THE “AEGEAN SETTLEMENT PATTERN” IN COASTAL WESTERN ANATOLIA FROM THE NEOLITHIC AGE TO THE END OF THE 3RD MILLENNIUM BC

Öz

Anahtar Kelimeler

• Early Bronze Age
• Western Anatolia

THE “AEGEAN SETTLEMENT PATTERN” IN COASTAL WESTERN ANATOLIA FROM THE NEOLITHIC AGE TO THE END OF THE 3RD MILLENNIUM BC

Öz

Extending over a wide geographical area Anatolia has a rich architectural diversity. The Western Anatolia Region is divided into two sub-regions as Coastal Western Anatolia and Inland Western Anatolia. Even though similar building techniques and similar materials were used in both sub-regions, the settlement patterns differ from each other distinctively. While the buildings open onto streets and alleys in Coastal Western Anatolia, the structures leant on the defense system open onto a courtyard in the center of the settlement in Inland Western Anatolia. The structures opening onto streets and alleys in Coastal Western Anatolia starting from the Neolithic Age had turned into an analogous settlement pattern in Coastal Western Anatolia, the Eastern Aegean Islands, the Sporades, the Cyclades, and Crete by the 3rd millennium BC. When especially the interregional trade and cultural relations in the 3rd millennium BC are considered, it is seen that an architectural idea was culturally formed in the area surrounded by the Aegean Sea. This architectural planning system plays an important role in understanding the social structures, organizational forms, hierarchical structures of the societies and the interrelations with the neighboring cultural regions.

Anahtar Kelimeler

• Early Bronze Age
• Western Anatolia
• Aegean

Kaynakça

1. ALRAM-STERN, E. 2004. Die Ägäische Frühzeit 2. Band-Teil 1 & 2. Die Frübronzezeit in Griechenland. Wien.
2. BIÇAKÇI, E./BALCI, S./ALTUNBILEK-ALGÜL, Ç. 2009. “Tepecik-Çiftlik 2007 Yılı Çalışmaları”, KST 30/4: 205-218.
3. BIÇAKÇI, E./GODON, M./ÇAKAN, Y. G. 2012. “Tepecik-Çiftlik”, The Neolithic in Turkey Central Turkey (Eds. M. Özdoğan/B. Nezih/K. Peter). İstanbul: 89-134.
4. BILGEN, N./BILGEN, Z./ÇIRAKOĞLU, S. 2015. “Seyitömer Erken Tunç Çağı Yerleşimi V. Tabaka”, Seyitömer Höyük I (Ed. N. Bilgen). İstanbul: 119-186.
5. BORDAZ, J./BORDAZ, L. A. 1982. “Erbaba: The 1977 and 1978 Seasons in Perspective”, Türk Arkeoloji Dergisi 26/1:85-93.
6. CULTRARO, M. 1997. “Nuovi dati sul Periodo Verde di Poliochni”, Poliochni e l'antica età del bronzo nell'Egeo settentrionale, Convegno Internzionale, Atene 22-25 Aprile, 1996 (Eds. C. Doumas/V. La Rosa). Athens: 98-119.
7. CULTRARO, M. 2007. “Domestic architecture and public space in Early Bronze Age Poliochni (Lemnos)”, Building Communities: House, Settlement and Society in the Aegean and Beyond (Eds. R. Westgate/N. Fisher/J. Whitley). London: 55-64.
8. ÇILINGIROĞLU, A./ÇEVIK, Ö./ÇILINGIROĞLU, Ç. 2012. “Ulucak Höyük”, Ege Üniversitesi Arkeoloji Kazıları (Eds. A. Çilingiroğlu/Z. Mercangöz/G. Polat). İzmir: 157-168.

9. ÇILINGIROĞLU Ç./DINÇER, B./UHRI, A./GÜRBIYIK, C./BAYKARA, I./ÇAKIRLAR, C. 2016. “New Palaeolithic and Mesolithic Sites in the Eastern Aegean: the Karaburun Archaeological Survey Project”, Antiquity 90/353: 1-6.
10. DERIN, Z. 2005. “The Neolithic Architecture of Ulucak Höyük”, Byzas 2: 85-94.
11. DERIN, Z./CAYMAZ, T. 2014. “İzmir’in Prehistorik Yerleşim Alanı-Yeşilova Höyüğü 2012 Yılı Çalışmaları”, KST 35/1: 419-433.
12. DURU, R. 1996. Kuruçay Höyük 2: Geç Kalkolitik ve İlk Tunç Çağı Yerleşmeleri 1978-1988 Kazılarının Sonuçları. Ankara.
13. DURU, R. 2016. “Tarım’dan ‘Yazı’ya Burdur Yöresi ve Yakın Çevresi’nin Altıbin Yılı (MÖ 8000 - MÖ 2000). Antalya.
14. DURU, R./UMURTAK, G. 2007. “Bademağacı Kazıları 2006 Yılı Çalışmaları-Excavations at Bademağacı in 2006”, ANMED 5: 6-11.
15. DURU, R./UMURTAK, G. 2011. “Bademağacı 2010 Yılı Kazıları-Excavations at Bademağacı in 2010”, ANMED 9: 7-15.
16. DURU, R./UMURTAK, G. 2016. “Bademağacı Höyüğü”, Antalya Kültür ve Turizm Dergisi 27: 70-81.
17. DURING, B. 2016. Küçük Asya’nın Tarihöncesi: Karmaşık Avcı-Toplayıcalardan Erken Kentsel Toplumlara (A. Keskin, Trans.). İstanbul.
18. ERKANAL, H./AYKURT, A./BÖYÜKULUSOY, K./TUĞCU, İ./TUNCEL, R./ŞAHOĞLU, V. 2016. “Liman Tepe 2014 Yılı Kara ve Sulatı Kazıları”, KST 37/1: 323-340.
19. ERKANAL H./ ÖZKAN T. 1999. “Bakla Tepe Kazıları”, Tahtalı Barajı Kurtarma Kazıları Projesi / Tahtalı Dam Area Salvage Project, (Eds. T. Özkan/H. Erkanal). İzmir: 12-41.
20. ERKANAL, H./ŞAHOĞLU, V. 2012. “Liman Tepe (1992–)”, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi 75. Yıl Armağanı Arkeoloji Bölümü, Tarihcesi ve Kazilari (1936–2011), Anadolu-Anatolia Ek Dizi III. 2, 219-230.
21. ERKANAL, H./ŞAHOĞLU, V. 2016. “Liman Tepe, an Early Bronze Age Trade Center in Western Anatolia: Recent Investigations”, Early Bronze Age Troy: Chronology, Cultural Development and Interregional Contacts, Proceedings of an International Conference held at the University of Tübingen May 8–10, 2009 (Eds. E. Pernicka/S. Ünlüsoy/W. Blum). Bonn: 157-166.
22. FIDAN, E. 2012. “Küllüoba İlk Tunç Çağı Mimarisi”, MASROP 7: 1-44.
23. FIDAN, E. 2013. “Anadolu Yerleşim Planı Üzerine Yeni Bir Değerlendirme”, Ege Ünivarsitesi Edebiyat fakültesi Arkeoloji Dergisi XVIII: 113-125.
24. FIDAN, E. 2016. “Keçiçayırı: an Early Bronze Age II Fortified Hilltop Settlement (North-West Anatolia)”, Mediterranean Archaeology and Archaeometry 16/1: 87-99.
25. FRANGIPANE, M. 2008. “The Arslantepe Royal Tomb: New Funerary Customs and Political Changes in the Upper Euphrates Valley at the Beginning of the Third Millennium BC”, Scienze dell'Antichità, 14/1: 169-194.
26. GULÇUR, S./FIRAT, C. 2005. “Spatial Analysis of Güvercinkayası, A Middle Chalcolithic Hilltop Settlement in Northwestern Cappadocia: A Preliminary Report”, Anatolia Antiqua XIII, 41-52.
27. GUNDOĞAN, Ü./ŞAHOĞLU, V./ERKANAL, H. 2019. “Spatial Organization and Production Activities at Bakla Tepe during the Fırst Half of the 3rd Millennium”, DTCF Dergisi 59/2: 1087-1110.
28. HARRISON, S. 1995. “Domestic Architecture in Early Helladic II: Some Observations on the Form of Non-Monumental Houses”, The Annual of the British School at Athens 90: 23-40.
29. HODDER, I. 2006. Çatalhöyük Leoparın Öyküsü (D. Şendil, Trans.). İstanbul.
30. HOOD, S. 1981. Excavations in Chios 1938-1955: Prehistoric Emporio and Ayio Gala vol/1. Athens.
31. HOREJS, B./STEFAN, G./MARIA, R. 2017. “Continuity and Change in an Early Bronze Age 1 Metal Workshop”, Çukuriçi Höyük 1 Anatolia and the Aegean from the 7th to the 3rd Millennium BC (Ed. B. Horejs). Vienna: 95-125.
32. HURYILMAZ, H. 2013. “Gökçeada-Yenibademli Höyük 2011 Yılı Kazıları”, KST 34/1: 169-186.
33. HURYILMAZ, H. 2017. “Erken Tunç Çağı’nda Kuzey ve Doğu Ege Denizi Adaları: Yerleşim Yerleri, Yaşamsal Kaynaklar ve Kültürel İlişkiler”, Anadolu, Arkeoloji, Zaman ve Mekan: Dumlupınar Üniversitesi V. Arkeoloji Sempozyumu, Kütahya, 10-12 Ekim 2016 (Ed. G. Coşgun). Ankara: 1-14.
34. IVANOVA, M. 2008. Befestigte Siedlungen auf dem Balkan, in der Ägäis und in Westanatolien, cca. 5000–2000 von. Ch Vol/8. Münster.
35. IVANOVA, M. 2013. “Domestic Architecture in the Early Bronze Age of Western Anatolia: the Row-houses of Troy I”, Anatolian Studies 63: 17-33.
36. ILGEZDI-BERTRAM G./BERTRAM, J. K. 2012. “Ankara Bölgesi’nde İlk Tunç Çağı Yerleşimleri” Türkiye’de Arkeometrinin Ulu Çınarları Prof. Dr. Ay Melek Özer ve Prof. Dr. Şahinde Demirci’ye Armağan (Eds. A. A. Akyol/ K. Özdemir). İstanbul: 117-124.
37. KARUL, N. 2017. Aktopraklık: Tasarlanmış Prehistorik Bir Köy. İstanbul.
38. KORFMANN, M. 1983. Demircihüyük I: die Ergebnisse der Ausgrabungen 1975-1978: Architektur, Stratigraphie und Befunde. Mainz am Rhein.
39. KORFMANN, M. 1987. “Beşik-Yassıtepe, 1986 Kazı Raporu”, KST 9/1: 131-134.
40. KORFMANN, M. 1989. “Ausgrabungen am Besik-Tepe 1982-1987”, Anatolia and the Ancient Near East. Studies in Honor of Tahsin Özgüç (Eds. K. Emre/B. Hrouda/M. Mellink/N. Özgüç). Ankara: 271-78.
41. KOSTOULA, M. 2004. “Die Ausgrabungen in der frühhelladisch Siedlung von Petri bei Nemea”, Die Ägäische Frühzeit 2. Band-Teil 1 & 2. Die Frübronzezeit in Griechenland (Ed. E. Alram-Stern). Wien: 1135-1158.
42. KOŞAY, H. Z. 1934. “Ahlatlıbel Hafriyatı”, Türk Tarih, Arkeoloji ve Etnografya Dergisi 2: 3-101.
43. KOŞAY, H. Z. 1971. “Pulur (Sakyol) Kazısı 1969. Keban Projesi 1969 Çalışmaları”, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Keban Projesi Yayınları I/2: 99-106.
44. KOŞAY, H.Z. 1979. “Keban'ın Pulur (Sakyol) Höyüğü Kazısında Bulunan Kutsal Ocaklar” 8. Türk Tarih Kongresi 1: 77-80.
45. KOUKA, O. 2002. Siedlungsorganisation in der Nord- und Ostägäis während der Frühbronzezeit (3. Jt. v.Chr.) (Vol. 58). Raden Westfalia.
46. KOUKA, O. 2013. “"Minding the Gap": Against the Gaps. The Early Bronze Age and the Transition to the Middle Bronze Age in the Northern and Eastern Aegean/Western Anatolia”, American Journal of Archaeology 117/4, 569-580.
47. KOUKA, O. 2015. “Prehistoric Heraion Reconsidered: Glimpses on the Excavations 2009–2013 North of the Sacred Road”, Ein Minoer im Exil, Festschrift für Wolf-Dietrich Niemeier. Universitätsforschungen zur Prähistorischen Archäologie (Eds. D. Panagiotopoulos/I. Kaiser/O. Kouka). Bonn: 223–242.
48. KOUKA, O. 2016. “The Embodiment of Land Ownership in the Aegean Early Bronze Age”, An archaeology of prehistoric bodies and embodied identities in the Eastern Mediterranean (Eds. M. Mina/S. Triantaphyllou/Y. Papadatos). Oxford: 129-135
49. KULAKOĞLU, F. 2017. “Early Bronze Age Monumental Structures at Kültepe”, Proceedings of the 2nd Kültepe international meeting, Kültepe/ KIM 2 (Eds. F. Kulakoğlu/G. Barjamovic). Subartu XXXIX. Turnhout: 217-227.
50. LAMB, W./BROCK, J. K. 1933. “Excavations at Thermi”, Annual of the British School at Athens 31: 148-165.
51. MACGILLIVRAY, J. A. 1980. “Mount Kynthos in Delos. The Early Cycladic Settlement”, Bulletin de correspondance hellénique 104/1: 3-45.
52. MELLAART, J. 1959. “Notes on the Architectural Remains of Troy I and II”, Anatolian Studies 9: 131-62.
53. MELLAART, J. 1970. Excavations at Hacılar I-II: Edinburgh.
54. MELLINK, M. J./ANGEL, J. L. 1973. “Excavations at Karataş-Semayük and Elmalı, Lycia 1972”, American Journal of Archaeology 77/3: 293-307.
55. MYLONAS, G. 1959. Aghios Kosmas : an Early Bronze Age Settlement and Cemetery in Attica. Princeton.
56. OĞUZHANOĞLU, U. 2019. “Batı Anadolu Erken Tunç Çağı Yerleşim Modeline Dair Yeni Gözlemler: Laodikeia-Kandilkırı 2. Tabaka”, 15. Yılında Laodikeia (2003-2018) (Ed. C. Şimşek). İstanbul: 239-252.
57. ÖZBAŞARAN, M. 2012. “Aşıklı” The Neolithic in Turkey Central Turkey (Eds. M. Özdoğan/B. Nezih/P. Kuniholm). İstanbul: 135-158.
58. ÖZBAŞARAN, M. 2013. “Orta Anadolu’nun Neolitikleşme Sürecinde Aşıklı”, Colloquium Anatolicum XII: 1-15.
59. ÖZDOĞAN, M. 2013. “Neolithic Sites in the Marmara Region: Fikirtepe, Pendik, Yarımburgaz, Toptepe, Hoca Çeşme and Aşağı Pınar” The Neolithic in Turkey: Northwestern Turkey and Istanbul (Eds. M. Özdoğan/B. Nezih/P. Kuniholm). İstanbul: 167-269.
60. RENFREW, C./PHILANIOTOU, O./BRODIE, N./GAVALAS, G. 2009. “The Early Cycladic Settlement at Dhaskalio, Keros: Preliminary Report of the 2008 Excavation Season”, Annual of the British School at Athens 104: 27-47.
61. ROMANOU, C. 2015. “The Fortification of Palamari. In The Fortified Prehistoric Settlement ın Palamari, Skyros”, Proceedings Of The Interdiscıplınary Meeting For The Project Of Excavatıon And Presentation Athens, October 23-24, 2012 (Eds. L. Parlama/M. Theochari/C. Romanou/S. Bonatsos). Arhens: 2-22.
62. ROODENBERG, J. (2003). “2001 Yılı Ilıpınar Kazı Sezonu”, KST 14/1: 461-464.
63. SAĞLAMTIMUR, H./OZAN, A. 2012. “Ege Gübre Neolitik yerleşimi”, Ege Üniversitesi Arkeoloji Kazıları (Eds. A. Çilingiroğlu/ Z. Mercangöz/ G. Polat). İzmir: 223-241.
64. SCHWALL, C. 2018. Çukuriçi Höyük 2: Das 5. und 4 Jahrtausend v. Chr. Westabatolian und der Ostagais. OREA 7. Wien
65. STAMPOLIDIS, N./SOTIRAKOPOULOU, P. 2011. “Erken Kiklad Mimarisi”, Karşıdan Karşıya: M.Ö 3. Bin’de Kiklad Adaları ve Batı Anadolu (Eds. V. Şahoğlu/P. Sotirakopoulou). İstanbul: 32-40.
66. ŞAHOĞLU, V. 2005. “The Anatolian Trade Network and the Izmir Region during the Early Bronze Age”, Oxford Journal of Archaeology 24/4: 339-361.
67. ŞAHOĞLU, V./ÇAYIR, U./GUNDOĞAN, U./TUĞCU, İ. 2018. “Çeşme-Bağlararası: Batı Anadolu Sahil Kesiminde Bir Tunç Çağı Yerleşimi”, Anadolu/Anatolia 44: 371-389.
68. TAKAOĞLU, T./ÖZDEMIR, A. 2013. “Smintheion Öncesi: Prehistorik Yerleşim”, Smintheion, Apollon Smintheus’ un İzinde (Ed. Ö. Coşkun). İstanbul: 15-29.
69. TUNA, N./BULUÇ, S./TEZCAN, B. 2012. OTDÜ Arkeoloji Müzesi/ The METU Museum of Archaeology. Ankara.
70. TZAVELLA-EVJEN, H. 1985. Lithares: An Early Bronze Age Settlement in Boeotia Vol. 15: Los Angeles.
71. UMURTAK, G./DURU, R. 2014. “Hacılar Büyük Höyük Kazıları 2013” Arkeoloji ve Sanat 145: 1-20.
72. UNLUSOY, S. 2018. “İlk Tunç Çağları Boyunca Batı Anadolu’da Toplumsal Değişim”, Cedrus VI: 105-124.
73. WALTER, H./FELTEN, F. 1981. Alt-Ägina 3/1: Die vorgeschichtliche Stadt. Befestigungen, Häuser, Funde. Mainz am Rhein.
74. WARNER, J. 1994. Elmalı-Karataş 2: The Early Bronze Age Village of Karataş. Bryn Mawr.
75. WATROUS, L. V. 1994. “Review of Aegean prehistory III: Crete from earliest prehistory through the protopalatial period”, American Journal of Archaeology 98/4: 695-753.
76. WEIBERG, E. 2007. Thinking the Bronze Age, Life and Death in Early Helladic Greece. Uppsala.
77. YILDIRIM, T. 2013. “Resuloğlu 2012 Yılı Çalışmaları” Çorum Kazı ve Araştırmalar Sempozyumu 3: 5-11.
78. YILDIRIM, T./KISA, A. 2015. “Çorum/Resuloğlu 2014 Yılı Çalışmaları”, Çorum Kazı ve Araştırmalar Sempozyumu 5: 97-104.