Beçin Kalesi Kazısı Cam Bilezik Bulguları (2020-2025)
Öz
Beçin Kalesi'nde özellikle Orta Çağ katmanlarında yoğunlaşan ve nitelik açısından dikkat çeken zengin buluntular kazılarda yoğun bir şekilde çıkartılmaktadır. Yapılan çalışmalarda seramik parçalar, metal objeler, sikkeler, cam parçalar ve hayvan kemikleri bulunmuştur. Bu makalede ise 2020-2025 yılları arasında ortaya çıkarılan cam bilezikler incelenmiştir. Bileziklerin dokuz tanesi Milas Müzesinde, yirmi bir tanesi ise Beçin kazısı envanter sisteminde kayıtlıdır. Makalede kazıda bulunan otuz adet cam bilezik, teknik, renk, boyut, form ve süsleme özelliklerine göre tipolojik olarak çözümlenmiştir. Yedi adet dairesel kesitli, on üç adet dikdörtgen kesitli, dokuz adet yarı dairesel kesitli ve bir adet üçgen kesitli bilezik çalışmaya dahil edilmiştir. Bezemelere ilişkin analizler ise yine bu alt başlıklar altında irdelenmiştir. Beçin Kalesi cam bilezikleri tarihlendirmesi bir öneri olmakla birlikte kesin bir tarihe ulaşılamamıştır. Anadolu’da yapılan kazılarda ortaya çıkarılan cam bilezik örnekleri ve Beçin’de bulunan diğer küçük buluntular (özellikle seramik ve sikke) tarihlendirilmede kullanılmıştır. Cam bileziklerin alan-açma bilgileri ve buluntu kotları yardımıyla Beylikler dönemine tarihlendirilmesi uygun bulunmuştur. Ama çıkan örnekler özellikle bezeme yönüyle incelendiğinde 13. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar geniş bir tarih aralığı da gözlemlenmiştir. Son olarak ise, Anadolu’da yapılan Türk ve Bizans dönemi kazılarında ortaya çıkarılan cam bilezik örnekleri karşılaştırma için kullanılmıştır. Böylece bütüncül bir bakış açısıyla malzeme değerlendirilmiş ve Beçin kazısı cam bileziklerinin orta çağ cam bilezik sanatındaki yeri ve önemi ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akarca, A. (1971). Beçin. Belleten, 35(137), 1-38. https://doi.org/10.37879/ttkbelleten.1190266.
- Aslan, İ. & Ölçer, S. (2025). Harran kazılarında bulunan cam bilezikler (2013-2023). Art-Sanat, 23, 102-124. https://doi.org/10.26650/artsanat.2025.23.0006.
- Atik, Ş. (2009). A group of Late Antique glass finds from the rescue excavations in Marmaray, Yenikapı and Metro at Istanbul. E. Laflı (Ed.), Late Antique/Early Byzantine glass in the Eastern Mediterranean (s. 1–16) içinde. Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları.
- Ay, E. (2002). 2000 yılı Müslümantepe (Şahinbey) kazısı. N. Tuna & J. Velibeyoğlu (Ed.), Ilısu ve Karkamış Baraj Gölleri altında kalacak arkeolojik ve kültür varlıkları kurtarma projesi 2000 yılı çalışmaları, (s.495–501) içinde. ODTÜ TAÇDAM.
- Boran, A. & Aykaç, R. (2021). Silifke Kalesi kazı buluntuları 2010–2020. Ege Yayınları.
- Çömezoğlu, Ö. (2007). Akdeniz çevresi Ortaçağ camcılığı ışığında Demre Aziz Nikolaos Kilisesi cam buluntuları [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
- Çoruhlu, Y. & Oktay, J. Ö. (2011). 2006–2009 Kars-Ani kazılarında ortaya çıkarılan cam bilezikler üzerine. A.Baş & Duran.R. (Ed.), XIV. Ortaçağ ve Türk dönemi kazıları ve sanat tarihi araştırmaları sempozyumu bildirileri (s. 155–171) içinde. Kömen Yayınları.
- Demir, A. (2015). Beçin tarihi. R. H. Ünal, F. Krinzinger, M. Alram & Ş. Pfeiffer-Taş (Ed.), Beçin definesi (s. 39–44) içinde. Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları.
- Doğer, L. & Armağan, M. E. (2020). Aigai Bizans cam bilezikleri (2004–2014). Sanat Tarihi Dergisi, 29(1), 33–49. https://doi.org/10.29135/std.710315.
- Eker, G. F. (2010). Camın tarihi serüveni. Çobanlı, Z. (Ed), Cam Geran 2010 Sempozyum Bildirileri Kitabı (s. 147–151) içinde. Anadolu Üniversitesi Yayınları.