Batı Karadeniz’de Yeni Keşfedilen Bir Erken Tunç Çağ Yerleşimi: Çaylı Höyük
Öz
Anadolu’nun birçok bölgesinde Erken Tunç Çağı’na ait çok sayıda yerleşim bilinmesine karşın, Batı Karadeniz Bölgesi’nde bu dönem oldukça az tanınmaktadır. Bölgenin bu dönemlere ait yerleşimlerinin daha çok mağaralar olduğu göz önüne alındığında, yapılan araştırmalarla yeni höyük tipi yerleşimlerin bulunması önemli bir keşif olarak görülebilir. Bu nedenle, Karabük’ün Eskipazar ilçesinde yürütülen yeni yüzey araştırmalarında tespit edilen Çaylı Höyük’ün arkeolojik materyal kültürünün incelenmesi büyük önem taşımaktadır. Çaylı Höyük büyük çoğunluğunu Filyos kültürünün temsil ettiği çanak çömlek geleneği, dokuma aletleri ve yontma taş aletleriyle, Batı Karadeniz Bölgesi protohistorik dönem araştırma tarihçesine önemli katkılar sunabilir. Henüz yalnızca yüzeyden toplanan materyal kültüre göre genel bir tarihleme yapılmış olmasına karşın, çanak çömlek geleneği içerisindeki siyah ağız kenarlı kaseler gibi karakteristik parçalar, çift konik ağırşaklar ve protohistorik taş aletler yerleşimin Erken Tunç Çağı’nda kısa süreli ve tek evreli olarak iskân edildiğini düşündürmektedir. Muhtemelen hammadde elde etme amacıyla bir traverten taş yatağı üzerinde kurulmuş olan höyüğün yakın çevresinde de bu çağa ait birçok yerleşimin olduğu son araştırmalar ile anlaşılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Erken Tunç Çağ, Filyos Kültürü, Çanak Çömlek, Yontma Taş, Eskipazar
Destekleyen Kurum
Hitit Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi
Proje Numarası
FEF19001.24.012
Etik Beyan
Bu araştırma makalesi için etik beyan gerekmemektedir.
Teşekkür
Bu makale, Hitit Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından FEF19001.24.012 numaralı proje kapsamında desteklenmiştir. Değerli desteklerinden dolayı Hitit Üniversitesi BAP Koordinasyon Birimi’ne içten teşekkürlerimizi sunarız.
Kaynakça
- Abay, E. (2014). Kazı Verileri Işığında Arkeolojik Mekân Analizleri, Beycesultan Örneği. B. Erdoğu & Ö. Çevik (Ed.), Yerleşim sistemleri ve mekân analizi-tematik arkeoloji serisi 1, (s. 175-189) içinde. Ege Yayınları.
- Barber, E. J. W. (1991). Prehistoric textiles. the development of cloth in the neolithic and bronze ages with special reference to the Aegean. Princeton Üniversitesi Yayınları.
- Bostancı, E. Y. (1952). Gökırmak Vadisinde Prehistuvar Araştırmaları, Yeni Paleolitik Buluntular. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 10(1-2), 137-142.
- Burney, C. A. (1956). Northern Anatolia Before Classical Times. Anatolian Studies, 6, 179–203. https://doi.org/10.2307/3642409
- Çalışkan Akgül, H. (2016). Türkiye’nin Doğu Karadeniz Bölgesi’nin Prehistoryası: Bir Terra Incognita Analizi, Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 21, 9-26.
- Çalışkan Akgül, H., Man’ko, V., Turan, D., Chkhatarashvili, G. & Kılıç, S. (2023). New Epiplaeolithic Sites in the Southeastern Black Sea Area and a Quesiton about the Marine Network of Lunates with Bipolar Retouched Arcs Makers, Revista Archeologica, XIX(1), 5-29. https://doi.org/10.5281/zenodo.8433945
- Düring, B. S. & Gratuze, B. (2013). Obsidian exchange networks in prehistoric Anatolia: New data from the Black Sea region. Paléorient, 39(2), 173-182.
- Düring, B. & Klinkenberg, V. (2015). The Early Prehistory of the Cide-Şenpazar Region: ca. 10,000-3,000 BC. B. Düring & C. Glatz (Ed.), Kinetic landscapes: the Cide archaeological project: surveying the Turkish Western Black Sea region (s. 104-150) içinde. De Gruyter Yayınları.
- Efe, T. (2004). Yassıkaya, An Early Bronze Age Site Near Heraclea Pontica (Kdz Ereğli) on the Black Sea Coast. B. Hänsel & E. Studeníko (Ed.), Zwischen karpaten und ägäis: neolithikum und ältere bronzezeit: gedenkschrift für viera nĕmejcová-pavúková (s. 27-37) içinde. Verlag Maria Leidorf Yayınları.
- Efe, T., Ekmen, H. & Ekmen, G. (2022). Zonguldak ve Çevresinin Tarihöncesi Dönemlerine Genel Bir Bakış. A. Efiloğlu, G. Arslan, Y. Namal & Ç. Tan (Ed.), Zonguldak antik çağ’dan Cumhuriyet’e bir kentin tarihi (s. 3-41) içinde. Bülent Ecevit Üniversitesi Yayınları.