Araştırma Makalesi
PDF Zotero Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

TARİHÖNCESİ DÖNEMLERDEN İTİBAREN OBSİDİYEN OBJELER: GÜVERCİNKAYASI ÖRNEKLERİ

Yıl 2021, Cilt 0, Sayı 29, 11 - 32, 31.12.2021
https://doi.org/10.22520/tubaar2021.29.001

Öz

Volkanik Kapadokya Bölgesi, tarihöncesi kültürlerin en önemli hammadde kaynaklarından biri olan obsidiyen bakımından oldukça zengindir. Bölgedeki birçok yatağın da tarihöncesi dönemlerden itibaren yontmataş alet endüstrisinde kullanıldığı bilinmektedir. Güvercinkayası yerleşmesinin geçim ekonomisini ve alet teknolojisini de obsidiyenle birlikte diğer volkanik kökenli hammadde kaynakları biçimlendirmiştir. Güvercinkayası yontmataş alet endüstrisinde obsidiyenden dilgi, kazıyıcı ve silika parlaklığı içeren orak bıçaklarının yaygın aletler arasında yer aldığı, prestij objesi olabilecek kalitedeki bazı aletlerinse çakmaktaşından üretildiği bilinmektedir. Bunların yanı sıra karma tekniklerle (yontma, sürtme ve parlatma) obsidiyenden üretilen ayna ve kolye ucu gibi tekil, bitmiş ve yarı bitmiş ürünler, yonga artığı benzeri kakmalarla çeşitli kompozit objeler de tespit edilmiştir. Bu yazıda, alet olarak tanımlanmayan, 21 obsidiyen(li) nesne incelenmiştir. Bunların çoğu Güvercinkayası Orta Kalkolitik (I-II) tabakalarda ve az sayıda örnekse Son Kalkolitik (III) geçiş evresiyle ilişkili dolgularda bulunmuştur. Söz edilen objeler, Yakındoğu’da tarihöncesi dönemlere ait diğer örneklerle birlikte değerlendirilerek, biçimsel ve işlevsel bakımdan ele alınmıştır. Yontmataş alet teknolojisiyle üretilen aletlerin ve teknolojik tanımlamaların kapsam dışı tutulduğu bu yazıda, Güvercinkayası’nda obsidiyenin farklı kullanım biçimlerine odaklanılmıştır.

Kaynakça

  • ASTRUC, L./VARGIOLU, R./BEN TKAYA, M./BALKAN-ATLI, N./ÖZBAŞARAN, M./ZAHOUANI, H. 2011. “Multi-scale tribological analysis of the technique of manufacture of an obsidian bracelet from Aşıklı Höyük (Aceramic Neolithic, Central Anatolia)”, Journal of Archaeological Science 38: 3415-3424.
  • BALCI, S./ALTINBİLEK-ALGÜL, Ç. 2017. “Polished Obsidian Objects: Examples of Prestige Items From Kültepe”, Colloquium Anatolicum 16: 15-30.
  • BALCI, S./ALTINBİLEK-ALGÜL, Ç. 2019. “Reflections from Prehistory: Obsidian Mirrors of Güvercinkayası”, Arkeolojiyle Geçen Yarım Asır: Sevil Gülçur Armağanı (Eds. P. Çaylı/I. Demirtaş/B. Eser), Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara: 553-568.
  • BALKAN-ATLI, N. 2003. “Use of Obsidian at Değirmentepe: An Ubaid Settlemeent in Eastern Anatolia”, From Villages to Towns, Studies Presented to Ufuk Esin (Eds. M. Özdoğan/H. Hauptmann/N. Başgelen), Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul: 373-384.
  • BALKAN-ATLI, N. 2005. “Paleolitikten Günümüze Obsidiyen”, Haberler 19: 1-3.

OBSIDIAN OBJECTS FROM PREHISTORICAL PERIODS: EXAMPLES AT GÜVERCINKAYASI

Yıl 2021, Cilt 0, Sayı 29, 11 - 32, 31.12.2021
https://doi.org/10.22520/tubaar2021.29.001

Öz

The Volcanic Region of Cappadocia is rich in obsidian, one of the most important raw material resources to prehistoric societies. It is known that deposits in the region have been used in the local chipped stone tool industry since prehistoric times. The technical sophistication of the Güvercinkayası settlement’s tools, as well as its livelihood, were shaped by obsidian and other volcanic raw materials. It is known that obsidian blades with sickle gloss and scrapers are some of the most common tools in Güvercinkayası and its chipped stone tool industry. Furthermore, some high-quality tools made of flint could have served as status symbols. In addition to finished and semi-finished products, such as mirrors and pendants made of obsidian using combined techniques (including knapping, grinding, and polishing), various composite objects made with chips of obsidian inlays were identified. In this article, 21 obsidian objects, not defined as tools, were analyzed. Most of these were found in Güvercinkayası Middle Chalcolithic (I-II) layers and a few examples were found in late-Chalcolithic (III) transitional phase deposits. The aforementioned objects are compared in terms of form and function with other samples belonging to prehistoric periods in the Near East. In this article, tools and outputs produced with chipped stone tool technologies are excluded, while alternative uses of obsidian in Güvercinkayası become the focus.

Kaynakça

  • ASTRUC, L./VARGIOLU, R./BEN TKAYA, M./BALKAN-ATLI, N./ÖZBAŞARAN, M./ZAHOUANI, H. 2011. “Multi-scale tribological analysis of the technique of manufacture of an obsidian bracelet from Aşıklı Höyük (Aceramic Neolithic, Central Anatolia)”, Journal of Archaeological Science 38: 3415-3424.
  • BALCI, S./ALTINBİLEK-ALGÜL, Ç. 2017. “Polished Obsidian Objects: Examples of Prestige Items From Kültepe”, Colloquium Anatolicum 16: 15-30.
  • BALCI, S./ALTINBİLEK-ALGÜL, Ç. 2019. “Reflections from Prehistory: Obsidian Mirrors of Güvercinkayası”, Arkeolojiyle Geçen Yarım Asır: Sevil Gülçur Armağanı (Eds. P. Çaylı/I. Demirtaş/B. Eser), Bilgin Kültür Sanat Yayınları, Ankara: 553-568.
  • BALKAN-ATLI, N. 2003. “Use of Obsidian at Değirmentepe: An Ubaid Settlemeent in Eastern Anatolia”, From Villages to Towns, Studies Presented to Ufuk Esin (Eds. M. Özdoğan/H. Hauptmann/N. Başgelen), Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul: 373-384.
  • BALKAN-ATLI, N. 2005. “Paleolitikten Günümüze Obsidiyen”, Haberler 19: 1-3.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Arkeoloji
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Işıl DEMİRTAŞ (Sorumlu Yazar)
AKSARAY ÜNİVERSİTESİ
0000-0001-6118-9319
Türkiye


Pınar ÇAYLI
NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ
0000-0003-0833-5764
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi 29 Aralık 2021
Yayımlanma Tarihi 31 Aralık 2021
Başvuru Tarihi 29 Nisan 2021
Kabul Tarihi 29 Eylül 2021
Yayınlandığı Sayı Yıl 2021, Cilt 0, Sayı 29

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { tubaar930112, journal = {TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi}, issn = {1301-8566}, eissn = {2667-5005}, address = {TÜBA - TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ Piyade Sokak No: 27 Çankaya 06690 ANKARA}, publisher = {Türkiye Bilimler Akademisi}, year = {2021}, volume = {0}, pages = {11 - 32}, doi = {10.22520/tubaar2021.29.001}, title = {TARİHÖNCESİ DÖNEMLERDEN İTİBAREN OBSİDİYEN OBJELER: GÜVERCİNKAYASI ÖRNEKLERİ}, key = {cite}, author = {Demirtaş, Işıl and Çaylı, Pınar} }
APA Demirtaş, I. & Çaylı, P. (2021). TARİHÖNCESİ DÖNEMLERDEN İTİBAREN OBSİDİYEN OBJELER: GÜVERCİNKAYASI ÖRNEKLERİ . TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi , 0 (29) , 11-32 . DOI: 10.22520/tubaar2021.29.001
MLA Demirtaş, I. , Çaylı, P. "TARİHÖNCESİ DÖNEMLERDEN İTİBAREN OBSİDİYEN OBJELER: GÜVERCİNKAYASI ÖRNEKLERİ" . TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi 0 (2021 ): 11-32 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/tubaar/issue/67902/930112>
Chicago Demirtaş, I. , Çaylı, P. "TARİHÖNCESİ DÖNEMLERDEN İTİBAREN OBSİDİYEN OBJELER: GÜVERCİNKAYASI ÖRNEKLERİ". TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi 0 (2021 ): 11-32
RIS TY - JOUR T1 - TARİHÖNCESİ DÖNEMLERDEN İTİBAREN OBSİDİYEN OBJELER: GÜVERCİNKAYASI ÖRNEKLERİ AU - Işıl Demirtaş , Pınar Çaylı Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - doi: 10.22520/tubaar2021.29.001 DO - 10.22520/tubaar2021.29.001 T2 - TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 11 EP - 32 VL - 0 IS - 29 SN - 1301-8566-2667-5005 M3 - doi: 10.22520/tubaar2021.29.001 UR - https://doi.org/10.22520/tubaar2021.29.001 Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi TARİHÖNCESİ DÖNEMLERDEN İTİBAREN OBSİDİYEN OBJELER: GÜVERCİNKAYASI ÖRNEKLERİ %A Işıl Demirtaş , Pınar Çaylı %T TARİHÖNCESİ DÖNEMLERDEN İTİBAREN OBSİDİYEN OBJELER: GÜVERCİNKAYASI ÖRNEKLERİ %D 2021 %J TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi %P 1301-8566-2667-5005 %V 0 %N 29 %R doi: 10.22520/tubaar2021.29.001 %U 10.22520/tubaar2021.29.001
ISNAD Demirtaş, Işıl , Çaylı, Pınar . "TARİHÖNCESİ DÖNEMLERDEN İTİBAREN OBSİDİYEN OBJELER: GÜVERCİNKAYASI ÖRNEKLERİ". TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi 0 / 29 (Aralık 2021): 11-32 . https://doi.org/10.22520/tubaar2021.29.001
AMA Demirtaş I. , Çaylı P. TARİHÖNCESİ DÖNEMLERDEN İTİBAREN OBSİDİYEN OBJELER: GÜVERCİNKAYASI ÖRNEKLERİ. TÜBA-AR. 2021; 0(29): 11-32.
Vancouver Demirtaş I. , Çaylı P. TARİHÖNCESİ DÖNEMLERDEN İTİBAREN OBSİDİYEN OBJELER: GÜVERCİNKAYASI ÖRNEKLERİ. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi. 2021; 0(29): 11-32.
IEEE I. Demirtaş ve P. Çaylı , "TARİHÖNCESİ DÖNEMLERDEN İTİBAREN OBSİDİYEN OBJELER: GÜVERCİNKAYASI ÖRNEKLERİ", TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, c. 0, sayı. 29, ss. 11-32, Ara. 2021, doi:10.22520/tubaar2021.29.001

Bu sistemin içeriği ve TÜBA-AR'da yayınlanan tüm makaleler "Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0" altında lisanslanmıştır.

by-nc-nd.png