Yıl 2019, Cilt , Sayı 45, Sayfalar 113 - 118 2019-06-01

Codex Cumanicus'ta sıfat+kılı Yapısı

GALİP GÜNER [1]


Altın Ordu sahasında ve tarihî Kıpçak Türkçesinin kuzey lehçesiyle kaleme alınmış olan Codex Cumanicus kendine özgü yapısı ve içeriğiyle Kumanların/Kıpçakların hem kültürü hem de tarihi ve dili açısından eşsiz bir niteliğe sahiptir. Eserin nitelik bakımından böylesine değerli olmasında en önemli katkıyı hiç şüphesiz ihtiva ettiği dil malzemesi sağlamaktadır. Çeşitlilik arz eden kelime dağarcığıyla bizlere Kuman/Kıpçak kültürünün zenginliğini ve özgünlüğünü sunan eser aynı zamanda XIII. yüzyılın standart dilinin dışına sıkça çıkan verileriyle de Türk dili tarihinde ayrı bir yere sahiptir. Türkçenin tarihî dönemlerinde yazılmış metinlerinin neredeyse tamamının edebî/standart dille yazılmış olmaları, dilin standart dışı kullanımlarının tespitinde güçlükler yaratmakta, tarih içinde insanların gündelik dil kullanımları hakkında bilgi sahibi olamamak gibi bir soruna yol açmaktadır. İtalyan ve Alman kökenli tüccarlar ve/veya rahiplerin bizzat Kumanların/Kıpçakların yaşadıkları coğrafyada, halk ağzından derlemeye dayalı olarak kayda geçirilmiş çokça verisi ile Codex Cumanicus, bu farklılığın en güzel örneklerinden birini teşkil etmektedir. İşte bu çalışma, Codex Cumanicus’un taranmasıyla elde edilen bazı verilerden hareketle Kumanların/Kıpçakların XIII. yüzyıldaki ağız özelliğine dayalı olarak ortaya çıktığını düşündüğümüz sıfat+kılı yapısını izah etmek ve bu yapının temelinde yatan gramatikal oluşuma açıklık getirmek gayesiyle hazırlanmıştır.

Codex Cumanicus, Tarihî Kıpçak Türkçesi, sıfat+kılı, yapı
  • ARGUNŞAH, Mustafa; GÜNER, Galip (2015), Codex Cumanicus, Kesit Yay., İstanbul.BAYRAKTAR, Nesrin (2004), Türkçede Fiilimsiler, TDK Yay., AnkaraCLAUSON, Sir Gerard (1972), An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Clarendon Press, Oxford. (EDPT)ERCİLASUN, A. Bican, AKKOYUNLU, Ziyat (2014), Kâşgarlı Mahmud-Dîvânu Lugâti’t-Türk, TDK Yay., Ankara.GABAIN, A. von (1998), “Codex Cumanicus’un Dili”, Tarihî Türk Şiveleri, (yay. haz. Mehmet Akalın), 3. baskı, TKAE Yay., Ankara.GRØNBECH, Kaare (1942), Komanisches Wörterbuch-Türkischer Wörterbuch zu Codex Cumanicus, Einar Munksgaard, Kopenhagen.AYTAÇ, Kemal (1992), Kuman Lehçesi Sözlüğü-Codex Cumanicus’un Türkçe Sözlük Dizini (K. Grönbech), Kültür Bakanlığı Yay., Ankara.GÜNER, Galip (2013), Kıpçak Türkçesi Grameri, Kesit Yay., İstanbul.KAYMAZ, Zeki (2013). “İbni Mühennâ Lügati’ndeki Bazı Kelimeler Hakkında”, Altaistics and Turkology, S. 3, s. 6-27.KOÇ, Kenan; BAYNİYAZOV, A.; BAŞKAPAN V. (2003), Kazak Türkçesi-Türkiye Türkçesi Sözlüğü, Akçağ Yay., Ankara.MOHAMMAD, Raghed (2016), “-(I4)p / -(y)I4p tI4r Ekinin Farklı Bir İşlevi Üzerine Bir İnceleme”, Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, S. 5/4, s. 1603-1610.ÖNER, Mustafa (2009), Kazan-Tatar Türkçesi Sözlüğü, TDK Yay., Ankara.PEKACAR, Çetin (2011), Kumuk Türkçesi Sözlüğü, TDK Yay., Ankara.TAVKUL, Ufuk (2000), Karaçay-Malkar Türkçesi Sözlüğü, TDK Yay. Ankara.YUDAHİN, K. K. (1998), Kırgız Sözlüğü, 2. C., (Türkçeye çev. Abdullah Taymas), TDK Yay., Ankara.
Birincil Dil tr
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Yazar: GALİP GÜNER (Sorumlu Yazar)
Kurum: ERCİYES ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 1 Haziran 2019

Bibtex @araştırma makalesi { tubar471628, journal = {Türklük Bilimi Araştırmaları}, issn = {1300-7874}, eissn = {2564-6915}, address = {}, publisher = {Nazım Hikmet POLAT}, year = {2019}, volume = {}, pages = {113 - 118}, doi = {}, title = {Codex Cumanicus'ta sıfat+kılı Yapısı}, key = {cite}, author = {GÜNER, GALİP} }
APA GÜNER, G . (2019). Codex Cumanicus'ta sıfat+kılı Yapısı. Türklük Bilimi Araştırmaları , (45) , 113-118 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/tubar/issue/46370/471628
MLA GÜNER, G . "Codex Cumanicus'ta sıfat+kılı Yapısı". Türklük Bilimi Araştırmaları (2019 ): 113-118 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/tubar/issue/46370/471628>
Chicago GÜNER, G . "Codex Cumanicus'ta sıfat+kılı Yapısı". Türklük Bilimi Araştırmaları (2019 ): 113-118
RIS TY - JOUR T1 - Codex Cumanicus'ta sıfat+kılı Yapısı AU - GALİP GÜNER Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Türklük Bilimi Araştırmaları JF - Journal JO - JOR SP - 113 EP - 118 VL - IS - 45 SN - 1300-7874-2564-6915 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Türklük Bilimi Araştırmaları Codex Cumanicus'ta sıfat+kılı Yapısı %A GALİP GÜNER %T Codex Cumanicus'ta sıfat+kılı Yapısı %D 2019 %J Türklük Bilimi Araştırmaları %P 1300-7874-2564-6915 %V %N 45 %R %U
ISNAD GÜNER, GALİP . "Codex Cumanicus'ta sıfat+kılı Yapısı". Türklük Bilimi Araştırmaları / 45 (Haziran 2019): 113-118 .
AMA GÜNER G . Codex Cumanicus'ta sıfat+kılı Yapısı. TUBAR. 2019; (45): 113-118.
Vancouver GÜNER G . Codex Cumanicus'ta sıfat+kılı Yapısı. Türklük Bilimi Araştırmaları. 2019; (45): 118-113.