Syedra Büyük Hamam Yapısı Mozaiklerinde Koruma ve Onarım Uygulamaları

Yıl 2025, Sayı: 37, 173 - 190, 31.12.2025

Gülsüm Özkan , Yaşar Selçuk Şener

Öz

Syedra Antik Kenti, Antalya ili Alanya ilçesinin yaklaşık 20 km. güneydoğusunda Seki Köyü sınırları içerisinde yer almaktadır. Antik kent kalıntılarından ayakta kalan ve en önemli yapısı olan Büyük Hamam apsisli, iki katlı, birbirine paralel olmayan odalardan oluşan ve çatı strüktürü günümüze ulaşmayan, caddeye bağlantısı merdivenlerle sağlanan korunagelmiş bir yapıdır. Hamamın frigidarium ve frigidarium-calidariuma geçiş bölümlerinde mozaik taban döşemeleri yer almaktadır. Hamam yapısının frigidarium bölümündeki Herakles’in On İki İşi isimli mozaik, çok renkli geometrik motiflerle bezenmiş ve opus tessellatum tekniğinde yapılmıştır. Frigidarium-calidariuma geçiş bölümünde yer alan mozaik çok renkli tesseraların kullanıldığı geometrik bezemeye sahiptir. Mozaik taban döşemelerinin harç katmanları benzerlik göstermektedir. Büyük Hamam mozaiklerinde, yapıda üst örtünün günümüze ulaşmaması ve çevresel-iklimsel faktörlere açık olması nedeniyle korunma sorunları tespit edilmiştir. Mozaiklerde koruma stratejisinin tutarlı ilerlemesi ve koruma-onarım çalışmaları ile mozaiklerin mevcut durumunun durağan hale getirilerek sürdürülebilirliğinin sağlanması amaçlanmıştır. Bu çalışmada Syedra Büyük Hamam frigidarium ve frigidarium-calidariuma geçiş bölümlerinde yer alan mozaik taban döşemelerinde bozulmalar sebepleriyle birlikte tespit edilerek gerçekleştirilen koruma ve onarım çalışmaları değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Syedra Antik Kenti , mozaik , bozulmalar , koruma , onarım

Etik Beyan

‘Syedra Büyük Hamam Yapısı Mozaikleri Mevcut Korunma Durumunun Değerlendirilmesi’ adlı çalışmamız özgün bir çalışma olup çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarında bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır. Çalışma kapsamında elde edilen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterilmiş ve bu kaynaklara kaynakçada yer verilmiş; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapılmamış olup etik görev ve sorumluluklara riayet edildiğini beyan ederiz.

Conservation and Restoration Practices on the Mosaics of the Syedra Grand Bath

Öz

Syedra Ancient City is approximately 20 km away from Alanya district of Antalya province. It is located within the borders of Seki Village in the southeast. The Great Bath, which is the surviving and most important structure of the ancient city ruins, is a preserved structure with an apse, two floors, consisting of non-parallel rooms, whose roof structure has not survived to the present day, and whose connection to the street is provided by stairs. There are mosaic floor tiles in the frigidarium and frigidarium- calidarium transition sections of the bath. The mosaic called The Twelve Labors of Herakles in the frigidarium section of the bath building is decorated with multi-colored geometric motifs and made in the opus tessellatum technique. The mosaic located in the transition section from frigidarium to calidarium has a geometric decoration using multi- colored tesserae. The construction layers of mosaic floor tiles are similar. Preservation problems have been identified in the Great Bath mosaics due to the fact that the upper cover of the structure has not survived to the present day and is open to environmental-climatic factors. It is aimed to ensure the consistent progress of the conservation strategy in mosaics and to ensure their sustainability by stabilizing the current state of the mosaics through conservation-repair works. In this study, the deteriorations in the mosaic floor tiles in the frigidarium and frigidarium-calidarium transition sections of the Syedra Grand Bath were identified, together with their reasons, and the conservation and repair works were evaluated.

Anahtar Kelimeler

Syedra Ancient City , Mosaic , Deteriorations , Conservation , Restoration

Kaynakça

• Anonim (2003). www.Getty.edu./conservation/ Mozaics in Situ Project, Illustrated Grossary, Getty Conservation Institute and the israel Antiquies Authority, December, 2003, s. 1-15.
• Can, B. (2017). Syedra ve Territoryumu. I. Adıbelli- G. İlgezdi Bertram- K. Matsumura- E. Baştürk- C. Koyuncu, H. A., Kızılarslanoğlu, T. Y., Yedidağ, A. & Topaloğlu Uzunel (Ed.), Barış Salman Anı Kitabı, s. 37-52.
• Ergürer, H. (2023). Syedra Büyük hamam kompleksindeki herakles’in on iki işinin betimlendiği mozaik üzerine ilk değerlendirme. Journal of Mosaic Research, 16, 157-186.
• Ergürer, H. E. (2023). Syedra, Aktüel Arkeoloji, Herakles’in Kenti Syedra, 90, 24-59. BPC Matbaacılık.
• Ergürer, H. E. & Ergürer, H. (2024). Syedra Antik Kenti’nin siyasi tarihi, araştırma geçmişi, yapıları ve son dönem çalışmaları, Syedra I. İsmail Karamut’a Armağan Kitabı, 1994-2022 Yılı Kazıları, Araştırmaları, Mimarisi ve Buluntuları (s. 1-37) içinde. Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
• Özden Gerçeker, G. S. (2020). 2019 Yılı Syedra-Büyük Hamam Kazı Çalışmalarında Bulunan Geç Roma Dönemi Seramikleri. SRMKA (Seramik Araştırmaları Dergisi), 2,103-135.
• Syedra. (24.03.2024). Syedra 2023 Kazı Sonuc Raporu. https://syedra.celsusdata.com/#index/acma_rapor_listesi
• Şener, Y. S. (2012). Arkeolojik Alanda in situ (Yerinde) Mozaik Koruma Yöntemleri. JMR (Journal of Mosaic Research), 5 (3), 201-220.
• Şener, Y. S. (2023). Alanya Syedra Antik Kenti Roma Hamamı, Sütunlu Cadde ve Vaftiz Mağarası, Mimari Kalıntılar, Duvar Resimleri ve Mozaikler Malzeme Koruma Raporu, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümü, 15 Ağustos 2023.