KIZKALE YERLEŞMESİ VE NEKROPOLÜ NAHÇIVAN, AZERBAYCAN

Research shows that despite several distinctive features, the Middle Bronze Age cultures of the South Caucasus and East Anatolia share many similarities. During the Middle Bronze Age black ceramics were widespread in parts of the South Caucasus, however, painted ceramics characterized the southern areas. These Middle Bronze Age ceramic cultures from the South Caucasus were also present in Northwest Iran Iranian Azerbaijan and East Anatolia. The origins of the culture of painted ceramics of the Middle Bronze Age are subject to debate, while the particular local features are designated by various names. In general, excavations in East Anatolia, Northwest Iran, and the South Caucasus have revealed few settlements connected with the culture of painted ceramics of the Middle Bronze Age 2400-1500BC . In East Anatolia, Georgia, Armenia and in Azerbaijan, not including Nakhchivan, no settlements connected with this culture have been identified. There are, however, evidence of fortifications at such Middle Bronze Age sites as Bezekli, Kazançikale, Gurddag and Geynukkale. Additionally, the locations of these monuments in easily defensible places illustrate the need for defense among the Middle Bronze Age occupants of Nakhchivan. Indeed, fortresses and fortified settlements are widespread during this period. Excavations at Kültepe II and Kızkale, located in river valleys, also show the importance of fortifications, even in less easily defended areas. Prior to our work, however, fortress-type settlements have not been excavated. From this view point, excavations at the settlement of Kızkale are very important. After the earlier stratigraphic excavations at Kültepe I and Kültepe II, Kızkale has provided importance evidence of Middle Bronze Age settlement. In addition, work at Kızkale has explored this settlement’s citadel, its domestic settlement, and a necropolis which are important for studying the painted ceramic culture of the Middle Bronze Age in general

Araştırmalar gösteriyor ki, Güney Kafkasya ve Doğu Anadolu’nun Orta Tunç Çağı kültürlerinin belli özellikleri ile farklılaşmasına rağmen onlar arasında çok sayıda benzerlikler de bulunmaktadır. Orta Tunç Çağı’nda Güney Kafkasya’nın bir kısmında siyah açkılı seramiklerle karakterize edilen kültür yayılmış, ama Kafkasya’nın güney bölgeleri için ise boyalı seramikler karakteristik olmuştur. OrtaTunç Çağı’nın bu boyalı seramiği Güney Kafkasya’nın dışında Kuzeybatı İran İran Azerbaycanı ve Doğu Anadolu’da da yayılmıştır. Orta Tunç Çağı’nın boyalı çanak çömlek kültürünü kökeni tartışmalara neden olmuş, farklılaşan lokal özellikler farklı isimlerletanıtılmıştır. Genellikle kazılar sırasında Doğu Anadolu, Kuzeybatı İran ve Güney Kafkasya’da Orta Tunç Çağı’nın boyalı çanak çömlek kültürüne İÖ.2400-1500 ilişkin yerleşmeler az sayıda ortaya çıkarılmıştır. Doğu Anadolu’da, Gürcistan’da, Ermenistan’da, Azerbaycan’da ise Nahçıvan’ın dışında bu kültürle ilişkili kültür tabakası içeren yerleşme ortaya çıkarılmamıştır. Orta Tunç Çağı’naait Bezekli, Kazançıkale, Kurtdağ, Göynükkale ve diğerlerinin araştırılması sırasında savunma duvarları ortaya çıkarılmıştır. Öte yandan, bu kalelerin savunma açısından önemli mevkide yer alması Orta Tunç Çağı’nda Nahçıvan’da yerleşen kabilelerin savunmaya ihtiyaç duyduklarını göstermektedir. Zaten bu dönemde kaleler ve kale türü yerleşmeler çok yaygın olmuştur. Nehir kıyısında yer alan Kültepe II ve Kızkale’nin kazıları kolaylıkla savunula bilen alanlarda takviyeye ihtıyac olduğunu göstermektedir. Bizim yaptığımız araştırmalara kadar kale türü yerleşmeler geniş kazı yapılarak öğrenilmemiştir. Bu açıdan Kızkale’de yapılan araştırmalar önem taşımaktadır. Kültepe I ve Kültepe II’nin önceki stratigrafik kazılarından sonra Kızkale Orta Tunç Çağı’nın belirgin tabakalanmaya sahip önemli yerleşmelerinden biridir. Kızkale’de yapılan araştırmalar sitadel, höyük ve nekropolün bir arada bulunduğunu göstermektedir ki, bu da Orta Tunç Çağı boyalı çanak çömlek kültürünün genel şekilde ele alınıb öğrenilmesine olanak sağlamaktadır.