AKSARAY İLİ ve ÇEVRESİNDE EN ESKİ YAŞAM İZLERİ: PALEOLİTİK ÇAĞ
Öz
Aksaray İli’nde ve çevresinde yürütülen, Paleolitik Çağ konulu yüzey araştırmalarının ilki 2015 yılında yapılmıştır. Belirli bir program çerçevesinde, şehir merkezinin farklı yönlerinde yer alan sahalarda sürdürülen çalışmalar, 2019 yılı itibariyle tamamlanmıştır. Bu çalışmaların temel amacı; Aksaray ve yakın çevresinin Paleolitik Çağ açısından potansiyelini ortaya koymak, yontmataş yapımına uygun hammadde kaynaklarının araştırılması ve kazı yapmaya uygun bir alanın var olup olmadığının tespit edilmesidir. Arazi çalışmalarında özellikle daha önceki yıllarda yüzey araştırması yapılmamış yerler tercih edilmiştir. Bu nedenle, sadece Paleolitik Çağ için değil aynı zamanda her döneme ait arkeolojik bulguların kayıt altına alınması açısından da önemlidir. Aksaray Paleolitik araştırmaları sırasında özellikle Niğde’de yer alan Kaletepe Deresi 3 yerleşim alanı, çalışmalara referans oluşturmuştur. Bunun yanı sıra Kapadokya Bölgesi içinde yer alan diğer Paleolitik bulgular, çalışma sonuçlarıyla karşılaştırılmış ve ortaya genel bir sonuç konulabilmiştir. Aksaray ve yakın çevresi ile ilgili yorumlarımızı ve öngörülerimizi somut verilerle desteklemek adına, 2018 yılında tespit edilen Yumuk Ören Mağarası’nda yürütülecek kazılar önem arz etmektedir. Zira yüzeyde ele geçen yontmataş buluntular her ne kadar Paleolitik dönemlere atıf yapmaya olanak sağlasa da, mutlak tarihlendirme çalışmalarının yapılabilmesi ve kültürel stratigrafinin görülebilmesi için kazı çalışmaları gerekir. Aksaray İli ve yakın çevresinde toplam 5 sezon sürdürülen yüzey araştırmaları sonucunda, daha önce bilinmeyen bulgular tespit edilmiş ve söz konusu alanda Paleolitik Çağ yaşamına dair izlerin olduğu kanıtlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Aksaray, Paleolitik Çağ, Yontmataş Alet, Hammadde, Yüzey Araştırması
Kaynakça
- ARSEBÜK, G./ HOWELL, F.C./ KUHN, S.L./ FARRAND, W./ ÖZBAŞARAN, M./ STİNER, M. 2010. “The Cave of Yarımburgaz: Geological Context and History of Investigation”, Culture and Biology at a Crossroads. The Middle Pleistocene Record of Yarımburgaz Cave (Thrace,Turkey) (Ed. F.C. Howell, G. Arsebük, S. L. Kuhn, M.Özbaşaran, M.C.Stiner), İstanbul: 1-27.
- BALKAN-ATLI, N./ KUHN, S./ ASTRUC, L./ KAYACAN, N./ DİNCER, B./ BALCI, S./ GRENET, M. 2011. “Göllü Dağ survey 2010.” Anatolia Antiqua, Eski Anadolu, 19(1): 259-278.
- BALKAN-ATLI, N./ KUHN, S./ ASTRUC, L./ KAYACAN, N./ DİNÇER, B./ ÇAKAN, G. 2010. “Göllü Dağ Survey 2009”, Anatolia Antiqua. Eski Anadolu, 18(1), 191-202.
- BALKAN-ATLI, N./CAUVİN, M.C. 1997. “1995 Yılı Aksaray, Niğde, Nevşehir İlleri Obsidien Yüzey Araştırması.” XIV. Araştırma Sonuçları Toplantısı. I. Cilt, Ankara: 293-312.
- BAYKARA, İ./ DİNÇER, B./ ŞAHİN, S./ KOÇ, E./ SİLİBOLATLAZ-BAYKARA, D./ ÖZER, İ./ SAĞIR, M. 2014. “2014 Yılı Van İli Neojen ve Pleistosen Dönemleri Yüzey Araştırması”, 33. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 2. Cilt, Ankara: 539-552.
- BENEDİCT, P./ ADON, A. A./ GORDUS, M./ ÖZDOĞAN, M./ WRİGHT G. A. 1980. “Orta Anadolu’da Aksaray-Nevşehir-Niğde Yöresindeki Bazı Doğalcam Yataklarının Konumları ve Kimyasal Nitelikleri”, Güneydoğu Anadolu Tarihöncesi Araştırmaları-Prehistoric Research in Southeastern Anatolia I (Ed. H. Çambel-R. J. Braidwood), İstanbul: 221- 238.
- CARTER, T./ LE BOURDONNEC, F. X./ KARTAL, M./ POUPEAU, G./ CALLİGARO, T./ MORRETO, P. 2011. “Marginal Perspectives: Sourcing Epi-paleolithic to Chalcolithic Obsidian from the Öküzini Cave”, Paléorient, Vol. 37.2, 2011, 129-149.
- DEMİREL, M./ KARTAL, G./ AYDIN, Y./ ERBİL, E./ KARTAL M. 2019. “Kızılin Kazıları (I) 2017 Sezonu”, 40. Kazı Sonuçları Toplantısı, 2. Cilt, Ankara: 651-666.
- DİNÇER, B. 2018. “Türkiye’de Paleolitik Çağ Arkeolojisinin Geleceği”, Arkeoloji ve Sanat, 1-22. DURU, G./ KAYACAN, N. 2018. “Volkanik Kapadokya’da Epipaleolitik Toplulukların İzinde: İlk Değerlendirmeler”, Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 91-104.
- EREK, C. M. 2011. “Kahramanmaraş İli Prehistoryası”, Işın Yalçınkaya’ya (Ed. H. Taşkıran, M. Kartal, K. Özçelik, M. B. Kösem, G. Kartal), Ankara: 113-126.