HAMZANAME 49. CİLTTE ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNİN ZENGİNLİĞİ: SÖZ VARLIĞI VE ANLAM
Öz
Hamzanameler 14. yy’den itibaren hem Anadolu’da hem de Babürlü yazmaları ile Türkistan’da Türk milletinin çoğunlukla dinlediği ve okuduğu Türkçeleştirilmiş ve Türkleştirilmiş destansı halk hikâyeleridir. Prof. Dr. Muhammet Yelten’in tespitlerine göre 72 ciltten oluşan Hamzaname külliyatı Türk dili ve kültürü açısından oldukça dikkat çekicidir. Ele alınan çalışmada Hamzaname 49. ciltte Eski Anadolu Türkçesinin özelliklerini taşıyan metinde söz varlığı, anlam bilgisi, Türkçenin işleniş biçimi incelenmiştir. Buna göre Arap ve Fars edebiyatından Türk edebiyatına uyarlanan Hamzanamelerin 49. cildinde Türkçenin söz varlığı ve anlam zenginliğinin belirgin şekilde ön planda olduğu tespitler ve dil incelemeleri ile ortaya konmuştur. Söz varlığı açısından Türkiye Türkçesine göre eskicil kelimeler dilin tarihsel sürekliliğinin önemi bakımından etimolojik, morfolojik ve semantik olarak incelenmiştir. Bununla birlikte metindeki deyimler ve atasözlerinin tümü ve özgün ifadeler çalışmada ortaya konmuştur. Hamzanamelerde Türk töresine, kültürüne, devlet geleneği anlayışlarına ait detaylar Hamzanamelerin Türk kültürü açısından da önemini ortaya koymaktadır. Çalışmanın Türk dili ve edebiyatı çalışmalarına kaynaklık etmesi ve Hamzanamelerin Türk dili, edebiyatı, kültürü açısından öneminin ön plana çıkarılması amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Destekleyen kurum yoktur.
Etik Beyan
Etik beyana gerek yoktur.
Kaynakça
- Adıgüzel, A. (2020). Hamza-nâmenin 72. cildinde işlenen deyimler ve diğer halk deyişleri. TURAN-SAM Uluslararası Bilimsel Hakemli Dergisi, C. 12, S. 46.
- Clauson, S. G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford Unıversity Press.
- Eker, Ö. (2015). Kutadgu Bilig dizini [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Niğde Üniversitesi.
- Ercilasun, A. B., Akkoyunlu, Z. (2015). Divanu lugati’t-Türk. Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Karaağaç, G. (2013). Dil bilimi terimleri sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Korkmaz, Z. (2007). Gramer terimleri sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Nişanyan, S. (2022). Nişanyan sözlük çağdaş Türkçenin etimolojisi. https://www.nisanyansozluk.com (Erişim: 01.02.2025).
- Turan, F. (2001). Eski Oğuzca sözlük Bahşayiş lügati. Bay Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dilbilim (Diğer), Türk Dili ve Edebiyatı (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2025
Gönderilme Tarihi
24 Şubat 2025
Kabul Tarihi
27 Mart 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2
APA
Turgut, K., & Yelten, M. (2025). HAMZANAME 49. CİLTTE ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNİN ZENGİNLİĞİ: SÖZ VARLIĞI VE ANLAM. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 8(2), 175-192. https://izlik.org/JA98ZF46RK
AMA
1.Turgut K, Yelten M. HAMZANAME 49. CİLTTE ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNİN ZENGİNLİĞİ: SÖZ VARLIĞI VE ANLAM. TÜDAD. 2025;8(2):175-192. https://izlik.org/JA98ZF46RK
Chicago
Turgut, Kasım, ve Muhammet Yelten. 2025. “HAMZANAME 49. CİLTTE ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNİN ZENGİNLİĞİ: SÖZ VARLIĞI VE ANLAM”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 8 (2): 175-92. https://izlik.org/JA98ZF46RK.
EndNote
Turgut K, Yelten M (01 Nisan 2025) HAMZANAME 49. CİLTTE ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNİN ZENGİNLİĞİ: SÖZ VARLIĞI VE ANLAM. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 8 2 175–192.
IEEE
[1]K. Turgut ve M. Yelten, “HAMZANAME 49. CİLTTE ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNİN ZENGİNLİĞİ: SÖZ VARLIĞI VE ANLAM”, TÜDAD, c. 8, sy 2, ss. 175–192, Nis. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA98ZF46RK
ISNAD
Turgut, Kasım - Yelten, Muhammet. “HAMZANAME 49. CİLTTE ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNİN ZENGİNLİĞİ: SÖZ VARLIĞI VE ANLAM”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 8/2 (01 Nisan 2025): 175-192. https://izlik.org/JA98ZF46RK.
JAMA
1.Turgut K, Yelten M. HAMZANAME 49. CİLTTE ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNİN ZENGİNLİĞİ: SÖZ VARLIĞI VE ANLAM. TÜDAD. 2025;8:175–192.
MLA
Turgut, Kasım, ve Muhammet Yelten. “HAMZANAME 49. CİLTTE ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNİN ZENGİNLİĞİ: SÖZ VARLIĞI VE ANLAM”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, Nisan 2025, ss. 175-92, https://izlik.org/JA98ZF46RK.
Vancouver
1.Kasım Turgut, Muhammet Yelten. HAMZANAME 49. CİLTTE ESKİ ANADOLU TÜRKÇESİNİN ZENGİNLİĞİ: SÖZ VARLIĞI VE ANLAM. TÜDAD [Internet]. 01 Nisan 2025;8(2):175-92. Erişim adresi: https://izlik.org/JA98ZF46RK