(ҚОЖА АХМЕД ЯСАУИ ЖӘНЕ СОПЫЛЫҚ ДҮНИЕТАНЫМ)

Zhuldyz Kopbayeva; Gülmira Abdrasilova; Gulnaz Beisenbekova

(ҚОЖА АХМЕД ЯСАУИ ЖӘНЕ СОПЫЛЫҚ ДҮНИЕТАНЫМ)

Bu makalenin ilk hali 24 Ocak 2025 tarihinde yayımlandı. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tudad/article/1595486

Düzeltme Notu

Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisinin 2025 yılı 8. cilt 1. sayısında 5 numaralı makale olarak 81-92 sayfa aralığında yayımlanan “ҚОЖА АХМЕД ЯСАУИ ЖƏНЕ СОПЫЛЫҚ ДҮНИЕТАНЫМ” başlıklı makalenin dosyasında dizgi sırasında sehven hata olmuştur. Makale dosyasının asıl biçimi 2025 yılı 8. cilt 2. sayıda yayımlanmıştır.

Öz

Мақалада Орта Азияның көрнекті философы, сопылық ақын жəне ислам уағызшысы Ахмед Ясауидің өмірі жəне рухани мұралары «Диуани хикмет», «Пақырнама», «Көңілдің айнасы», «Тариқат əдебі туралы баян» шығармалары мен аңыздары кемелдікке жеткізер қағидалары, діни-сопылық принциптермен қатар оқыту, білім беру, адалдық, ізгілік, жақсылық, жамандық, төзімділік, достық пен сүйіспеншілікті құрметтеу, əділеттілікті насихаттағаны туралы сөз болады. Ахмет Ясауидің ілімі мен мұралары қаншама заман өтсе де, мəнін жоймай келе жатқан қазына. Əсіресе Ясауи бабаның «Диуани хикметі» Алтайдан Анадолыға дейінгі кең-байтақ өлкеде тіршілік ететін түркілер арасына кең тарап, олардың өмір салтының, салт-дəстүрінің, əдет-ғұрпының, құндылықтарының ажырамас бір бөлшегін құрады. Хикметтер мың жылға жуық уақыт бойы көшпелі жəне отырықшы халықтардың дінін, тілі мен ділін моральдық, этикалық, психологиялық негізде қарастырылуда. Түркістан өңірінен түлеп шыққан сан түрлі ұлыстың бастан кешірген қилы тағдыры Əзірет Сұлтанның өшпес өнегелерімен бірге өрілген. Ұлан-ғайыр тарих жазығына көз салған əр адамның назарына, ең алдымен, елдің өткені мен бүгініне, келешегіне өң берген тау тұлғалар мен олардың өрнекті-ғибратты істері ілінері анық. Тіл, мəдениет, əдебиет, өнер, руханият, тəлім-тəрбие, мемлекет ісі сияқты салаларда Түркі пірінің қолтаңбасы жатыр.Ол ежелгі əдеби, мəдени дəстүрді Құран рухында қайта жаңғыртып, діни-рухани насихаттар шоғырына айналдырды. «Сопылық - адамның рухани, бейбітшілік, жанның тазаруы арқылы Құдайға жақындау мəселелерімен айналысатын ілім. Қожа Ахмет Ясауи сопылықтың төрт кезеңін: сопылық Шейхтегі мурид рөліне мойынсыну; шариғат - Құдайдың өсиеттері мен ислам заңдарының жиынтығы; Құдайды ақылмен емес, жүрекпен білу; жəне ақиқат – шындықты толық түсіну» ұсынып, уағыздайды.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Asgar Saberi (2015). Polojenie Hoja Ahmeda İasavi v pismennyh istochnikah, Dınaralyq dialog jäne Qoja Ahmet İasaui mūrasy. Halyqaralyq ğylymi konferensia materialdary – 13 aqpan, 2015, Astana, 322b.
Diuan Hiqmet (1904). Ahmed bin İbrahim bin Mahmud bin Aftihar İassaui. (Besınşı märte basyluy). Qazan. Jandarbek, Z. (1991). Qoja Ahmed İassaui, ömırı jäne şyğarmalary. Türkıstan.
Najip E. N. (1989). Pervyĭ türkoiazychnyĭ poet-mistik HII v. Ahmed Esevi i ego “Divan-i Hikmet”, İssledovania po istorii türkskih iazykov HI-HIÜ vv.
Öserūly, N., Maqaşūly. J. (1990). Qūran (jäne onyñ qazaqşa mağynasy), 1-bölim, 269-aiat.
Qoja Ahmet İasaui (2001). Diuani Hikmet. Arys.
Qoja Ahmet İasaui (1993). Diuani Hikmet (aqyl kıtaby). (Baspağa äzırlegender: M.Jarmūhammedūly, S.Däuıtūly, M.Şafiği).
Qoñyratbaev, Ä. (1991). Qoja Ahmed İassaui. Köne mädeniet jazbalary.
Syzdyqova, R. (2004). İasaui hikmetteriniñ tili.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları (Diğer)

Bölüm

Düzeltme

Yazarlar

Zhuldyz Kopbayeva ^*
Kazakhstan

Gülmira Abdrasilova
0000-0003-3240-6542
Kazakhstan

Gulnaz Beisenbekova Bu kişi benim
Kazakhstan

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

3 Aralık 2024

Kabul Tarihi

24 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA24DS49FC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kopbayeva, Z., Abdrasilova, G., & Beisenbekova, G. (2025). (ҚОЖА АХМЕД ЯСАУИ ЖӘНЕ СОПЫЛЫҚ ДҮНИЕТАНЫМ). Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 8(2), 314-324. https://izlik.org/JA24DS49FC

AMA

1.Kopbayeva Z, Abdrasilova G, Beisenbekova G. (ҚОЖА АХМЕД ЯСАУИ ЖӘНЕ СОПЫЛЫҚ ДҮНИЕТАНЫМ). TÜDAD. 2025;8(2):314-324. https://izlik.org/JA24DS49FC

Chicago

Kopbayeva, Zhuldyz, Gülmira Abdrasilova, ve Gulnaz Beisenbekova. 2025. “(ҚОЖА АХМЕД ЯСАУИ ЖӘНЕ СОПЫЛЫҚ ДҮНИЕТАНЫМ)”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 8 (2): 314-24. https://izlik.org/JA24DS49FC.

EndNote

Kopbayeva Z, Abdrasilova G, Beisenbekova G (01 Nisan 2025) (ҚОЖА АХМЕД ЯСАУИ ЖӘНЕ СОПЫЛЫҚ ДҮНИЕТАНЫМ). Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 8 2 314–324.

IEEE

[1]Z. Kopbayeva, G. Abdrasilova, ve G. Beisenbekova, “(ҚОЖА АХМЕД ЯСАУИ ЖӘНЕ СОПЫЛЫҚ ДҮНИЕТАНЫМ)”, TÜDAD, c. 8, sy 2, ss. 314–324, Nis. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24DS49FC

ISNAD

Kopbayeva, Zhuldyz - Abdrasilova, Gülmira - Beisenbekova, Gulnaz. “(ҚОЖА АХМЕД ЯСАУИ ЖӘНЕ СОПЫЛЫҚ ДҮНИЕТАНЫМ)”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 8/2 (01 Nisan 2025): 314-324. https://izlik.org/JA24DS49FC.

JAMA

1.Kopbayeva Z, Abdrasilova G, Beisenbekova G. (ҚОЖА АХМЕД ЯСАУИ ЖӘНЕ СОПЫЛЫҚ ДҮНИЕТАНЫМ). TÜDAD. 2025;8:314–324.

MLA

Kopbayeva, Zhuldyz, vd. “(ҚОЖА АХМЕД ЯСАУИ ЖӘНЕ СОПЫЛЫҚ ДҮНИЕТАНЫМ)”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, Nisan 2025, ss. 314-2, https://izlik.org/JA24DS49FC.

Vancouver

1.Zhuldyz Kopbayeva, Gülmira Abdrasilova, Gulnaz Beisenbekova. (ҚОЖА АХМЕД ЯСАУИ ЖӘНЕ СОПЫЛЫҚ ДҮНИЕТАНЫМ). TÜDAD [Internet]. 01 Nisan 2025;8(2):314-2. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24DS49FC