KAZAK FİLMLERİNDE SEVGİ VE KIZGINLIK İLE İLGİLİ SÖZ VARLIĞI: “ANAĞA APARAR JOL” FİLMİ ÖRNEĞİ

Öz

Dil, bireylerin duygu ve düşüncelerini ifade etmesinde temel bir araçtır ve duyguların dil aracılığıyla aktarımı bir dilin söz varlığının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Özellikle sevgi ve kızgınlık gibi temel duygular, kişiler arası iletişimde sıklıkla yer almakta ve çeşitli dilsel birimler ile yapı türleri aracılığıyla ifade edilmektedir. Sinema filmleri ise doğal konuşma dilini yansıtması bakımından duyguların dildeki yansımalarını incelemek için önemli bir veri kaynağı sunmaktadır. Bu çalışmada Kazak filmlerinde sevgi ve kızgınlık duygularını ifade eden söz varlığının belirlenmesi ve bu söz varlığının biçimsel özellikleri ile anlamsal işlevlerinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Araştırmanın veri kaynağını Kazak sinemasının önemli örneklerinden biri olan Anağa Aparar Jol (Anneye Giden Yol) filmindeki diyaloglar oluşturmaktadır. Çalışma nitel araştırma yöntemine dayanmaktadır ve veri toplama tekniği olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Film sistemli bir şekilde izlenmiş, sevgi ve kızgınlık anlamı taşıyan ifadeler belirlenmiş ve bu ifadeler anlamsal kategorilere göre sınıflandırılmıştır. Araştırma bulgularına göre filmde sevgi duygusunu ifade eden söz varlığının çoğunlukla hitap sözleri, iyelik ekleri ve küçültme ekleri aracılığıyla kurulduğu; kızgınlık duygusunu ifade eden söz varlığının ise daha çok hakaret, emir, azarlama ve tehdit içeren dilsel yapılardan oluştuğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kazak Dili
• Söz Varlığı
• Sevgi İfadeleri
• Kızgınlık İfadeleri
• Kazak Sineması

THE VOCABULARY OF LOVE AND ANGER İN KAZAKH FİLMS: THE CASE OF ANAĞA APARAR JOL

Öz

Language is a fundamental tool through which individuals express their thoughts and emotions, and the transmission of emotions via language constitutes a significant part of a language’s lexical repertoire. Basic emotions such as love and anger frequently occur in interpersonal communication and are conveyed through various linguistic units and structural forms. Films, on the other hand, provide an important source of data for examining the reflection of emotions in language, as they represent natural spoken discourse. This study aims to identify the lexical items that express the emotions of love and anger in Kazakh films and to reveal their formal characteristics and semantic functions. The data of the research consist of the dialogues from one of the significant examples of Kazakh cinema, Anağa Aparar Jol (The Road to Mother). The study is based on a qualitative research design, and document analysis is employed as the data collection method. The film was systematically analyzed, expressions conveying love and anger were identified, and these expressions were categorized according to their semantic properties. The findings of the study indicate that the lexical items expressing love are predominantly constructed through address forms, possessive suffixes, and diminutive markers. In contrast, the expressions of anger are mainly realized through linguistic structures involving insults, commands, scolding, and threats.

Anahtar Kelimeler

• Kazakh
• Vocabulary
• Expressions of Love
• Expressions of Anger
• Kazakh Cinema

Kaynakça

1. Aksan, D. (2007). Her yönüyle dil: ana çizgileriyle dilbilim. TDK Yayınları.
2. Brown, P. & Levinson, S. C. (1987). Politeness: some universals in language usage. Cambridge University Press.
3. Culpeper, J. (1996). Towards an anatomy of ımpoliteness. Journal of Pragmatics, 25(3), 349–367.
4. Czernecka, J. (2021). The social definition of love and its role of maintaining and intimate relationship typology of attitudes towards love. Acta Universitatis Lodziensis Folia Socialogica, 79, 121-132.
5. Ercilasun, A. B. (Ed.) (2007). Türk lehçeleri grameri. Akçağ Yayınları.
6. Januzaqov, T. (2008). Qazaq tiliniñ tüsindirme sözdiği. Dayk-Press Yayınları.
7. Isqaqov, A. (1991) Qazirgi Qazaq tili. 2.Baskı. Ana Tili Yayınları.
8. Kaplankıran, D. (2017). Kazak Türkçesinde sevgi ve saygı anlamı taşıyan seslenmeler. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 59, 241-268.

9. Koç, K. ve Doğan, O. (2004). Kazak Türkçesi grameri. Akçağ Yayınları.
10. Kövecses, Zoltán (2000). Metaphor and emotion: language, culture, and body in human feeling. CUP.
11. Kozloff, S. (2000). Overhearing film dialogue. University of California Press.
12. Leech, G. (1983). Principles of pragmatics. Longman.
13. Lincoln, Y. S. ve Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE Publications.
14. Mergen, F. (2025). Türkçedeki duygu sözcükleri ve duygu yüklü sözcükler. Dil Dergisi, 176(1), 31-54.
15. Murray, T. (1975). Anger: a descriptive analysis of the definition, dynamics, physiology, maladaptive characteristics and educational applications [Doctoral dissertation]. Montana State University.
16. Pulat, N. (2025). L.N. Tolstoy eserlerinde sevgi ve aile konusu [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
17. Türkçe Sözlük (2011). Türk Dili Kurumu Yayınları.
18. Türkmen, E. (2023). Tarihi metinlerde öfkelenmek ve kızmak ifadeleri üzerine: buş-, kakı-, sög-, iri söz söyle- ve sakat söyle-. Cumhuriyetin Yüzüncü Yılında Süer Eker: Çağdaş Türkolojinin İzinde (Ed. Ü. Çelik Şavk, J. Garibova, D. Ergönenç, G. Yükselen Peler, M. Durmuş, E. Bozok, & S. Koca), 1103–1111. Grafiker Yayınları.
19. Wierzbicka, A. (1999). Emotions across languages and cultures: diversity and universals. Cambridge University Press.
20. Yiğit, Z. (2025). Sözcüklerde tanım farklılığı olan temel duygu sözcükleri. Disiplinler Arası Dil Araştırmaları Dergisi, Sözcüklerde Tanımlama (Adlandırma) Sorunları Özel Sayısı, 528-544.
21. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. 9. Baskı. Seçkin Yayınları.