 den fazla tablet, borç senedi, taşıma sözleşmesi, kervan ortaklığı sözleşmesi gibi belgeleri ve yazışmaları -kimi zaman da adaletin sağlanması için cezai kuralları ve dava sonuçlarını- içermektedir. Diğer yerel saraylar ve kuzey-orta Suriye’li tüccarlarda bu sistemin içindeydiler. Yerel saraylar tüccarlardan vergi almaktaydı. Ayrıca dokumaları alırken öncelikli seçim hakkına sahiptiler. Metinlerden Asur’dan Orta Anadolu’ya ulaşan ticaret yolları hakkında bilgilere de ulaşabilmekteyiz. Toros dağları üzerinden geçen yollar ve aynı zamanda Anadolu’nun güney sahillerindeki deniz yolları kış mevsiminde sınırlı kullanılabilmekteydi. Asur‘lu tüccarlar eşek kervanlarıyla Orta Anadolu’ya kalay ve yün ürünleri taşırlar, karşılığında altın veya gümüş alırlardı. Bu şekilde Karum döneminde (40- 50 yıl) yaklaşık 10 ton gümüşün Orta Anadolu’dan Asur’a ulaştığını söyleyebiliriz.

Anahtar Kelimeler

Kalay ticareti , Asur , Kaneş , Karum dönemi , Anadolu , Mezopotamya , Doğu Akdeniz Bölgesi.

Kaynakça

• Cierny, J., Th. Stöllner and G. Weisgerber 2005 “Zinn in und aus Mittelasien”, Ü. Yalçın, C. Pulak and R. Slotta (eds.) Das Schiff von Uluburun. Welthandel vor 3000 Jahren: 431-448. Deutsches Bergbau Museum, Bochum.