Ayasuluk Tepesi Güney Nekropolü: Arkeolojik Verileri ve Tarihsel-Kültürel Süreklilik Bağlamında Değerlendirmesi
Öz
İzmir ili, Selçuk ilçesi, Atatürk Mahallesi sınırları içerisinde, Ayasuluk Kalesi’nin güneyinde yer alan parselde 2022 yılında Efes Arkeoloji Müzesi başkanlığında sondaj kazısına başlanılmıştır. İlerleyen çalışmalarda alanda tespit edilen arkeolojik buluntuların niceliği ve niteliği göz önüne alınarak kurtarma kazısına dönüştürülmüştür. Yaklaşık 180 m²’lik bir alanda gerçekleştirilen Ayasuluk Tepesi Güney Nekropolü kazısında; Sürdürülen çalışmalar sırasında yedi farklı gömü tipine ait toplam 26 mezar açığa çıkarılmıştır. Bunlar; 7 adet basit toprak mezar, 1 adet amphora içi gömü, 3 adet amphora kenotaph (gıyabında) gömü, 8 adet çatkı kiremit mezar, 4 adet tek yöne eğimli kiremit mezar, 2 adet pişmiş topraktan yapılmış Klazomenai tipi lahit ve 1 adet pişmiş toprak silindirik formlu mezardır. Mezarlar yüzeyden itibaren -170 cm ile -450 cm arasında değişen derinliklerde tespit edilmiştir. Yapılan tipolojik ve materyal analizleri doğrultusunda söz konusu gömülerin Klasik, Helenistik ve Bizans dönemlerine tarihlendiği anlaşılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda Nekropolis’in, çeşitli gömü teknikleri ile süreklilik gösterdiği anlaşılmıştır. Bu çeşitlilik, nekropolün farklı sosyal, ekonomik ve kültürel sınıflara mensup bireyler tarafından kullanıldığını göstermektedir. Özellikle Klazomenai lahitlerin varlığı ile basit toprak mezarların veya mezar içindeki buluntu farklılıklarının, aynı nekropol içinde sosyal farklılıkları yansıttığı, ancak tüm bu bireylerin ortak bir gömü alanı olarak Ayasuluk Tepesi Güney Nekropolü’nü tercih ettiği anlaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Ayasuluk Tepesi, Nekropol, Klazomenai Lahdi, Klasik Dönem, Helenistik Dönem, Bizans Dönemi
Destekleyen Kurum
Kültür Ve Turizm Bakanlığı
Kaynakça
- Amphoriskos British Museum. 22 Haziran 2025 tarihinde https://www.britishmuseum.org/collection/object/X__4448 adresinden erişildi.
- Aupert, P. (1980). “Objets en terre cuite”, BCH Supplément VI: Études Éphésiennes,
- Bakır, G., Ersoy, Y. E., Hürmüzlü, B., Aytaçlar, M. N., & Hasdağlı, İ. (2000). 1998 yılı Klazomenai çalışmaları. K. Olşen (Haz.), 21. Kazı Sonuçları Toplantısı: Cilt 2 içinde (s. 47–56). T.C. Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü. http://www.kulturvarliklari.gov.tr/sempozyum_pdf/kazilar/21_kazi_2.pdf
- Bammer, A. (1990). A peripteros of the Geometric period in the Artemision of Ephesus. Anatolian Studies, 40, 137–160. https://doi.org/10.2307/3642799.
- Bammer, A., & Muss, U. (1996). Das Artemision von Ephesos: Das Weltwunder sowie Grabungen von 1965 bis 1993. Akademische Druck- und Verlagsanstalt.
- Bardill, J. (2004). Brickstamps of Constantinople. Oxford University Press, Oxford
- Bingöl, O. (1976), “Bayraklı (Eski İzmir) Çatı Kiremitleri”, Anadolu (Anatolia) XX, s. 51-61.
- Boardman, J. (1967). Excavations in Chios, 1952–1955: Greek Emporio (Supplementary Volume No. 6). British School of Archaeology at Athens; Thames and Hudson
- Büyükkolancı, M. (2023). Aziz Yuhanna Kilisesi ve Ayasuluk Kalesi: Arkeolojik rehber. Ege Yayınları.
- Büyükkolancı, P. (2007). Arvalya Orman Kampı nekropol alanı kurtarma kazısı 2005. 15. Müze Kurtarma Kazıları Semineri içinde (s. 167–170). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü.