INTRODUCTION OF THE DEH HOSEIN ANCIENT TIN-COPPER MINE, WESTERN IRAN: EVIDENCE FROM GEOLOGY, ARCHAEOLOGY, GEOCHEMISTRY AND LEAD ISOTOPE DATA
Öz
İran’ın orta kesiminin batısında bulunan eski bakır ve kalay işletmesi Deh Hosein’in keşfinin ardından yapılan yeni araştırmalar, batı Asya uygarlıklarının yararlandıkları kalay kaynaklarının neresi olduğu sorusuna önemli yeni bir açılım kazandırmıştır.. Deh Hosein bakır-kalay madeninden elde edilen cevher örneklerinin analizi yapılmış ve bu sonuçlar, Luristan ile Mezopotamya’daki tunç buluntular ile karşılaştırılarak aralarındaki ilişki sorgulanmıştır.
14C analizleri ve arkeolojik kanıtlarla birlikte burada bulunan çok sayıda eski ocağın ve madencilik ile ilgili kalıntılarının en geç MÖ 2. binyıl başı ile MÖ 1. binyıl arasına ait olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca yapılan cevher analizleri sonucunda Sn, Cu, As, Pb, Zn, ve Au’nun da yoğun olduğu görülmüştür. Daha da önemlisi cevher örneklerindeki kurşun izotop oranları dar bir yelpaze içindedir ve MÖ 2. binyıla ait Luristan, MÖ 3. binyıla ait Basra Körfezi’nin güneyi, Ege ve yine Luristan ile Mezopotamya’nın bu tarihe ait örnekleri ile uyum sağlamaktadır. Ayrıca iz analizi ve tarihlendirme sonuçlarının yanı sıra Mezopotamya’nın doğusunu kaynak olarak işaret eden yazılı metinler de, Deh Hosein’in İran, Mezopotamya ve hatta belki batı için önemli bir kalay kaynağı olduğunu düşündürmektedir.
Anahtar Kelimeler
Deh Hosein ancient mining tin copper bronze lead isotope analysis archaeometry Western Iran
Kaynakça
- Alimov, K. et al. 1998 “Prähistorischer Zinnbergbau in Mittelasian, Vorbericht der ersten Kampagne 1997”, Eurasia Antiqua 4: 137-199.
BATI İRAN’DAKİ ESKİ BİR KALAY MADENİ, DEH HOSEİN’İN TANITIMI: JEOLOJİ, ARKEOLOJİ, JEOKİMYA VE KURŞUN İZOTOP VERİLERİ
Öz
İran’ın orta kesiminin batısında bulunan eski bakır ve kalay işletmesi Deh Hosein’in keşfinin ardından yapılan yeni araştırmalar, batı Asya uygarlıklarının yararlandıkları kalay kaynaklarının neresi olduğu sorusuna önemli yeni bir açılım kazandırmıştır.. Deh Hosein bakır-kalay madeninden elde edilen cevher örneklerinin analizi yapılmış ve bu sonuçlar, Luristan ile Mezopotamya’daki tunç buluntular ile karşılaştırılarak aralarındaki ilişki sorgulanmıştır.
14C analizleri ve arkeolojik kanıtlarla birlikte burada bulunan çok sayıda eski ocağın ve madencilik ile ilgili kalıntılarının en geç MÖ 2. binyıl başı ile MÖ 1. binyıl arasına ait olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca yapılan cevher analizleri sonucunda Sn, Cu, As, Pb, Zn, ve Au’nun da yoğun olduğu görülmüştür. Daha da önemlisi cevher örneklerindeki kurşun izotop oranları dar bir yelpaze içindedir ve MÖ 2. binyıla ait Luristan, MÖ 3. binyıla ait Basra Körfezi’nin güneyi, Ege ve yine Luristan ile Mezopotamya’nın bu tarihe ait örnekleri ile uyum sağlamaktadır. Ayrıca iz analizi ve tarihlendirme sonuçlarının yanı sıra Mezopotamya’nın doğusunu kaynak olarak işaret eden yazılı metinler de, Deh Hosein’in İran, Mezopotamya ve hatta belki batı için önemli bir kalay kaynağı olduğunu düşündürmektedir.
Anahtar Kelimeler
Deh Hosein eski madencilik kalay bakır tunç kurşun izotop analizi arkeometri batı İran
Kaynakça
- Alimov, K. et al. 1998 “Prähistorischer Zinnbergbau in Mittelasian, Vorbericht der ersten Kampagne 1997”, Eurasia Antiqua 4: 137-199.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Arkeoloji Bilimi, Asya, Afrika ve Amerika Arkeolojisi, Erken Tunç Çağ Arkeolojisi, Orta Tunç Çağı Arkeolojisi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 26 Mart 2009 |
| Yayımlanma Tarihi | 15 Aralık 2009 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2009 Sayı: 12 |
Kaynak Göster
Vedat Dalokay Caddesi No: 112 Çankaya 06670 ANKARA
tuba-ar@tuba.gov.tr
(+90) (212) 219 16 60
TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi / Turkish Academy of Sciences Journal of Archaeology (TÜBA-AR), dergide yayımlanan makalelerde ifade edilen görüşleri resmî olarak benimsememekte ve derginin basılı ya da çevrim içi sürümlerinde yer alan herhangi bir ürün veya hizmet reklamı konusunda garanti vermemektedir. Yayımlanan makalelerin bilimsel ve hukuki sorumluluğu yazar(lar)a aittir.
Makalelerle birlikte gönderilen resim, şekil, tablo vb. materyaller özgün olmalı ya da daha önce yayımlanmışlarsa, hem basılı hem de çevrim içi sürümlerde yayımlanmak üzere eser sahibinden alınmış yazılı izinle birlikte sunulmalıdır. Yazar(lar), dergide yayımlanan çalışmalarının telif hakkını saklı tutar. Makale dergide yayımlandığında, mali haklar ve umuma iletim hakları, işleme, çoğaltma, temsil, basım, yayın ve dağıtım hakları TÜBA’ya devredilecektir. Yayımlanan tüm içeriklerin (metin ve görsel materyaller) telif hakları dergiye aittir. Dergide yayımlanmak üzere kabul edilen makaleler için telif hakkı ya da başka bir ad altında ödeme yapılmaz ve yazar(lar)dan makale işlem ücreti alınmaz; ancak yeniden baskı (reprint) talepleri yazarın sorumluluğundadır.
Bilimsel bilgi ve araştırmalara küresel açık erişimi teşvik etmek amacıyla TÜBA, çevrim içi olarak yayımlanan tüm içeriklerin (aksi belirtilmedikçe) okuyucular, araştırmacılar ve kurumlar tarafından serbestçe kullanılmasına izin vermektedir. Bu kullanım, eserin kaynağının belirtilmesi koşuluyla ve ticari amaç dışında, herhangi bir değişiklik yapılmaksızın Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) Uluslararası Lisansı kapsamında mümkündür. Ticari kullanım veya lisans istisnaları ile ilgili izinler için lütfen dergi ile iletişime geçiniz.