PROGRESS TOWARDS FIRST CITIES IN EASTERN AND SOUTHEASTERN ANATOLIA (2600-1900 BC): THE LOCAL DYNAMICS OF URBANISTIC DEVELOPMENT

Öz

Yakın zamanlara kadar Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde kentsel gelişimin Güney Mezopotamya kültürlerinin etkisiyle geliştiği ve başta bakır olmak üzere çeşitli madenler açısından zengin olan bu bölgelerin, tarımsal artı ürün açısından zengin ancak her türlü hammadde yönünden fakir bir bölge olan Güney Mezopotamya toplumlarının taşrası olduğu düşünülmekteydi. Ancak son yıllardaki arkeolojik kazılar her iki bölgenin de kentleşme sürecinin erken evrelerinden itibaren, Mezopotamya kültürü etkilerinin yanı sıra karmaşık toplumsal örgütlenmeleri gelişmiş yerel kültürlerin oluşturduğu kendine özgü, özgün bir kimliğinin olduğunu göstermektedir. Bu yazıda, her iki bölgenin de kentleşme sürecinin gerçek anlamda ilk kentlerin ortaya çıktığı Erken Kent Dönemi'nde (M.Ö. 2600-1900), kentleşmenin bölgelerin kendi kültürel çevrelerini oluşturan toplumsal, nüfus ve coğrafi yapıları ile tarihsel geçmişleri gibi iç dinamiklerinden kaynaklanan yerel bir süreç olduğu ve yakın bölgelerdeki çağdaşı kültürlerden etkilenmekle birlikte yerel kültüre ve Anadolu'nun kentleşme geleneğine dayanan bir yerleşme düzeni ve farklı bir siyasi örgütlenme modeline sahip olduğu gösterilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Urbanism in the Early Urban Period
• local societies
• indigenous urbanistic dynamics
• Eastern and Southeastern Anatolia

DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGELERİNDE İLK KENTLERE DOĞRU (M.Ö. 2600-1900): KENTSEL GELİŞMENİN YEREL DİNAMİKLERİ

Öz

Yakın zamanlara kadar Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde kentsel gelişimin Güney Mezopotamya kültürlerinin etkisiyle geliştiği ve başta bakır olmak üzere çeşitli madenler açısından zengin olan bu bölgelerin, tarımsal artı ürün açısından zengin ancak her türlü hammadde yönünden fakir bir bölge olan Güney Mezopotamya toplumlarının taşrası olduğu düşünülmekteydi. Ancak son yıllardaki arkeolojik kazılar her iki bölgenin de kentleşme sürecinin erken evrelerinden itibaren, Mezopotamya kültürü etkilerinin yanı sıra karmaşık toplumsal örgütlenmeleri gelişmiş yerel kültürlerin oluşturduğu kendine özgü, özgün bir kimliğinin olduğunu göstermektedir. Bu yazıda, her iki bölgenin de kentleşme sürecinin gerçek anlamda ilk kentlerin ortaya çıktığı Erken Kent Dönemi'nde (M.Ö. 2600-1900), kentleşmenin bölgelerin kendi kültürel çevrelerini oluşturan toplumsal, nüfus ve coğrafi yapıları ile tarihsel geçmişleri gibi iç dinamiklerinden kaynaklanan yerel bir süreç olduğu ve yakın bölgelerdeki çağdaşı kültürlerden etkilenmekle birlikte yerel kültüre ve Anadolu'nun kentleşme geleneğine dayanan bir yerleşme düzeni ve farklı bir siyasi örgütlenme modeline sahip olduğu gösterilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• İlk Kent döneminde kentleşme
• yerel toplumlar
• yerel kentsel dinamikler
• Doğu ve Güneydoğu Anadolu

Kaynakça

1. ALGAZE, G., 1990 "The Ceramics Sequence and Small Finds, Town and Country in Southeastem Anatolia, vol. II: The Stratigraphic Sequence at Kurban Höyük, (Eds.) G. ALGAZE, Chicago, The University of Chicago Press, 211-395.