KAZAK VE TÜRK DILLERINDE "AK" VE "KARA" RENKLERININ ANLAMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALIZI

Gulnur Tlegenova

doi:10.59182/tudad.1445307

KAZAK VE TÜRK DILLERINDE "AK" VE "KARA" RENKLERININ ANLAMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALIZI

Öz

Makale, Kazak-Türk dillerindeki "ak" ve "kara" renklerin bilişsel karakterini, çalışma tarihini, benzerliklerini ve farklılıklarını yansıtmaktadır. Dünyanın dilsel görüşünü temsil etmede ilgili dillerdeki renk adlarının işlevini belirleme amacı sağlanmıştır. "Ak" ve "kara" kelimelerinin etimolojisi analiz edilmiş, Kazakça ve Türkçe'de "ak" ve "kara" renklerin kullanımının anlamsal ve sembolik anlamı açıklanmıştır. Kazak ve Türk kültürü geleneklerinde "ak" ve "kara" renklerin anlamları incelenmiştir. Kazak ve Türk mitolojisinin ritüellerinde, inançlarında, geleneklerinde kontrastı temsil eden akromatik renklerin, "ak" ve "kara" renklerin anlamsal ve sembolik önemi ortaya çıkmaktadır. Her iki ulusun dünya görüşünde "ak" ve "kara" renklerin iyinin ve kötünün sembolleri olarak çağrışımsal bir ifade bulduğu tespit edilmiştir. Çalışmada karşılaştırmalı tarihsel analiz, genelleme, anlamsal analiz, bilişsel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Özellikler, benzetmeler, atasözleri, deyimler, hikâyeler, eski Türk boylarının geleneklerinin araştırılmasının esasları, kurgu ve süreli basın sayfalarından elde edilen veriler kullanılmıştır. Atasözlerde, ünlü şairlerin dizelerinde ve hikâyelerde geçen "ak ve kara" renklerinin anlamları ortaya çıkarıldı. Son bölümde ise Kazak ve Türk dillerinin inançlarında "ak" ve "kara" arasındaki benzerlikler ortaya konuldu. Beyaz ve siyahın avantajlarının birbiriyle uyumu yansıtan renkler olduğu ve birbiriyle yakından ilişkili olduğu gözlemlendi. Makalenin konusu, iki ülke arasındaki dilsel, kültürel, bilişsel ortak konuları belirleyen çalışma alanını genişletme amacı açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aitova, N. (2005). "Kazak dilinde renk adlarının bilişsel semantiği", Rengin Sembolik Doğası.
Auezov, M. (1993). M. Auezovun ansiklopedisi. Atamura Basımevi
Çoruhlu, Y. (2002). Türk mitolojisinin ana hatları. Kabalcı Yayınevi.
Kaidarov, A. (1986). Sırga Tolı Tür Men Tüs. Ana dili Basımevi
Küçük, S. (2010). Türkiye Türkçesinde renk adları ve özellikleri. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 3(10), 420-427.
Malbakov, M., Kosymova, G. (2010). Çok renkli bileşenli bileşik isimlerin bilişsel doğası. [Yayımlanmamış, doktora tezi]. Abay Kazak Uluslararası Pedagoji Üniversitesi.
Özdemir, S. D. (2019). Türk halk anlatılarında dev motifi. [Yayımlanmamış, doktora tezi]. Fırat Üniversitesi.
Öztürk, Ş. (2015). Türk kültüründe renk kavramı ve renklerin maddi kültür unsurlarına yansıması [Yayımlanmamış, doktora tezi]. Erciyes Üniversitesi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gulnur Tlegenova ^*
0000-0001-5214-8427
Kazakhstan

Yayımlanma Tarihi

31 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

29 Şubat 2024

Kabul Tarihi

25 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.59182/tudad.1445307

IZ

https://izlik.org/JA63LZ93NB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tlegenova, G. (2024). KAZAK VE TÜRK DILLERINDE "AK" VE "KARA" RENKLERININ ANLAMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALIZI. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 7(3), 191-200. https://doi.org/10.59182/tudad.1445307

AMA

1.Tlegenova G. KAZAK VE TÜRK DILLERINDE "AK" VE "KARA" RENKLERININ ANLAMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALIZI. TÜDAD. 2024;7(3):191-200. doi:10.59182/tudad.1445307

Chicago

Tlegenova, Gulnur. 2024. “KAZAK VE TÜRK DILLERINDE "AK" VE ‘KARA’ RENKLERININ ANLAMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALIZI”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 7 (3): 191-200. https://doi.org/10.59182/tudad.1445307.

EndNote

Tlegenova G (01 Temmuz 2024) KAZAK VE TÜRK DILLERINDE "AK" VE "KARA" RENKLERININ ANLAMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALIZI. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 7 3 191–200.

IEEE

[1]G. Tlegenova, “KAZAK VE TÜRK DILLERINDE "AK" VE ‘KARA’ RENKLERININ ANLAMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALIZI”, TÜDAD, c. 7, sy 3, ss. 191–200, Tem. 2024, doi: 10.59182/tudad.1445307.

ISNAD

Tlegenova, Gulnur. “KAZAK VE TÜRK DILLERINDE "AK" VE ‘KARA’ RENKLERININ ANLAMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALIZI”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 7/3 (01 Temmuz 2024): 191-200. https://doi.org/10.59182/tudad.1445307.

JAMA

1.Tlegenova G. KAZAK VE TÜRK DILLERINDE "AK" VE "KARA" RENKLERININ ANLAMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALIZI. TÜDAD. 2024;7:191–200.

MLA

Tlegenova, Gulnur. “KAZAK VE TÜRK DILLERINDE "AK" VE ‘KARA’ RENKLERININ ANLAMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALIZI”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, c. 7, sy 3, Temmuz 2024, ss. 191-00, doi:10.59182/tudad.1445307.

Vancouver

1.Gulnur Tlegenova. KAZAK VE TÜRK DILLERINDE "AK" VE "KARA" RENKLERININ ANLAMLARININ KARŞILAŞTIRMALI ANALIZI. TÜDAD. 01 Temmuz 2024;7(3):191-200. doi:10.59182/tudad.1445307