Russia-Türkiye Energy Relations Within The Neoclassical Realist Framework

Öz

Within the framework of energy policies in the Eurasian region, the energy relations between the EU, Turkey, and Russia—three key players—occupy a special place within the broader context of political, economic, and security relations. As a producer and primary supplier of fossil fuels, Russia relies on the EU as its largest demand market. Along the transit routes for these resources, Turkey has emerged as the most reliable alternative transit country, particularly following the Russia-Ukraine crises. The energy relations between these actors, positioned along the supply-transit-consumption chain, have begun to show potential for moving into an unpredictable direction, especially with the Russia-Ukraine war. In order to draw conclusions about the possible trajectories of these actors and their energy relations in the environment created by the ongoing war and uncertainty, this study draws on the Neo-classical Realist theoretical framework, which allows these relations to be treated as inputs in an equation.

Anahtar Kelimeler

• European Union
• Türkiye
• Russia
• Neo-classical Realism
• Energy

NEOKLASİK REALİST TEORİ ÇERÇEVESİNDE RUSYA - TÜRKİYE ENERJİ İLİŞKİLERİ

Öz

Tüm dünyada ve özelde Avrasya sahasında yükselen güvenliği meselesinde en önemli aktörlerinden biri Rusya’dır. Rusya’nın dış politikasında enerji kaynakları, üretimi ve ihracatı önemli rol oynamaktadır. Dolayısıyla diğer devletlerle ilişkilerinde enerjiye dayalı dış politika kararları belirleyici bir güce sahiptir. Rus dış politikasında enerjinin etken olduğu kararların ve diğer aktörlerle ilişkilerine yansımasının incelenmesi gereklidir. Bir önemli konu da enerjiyi merkeze alan dış politika kararlarının ve neticede kurulan ilişkilerin hangi teorik perspektiften analiz edilebileceğidir. Bu açıdan realist paradigmanın yükselen bir üyesi olan neoklasik realizm uygun bir analiz çerçevesi sunmaya adaydır. Bu çalışmada Rus dış politikasında enerjinin ve enerji güvenliğinin nasıl belirleyici bir rol oynadığı, 2000-2024 arasında Türkiye ile kurduğu enerji ilişkilerinin neoklasik realist çerçevede araştırılmasıyla ortaya konmaktadır. Öncelikle bu çalışmanın teorik temelini oluşturan neoklasik realizmin çerçevesi ana hatlarıyla ortaya konmakta, ardından bu çerçeve dahilinde enerji-enerji güvenliğine ilişkin neoklasik realist yaklaşım, Rus dış enerji politikasına ağırlık verilerek tespit edilmektedir. Son olarak ise Rusya’nın dış politikasında Türkiye’yle geliştirdiği enerji ilişkilerine dair kararlar, kronolojik olarak 2000-2024 yıllarını kapsayan süreçte alt dönemler itibariyle incelenmektedir. Bu süreçte neoklasik realist perspektiften Türkiye’nin Rus dış enerji politikasında Türkiye-Rusya arasındaki gerilimli dönemlere rağmen, Ukrayna’ya alternatif transit olarak konumlandırılmasının Rus karar alıcılar tarafından algılanan nispi gücün bir yansıması olduğu ve bu yüzden Türkiye’ye yönelik daha çok etki araçları yoluyla bu amaca ulaşılmanın amaçlandığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Neoklasik realizm
• enerji
• enerji güvenliği
• Rusya
• Türkiye

Kaynakça

1. Abdik, A. Ş. (2022). Çatışma çözümü ve neoklasik realizm: Kırım’ın ilhakı ve Rusya Ukrayna çatışmasının bir analizi. Novus Orbis: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 4(1), 72-92.
2. Akcadag Alagoz, E. (2021). Turkey’s own “pivot to Asia”: A neoclassical realist analysis. Asia Europe Journal, 19, 291-307.
3. Akçapa, M. (2020). Rus dış politikasında etkili bir aktör: Gazprom Putin dönemi Rusya-Sırbistan ilişkilerinde enerji faktörü. DORA Basım Yayın.
4. Altunyuva, F. B. (2021). Çok boyutlu bir kavram olarak enerji güvenliği: Türkiye’de enerji güvenliği alanındaki politika yapıcı aktörlerin rolü [Yayınlanmamış doktora tezi]. Maltepe Üniversitesi.
5. Balta, E., (2014). Küresel siyasete giriş. İletişim Yayınları.
6. Bourgeot, R. (2013). Russia-Turkey: A relationship shaped by energy. Institut Français des Relations Internationales (IFRI).
7. Česnakas, G. (2010). Energy resources in foreign policy: A theoretical approach. Baltic Journal of Law & Politics, 3(1), 30-52.
8. Česnakas, G. (2016). Energy resources as the tools of foreign policy: the case of Russia. Lithuanian Foreign Policy Review, 35, 9-40.

9. Çağaptay, S. (2004). Improving Turkish-Russian relations: Turkey’s new foreign policy and ıts ımplications for the United States. The Washington Institute for Near East Policy. https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/improving-turkish-russian-relations-turkeys-new-foreign-policy-and-its-implications (Erişim Tarihi: 07.07.2025).
10. Dudau, R., ve Nedelcu, A. C. (2016). Energy security: between markets and sovereign politics. Management&Marketing, 11(3), 544-552.
11. Dupuy, A. C., ve Telli, A. (2025). Türkiye builds nuclear plant with Russia to boost energy security. Eurasia Daily Monitor (22-92), The Jamestown Foundation, https://jamestown.org/program/turkiye-builds-nuclear-plant-with-russia-to-boost-energy-security (Erişim Tarihi: 01.08.2025).
12. Ediger, V. Ş. (2016). Enerji ve siyaset: Türkiye-Rusya enerji ilişkileri. Panorama, 20, 40-46.
13. Ediger, V. Ş., ve Bağdadi, I. (2010). Turkey-Russia energy relations: Same old story, new actors. Insight Turkey, 12(3), 221-236.
14. Ediger, V. Ş., ve Durmaz, D. (2017). Energy in Turkey and Russia’s roller-coaster relationship. Insight Turkey 19(1),135-155.
15. Ekinci, F. D. (2018). Küçük devlet dış politikasında zafiyet ve dirençlilik: Ermenistan örneği. Ermeni Araştırmaları, 61, 71-106.
16. Ertoy, B. (2019). Uluslararası ilişkilerde realist geleneğin dönüşümü ve neoklasik realizm. Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesi Dergisi, 1(1), 1-26.
17. Götz, E. (2022). Taking the longer view: a neoclassical realist account of Russia’s neighbourhood policy. Europe-Asia Studies, 74(9), 1729-1763.
18. İşeri, E., ve Özdemir, V. (2017). Geopolitical economy of Russia’s foreign policy duality: lockean in its east and Hobbesian in its west. Rising Powers Quarterly 1(1), 53-79.
19. Jong, S. (2016), Turkish Stream Natural Gas Pipeline deal signed - but obstacles remain, Royal United Services Institute RUSI, https://www.rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/turkish-stream-natural-gas-pipeline-deal-signed-obstacles-remain (Erişim Tarihi: 01.08.2025).
20. Justyna, M. (2022). Energy security as a research area of international security. Stosunki Międzynarodowe - International Relations, 58, 116-134.
21. Kanbolat, H. (2009). Türk-Rus ilişkilerinde enerjinin önemi artıyor. Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM). https://orsam.org.tr/yayinlar/turk-rus-iliskilerinde-enerjinin-onemi-artiyor/ (Erişim Tarihi: 07.07.2025).
22. Kardaş, Ş. (2009). Russia joins the Samsun-Ceyhan Pipeline. The Jamestown Foundation, Eurasia Daily Monitor, https://jamestown.org/program/russia-joins-the-samsun-ceyhan-pipeline (Erişim Tarihi: 28.06.2025).
23. Kınıklıoğlu, S. (2006). The anatomy of Turkish - Russian relations. The Brooking Institution. https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2012/04/20060523sabanci_3a.pdf (Erişim Tarihi: 07.07.2025).
24. Kilic, A. M. (2006). Turkey’s natural gas necessity, consumption and future perspectives. Energy Policy 34(14), 1928-1934.
25. Kilinç-Pala, P. B. (2021). Approaches in energy exclusive security: Theories of energy security and the dominance of realism. Politics & Policy 49(3), 771-794.
26. Kiraz, S. (2020). Bir dış politika analizi olarak neoklasik realizmin incelenmesi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(4), 665-686.
27. Köksoy, F. (2022). Enerji politikaları bağlamında Avrupa Birliği ve Rusya Federasyonu ilişkileri [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
28. Kropatcheva, E. (2014). He who has the pipeline calls the tune? Russia's energy power against the background of the shale “revolutions”. Energy Policy, 66, 1-10.
29. Lelyveld, M. (2002), Turkey: Ankara restarts Iran gas ımports, cuts prices. Radio Free Europe / Radio Liberty. https://www.rferl.org/a/1101055.html (Erişim Tarihi: 28.06.2025).
30. Likhachev, V. (2012). The role of energyiın Russia’s relations with Turkey and Iran. Centre for Strategic and International Studies CSIS.
31. Lindenstraus, G., ve Magen, Z. (2016). The Russian-Turkish reset. Foreign Policy Research Institute. https://www.fpri.org/article/2016/08/russian-turkish-reset/ (Erişim Tarihi: 01.08.2025).
32. Lobell, S. E. (2009). Threat assessment, the state, and foreign policy: A neoclassical realist model. (Eds. S. E. Lobell, N. M. Ripsman, & J. W. Taliaferro), Neoclassical Realism, The State and Foreign Policy, 42-74. Cambridge University Press.
33. Novikau, A. (2023). Energy security in security studies: a systematic review of twenty years of literature. Central European Journal of International and Security Studies, 17(3), 34-64.
34. Proskuryakova, L. (2018). Updating energy security and environmental policy: Energy security theories revisited. Journal of Environmental Management, 223, 203-214.
35. Ripsman, N., M., Taliaferro, J. W. & Lobell, S. E. (2016). Neoclassical realist theory of international politics. Oxford University Press.
36. Rose, G. (1998). Neoclassical realism and theories of foreign policy. World Politics, 51(1), 144-172.
37. Sevinç Cilasun, S. (2025). Putin Dönemi Rus enerji politikası: Anlaşmazlık ve çatışma süreçlerine yansımalar. Cappadocia Journal of Area Studies (CJAS), 7(1), 17-42.
38. Socor, V. (2009), Gazprom, Turkey revive and reconfigure Blue Stream Two. The Jamestown Foundation, https://jamestown.org/program/gazprom-turkey-revive-and-reconfigure-blue-stream-two (Erişim Tarihi: 28.06.2025).
39. Strachota, A. L., ve Michalski, A. (2023). Turkey’s dream of a hub. Ankara’s wartime gas policy. OSW-Centre For Eastern Studies, Commentary-497.
40. Şahin, M. (2020). Theorizing the change: A neoclassical realist approach to Turkish foreign policy. Contemporary Review of the Middle East, 7(4), 483-500.
41. Şahin, Ç., ve Nuriyev, K. (2021). Rusya’da enerji sanayisinin gelişimi ve günümüzde Rus enerji stratejisi. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 4(4), 49-76.
42. Şahin, Ç., ve Sevinç Cilasun, S. (2021). Türkiye-Rusya ilişkilerinde iş birliği alanı olarak enerji. (Ed. O. Köse), Siyasi, Sosyal ve Kültürel Yönleriyle Türkiye ve Rusya 5 (s. 55-78). Berikan Yayınevi.
43. Şöhret, M. (2015). Enerji güvenliğinin ekonomi politiği ve uluslararası çatışmalara etkisi. (Eds. H. Çomak, C. Sancaktar & Z. Yıldırım), Enerji diplomasisi (s. 1-45). Beta Yayıncılık.
44. Taliaferro, J. W. (2006). State building for future wars: Neoclassical realism and the resource-extractive state. Security Studies, 15(3), 464-495.
45. Taliaferro, J. W., Lobell, S. E., & Ripsman, N., M. (2009). Introduction: Neoclassical realism, the state, and foreign policy. (Eds. S. E. Lobell, N. M. Ripsman, & J. W. Taliaferro), Neoclassical Realism, The State, and Foreign Policy (p. 1-41). Cambridge University Press.
46. Tellal, E. (2010). Zümrüdüanka: Rusya Federasyonu’nun dış politikası. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 65(03), 189-236.
47. Topçu, N. (2020). Çin'in enerji güvenliği politikaları: Kazakistan, Myanmar ve Pakistan örnekleri. Cinius Yayınları.
48. Topuzoğlu, B., ve Okur, M. A. (2019). Türkiye-Rusya ilişkilerinde değişimin dinamikleri: 2011-2016. Yıldız Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1),1-15.
49. Tosun, K. (2016). Natural gas diplomacy of Russia with the EU and Turkey: Political and security versus economic and environmental dimensions [Yayınlanmamış doktora tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
50. Tosun, K. (2018). Doğal gazın imparatoru: Rusya-Rusya'nın AB ve Türkiye ile doğal gaz diplomasisi: politik, güvenlik, ekonomik ve çevresel boyutlar. Cinius Yayınları.
51. UPI. (2013). Turkey's Samsun-Ceyhan oil pipeline shelved. United Press International, https://www.upi.com/Turkeys-Samsun-Ceyhan-oil-pipeline-shelved/24281366711120/ (Erişim Tarihi: 07.07.2025).
52. Vakulchuk, R., Overland, I. & Scholten, D. (2020). Renewable energy and geopolitics: A review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 122(109547), 1-12.
53. Varol Sevim, T. (2014). Rus dış enerji politikası ve yeni hedef Kuzey Doğu Asya. Uluslararası İlişkiler, 11(41), 87-108. VOA. (2004). Putin heads for Turkey in landmark visit between former foes. Voice of America. https://www.voanews.com/a/a-13-2004-12-05-voa15/395982.html (Erişim Tarihi: 07.07.2025).
54. Weitz, R. (2010). Turkey and Russia deepen energy partnership. The Türkiye Analyst, American Foreign Policy Council AFPC, https://turkeyanalyst.org/publications/turkey-analyst-articles/item/195-turkey-and-russia-deepen-energy-partnership.html (Erişim Tarihi: 01.08.2025).
55. Yanık, L. K. (2007). Allies or partners? An appraisal of Turkey's ties to Russia, 1991-2007, East European Quarterly, XLI(3), 349-370.
56. Yeşilyurt, N. (2017). Explaining miscalculation and maladaptation in Turkish foreign policy towards the Middle East during the Arab uprisings: A Neoclassical realist perspective. All Azimuth, 6(2), 65-83.
57. Zakaria, F. (1998). From wealth to power: The unusual origins of America’s world role. Princeton University Press.
58. Zhdannikov, D. (2008). Top Russian gas customers in Europe (Factbook). Reuters. https://www.reuters.com/article/world/factbox-top-russian-gas-customers-in-europe-idUSTRE4BU3S6 (Erişim Tarihi: 07.07.2025).