FIGURALE STÄNDER - SOZIALKERAMIK DES FRÜHEN NEOLITHIKUMS AUS KIRKLARELİ- AŞAĞI PINAR, TÜRKISCH-THRAKIEN

Yıl 2006, Sayı: 9, 97 - 124, 12.08.2006

Heiner Schwarzberg

Öz

Bu yazı ile, son yıllarda Kırklareli-Aşağı Pınar (Doğu Trakya) kazılarında bulunmuş yedi adet kaideli kült nesnesi tanıtılmaktadır. Söz konusu kült eşyaları, yanmış büyük bir yapının en doğu odasının molozu içinde, olasılıkla ikinci kat ya da bir raftan düşmüş olarak bulunmuşlardır. Söz konusu yapıda bulunan çanak çömlek, Bulgaristan Karanovo I-II kültürünü yansıtmaktadır.

Burada tanıtılan nesnelerin tümü çok kaba bir hamurdan yapılmış, yaklaşık 40 cm yüksekliğinde sütun gibi silindirik yükseltileri olan nesnelerdir. Esas figürü oluşturan bu parça, bazılarında içi dolu bir kaide, diğerlerinde ise dört ya da iki ayaklı bir sehpanın üzerine yerleştirilmiştir. Bazı parçaların üst kısmının içi baca gibi boş bırakılmış, içi dolu olanların tepesi boynuz gibi çıkıntılı olarak bitirilmiştir. En azından iki örneği, dişi ve erkek olarak yorumlamak olasıdır.

Bu yazı, söz konusu nesnelerin inanç sistemi içindeki yerini tartışmaya açmak amacı ile hazırlanmıştır; bu bağlamda, bunların Neolitik toplumun inanç sistemi içinde önemli bir yeri olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Ancak içlerinde bulundukları yapının kült ya da törensel niteliği olmadığı da açıkça anlaşılmaktadır.

Macaristan, Hırvatistan, Makedonya, Romanya ve Bulgaristan'dan bilinen benzer buluntular ışığında, boynuz gibi çıkıntılı nesnelerin Neolitik dönemin Güneydoğu Avrupa toplulukları için taşıdığı önem, Aşağı Pınar'da ortaya çıkan yeni bulgulara göre değerlendirilecektir. Bu da, "evmodelleri" ile boynuz bitimli nesneler arasında ilişkilendirme yapmaya yönlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

Frühneolithikum , Südosteuropa , Türkisch-Thrakien , Aşağı Pinar , figürliche Kunst , Sozialkeramik , figurale Ständer

BETİMLİ KAİDELİ AYAKLIKLAR - DOĞU TRAKYA KIRKLARELİ AŞAĞI PINAR KAZISINDA BULUNMUŞ OLAN İLK NEOLİTİK TÖREN KAPLARI

Öz

Bu yazı ile, son yıllarda Kırklareli-Aşağı Pınar (Doğu Trakya) kazılarında bulunmuş yedi adet kaideli kült nesnesi tanıtılmaktadır. Söz konusu kült eşyaları, yanmış büyük bir yapının en doğu odasının molozu içinde, olasılıkla ikinci kat ya da bir raftan düşmüş olarak bulunmuşlardır. Söz konusu yapıda bulunan çanak çömlek, Bulgaristan Karanovo I-II kültürünü yansıtmaktadır.

Burada tanıtılan nesnelerin tümü çok kaba bir hamurdan yapılmış, yaklaşık 40 cm yüksekliğinde sütun gibi silindirik yükseltileri olan nesnelerdir. Esas figürü oluşturan bu parça, bazılarında içi dolu bir kaide, diğerlerinde ise dört ya da iki ayaklı bir sehpanın üzerine yerleştirilmiştir. Bazı parçaların üst kısmının içi baca gibi boş bırakılmış, içi dolu olanların tepesi boynuz gibi çıkıntılı olarak bitirilmiştir. En azından iki örneği, dişi ve erkek olarak yorumlamak olasıdır.

Bu yazı, söz konusu nesnelerin inanç sistemi içindeki yerini tartışmaya açmak amacı ile hazırlanmıştır; bu bağlamda, bunların Neolitik toplumun inanç sistemi içinde önemli bir yeri olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Ancak içlerinde bulundukları yapının kült ya da törensel niteliği olmadığı da açıkça anlaşılmaktadır.

Macaristan, Hırvatistan, Makedonya, Romanya ve Bulgaristan'dan bilinen benzer buluntular ışığında, boynuz gibi çıkıntılı nesnelerin Neolitik dönemin Güneydoğu Avrupa toplulukları için taşıdığı önem, Aşağı Pınar'da ortaya çıkan yeni bulgulara göre değerlendirilecektir. Bu da, "evmodelleri" ile boynuz bitimli nesneler arasında ilişkilendirme yapmaya yönlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

İlk Neolitik , Güneydoğu Avrupa , Türk Trakyası , Aşağı Pınar , betimsel sanat , tören kapları

Kaynakça

• D'AGATA, A. L., 1992 "Late Minoan Crete and horns of consecration. A symbol in action". Acgacum 8, 247-256.