İMPARATOR’UN DÖNÜŞÜ: NICOMEDIA FRIZINE AİT ÇALINAN İMPARATOR RÖLYEFİ’NİN TEKNİK VE İKONOGRAFİK DEĞERLENDİRMESİ

Bu makale 2009 İzmit (Nicomedia) Çukurbağ Kurtarma Kazıları sonrasında çalınan ve 2019 yılında Türkiye Anıtlar ve Müzeler Müdürlüğü Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi’nin girişimleri ile bulunduğu Almanya Münih’ten, ait olduğu Kocaeli Arkeoloji Müzesi’ne getirilen Geç Roma Dönemi boyalı mermer kabartmasının (rölyef paneli) ilk akademik değerlendirmesini ve belgelenmesini içerir. Detaylı teknik ve ikonografik incelemede, rölyef panelinin MS. 3. yüzyıl sonunda başkent Nicomedia’da, ikili imparatorlar Diokletianus ve Maximianus döneminde inşa edilmiş olan dev imparatorluk kompleksinin içini süsleyen ve toplam uzunluğu 55 metreyi bulan boyalı mermer rölyef frizinin bir parçası olduğu anlaşılmıştır. Rölyef paneli, kaçırılma sırasında kırılan ve Kocaeli Arkeoloji Müzesi deposunda bekletilen diğer küçük parçaları ile birleştirilerek orijinal bağlamında yeniden değerlendirilmiştir. Rölyefin üzerinde bir değil iki imparatorun, aralarında da çelenk tutan tanrıça Nike’nin tasvir edildiği ve panelin Nicomedia frizinin diğer panelleriyle birlikte, imparatorluk kompleksinin içindeki entabletüre yerleştirildikten sonra boyandığı anlaşılmıştır. Rölyef üzerinde iyi korunan boyalar üzerinde yapılan mikroskobik inceleme eserin yapımında kullanılan pigment içerikleri ve ikonografik anlatımda renk kodları gibi birçok yeni veriye ulaşmamızı sağlamıştır. İmparatorlarının savaş zaferini simgeleyen rölyef, Nicomedia frizindeki diğer imparatorluk tasvirleri gibi, imparatorluk kültü tapınımı ve kutlamaları çerçevesinde kullanılmıştır.