KÜLTÜRLERARASI İLETİŞİMDE KÜLTÜREL FARKLILIKLARIN AKTARIMINDA MÜZİĞİN ROLÜ: TRT TÜRK HALK MÜZİĞİ REPERTUARI ÜZERİNE BİR ANALİZ

Öz

Bu çalışmada Türk Halk Müziği eserleri, Geert Hofstede’nin Kültürel Boyutlar Kuramı’na göre incelemiştir. Kültürel Boyutlar Kuramı’nda rol ve statü bağlamında güç mesafesi, kolektivizme karşı bireycilik, erillik karşısında dişil toplumsallık ve toplumların belirsizliklere yönelik tutumları ele alınmaktadır. Bu kültürel yönelimler, toplumların değer sistemlerini, birbirleriyle olan ilişkilerini ve davranış kodlarının birbirlerinden farklılaşmasının nedenlerini açıklayabilmektedir. Kültürel farklılıkların yansımaları ise bireylerin yaşam kültürlerinde görülürken, bu durum gündelik yaşam pratiklerinden, kültür sanat eserlerine kadar nüfuz etmektedir. Müzik de kültürel yaşantının bir uzantısıdır ve toplumlar müzik eserlerinde kendi kültürel kodlarını yansıtmaktadır. Kültürel farklılıklar yalnızca kıtalar ve ülkeler arasında değil, aynı ülke sınırları içerisinde yer alan farklı bölgeler arasında da ortaya çıkabilmekte ve bölgesel düzeyde farklı kültürel yönelimlerin oluşmasına neden olabilmektedir. Bu araştırmada ise TRT Dinle arşivinde yedi coğrafi bölge temelinde sınıflandırılan toplam 352 Türk Halk Müziği eseri incelenmiştir. İlk aşamada, Türk Halk Müziği eserlerinin kültürel boyutlara göre dağılımlarını tespit etmek amacıyla içerik analizi yapılmıştır, ikinci aşamada ise amaçlı örneklem kapsamında nitel çözümleme gerçekleştirilmiştir. Bulgulara göre bölgeler arasında kültürel yönelimler farklılaşmaktadır, kolektivizm en sık rastlanan yönelim olarak görülürken, Marmara ve Akdeniz Bölgesi kolektivizmin en çok görüldüğü bölgelerdir. Ege ve Güneydoğu Anadolu’da dişilliğin, İç Anadolu’da erillik ve güç mesafesinin, Karadeniz’de belirsizlikten kaçınma yönelimini öne çıkmaktadır. Bu veriler ışığında türküler kültürel farklılıkları açıklayan önemli veri kaynaklarından biri olarak değerlendirilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Türk Halk Müziği
• TRT Dinle
• Yedi Coğrafi Bölge
• Kültürel Boyutlar Kuramı
• İçerik Analizi

THE ROLE OF MUSIC IN CONVEYING CULTURAL DIFFERENCES IN INTERCULTURAL COMMUNICATION: AN ANALYSIS OF THE TRT TURKISH FOLK MUSIC REPERTOIRE

Öz

In this study, Turkish folk music pieces were analyzed according to Geert Hofstede’s Theory of Cultural Dimensions. The Theory of Cultural Dimensions addresses power distance in the context of role and status, individualism versus collectivism, masculinity versus femininity, and societies’ attitudes toward uncertainty. These cultural orientations can explain societies’ value systems, their relationships with one another, and the reasons for differences in their behavioral codes. While the reflections of cultural differences are evident in individuals’ lifestyles, this phenomenon permeates everything from everyday practices to works of culture and art. Music is also an extension of cultural life, and societies reflect their own cultural codes in musical works. Cultural differences can emerge not only between continents and countries but also between different regions within the same country, leading to the formation of distinct cultural orientations at the regional level. In this study, a total of 352 Turkish folk music pieces, classified according to seven geographic regions in the TRT Dinle archive, were examined. In the first phase, content analysis was conducted to determine the distribution of Turkish folk music pieces according to cultural dimensions; in the second phase, qualitative analysis was performed using a purposive sample. According to the findings, cultural orientations vary across regions; collectivism is the most common orientation, and the Marmara and Mediterranean regions are among those where collectivism is most prevalent. In the Aegean and Southeastern Anatolia regions, femininity stands out; in Central Anatolia, masculinity and power distance are prominent; and in the Black Sea region, the orientation toward avoiding uncertainty is prominent. Folk songs are one of the important sources of data explaining cultural differences.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Folk Music
• TRT Dinle
• Seven Geographical Regions
• Theory of Cultural Dimensions
• Content Analysis

Kaynakça

1. Barmeyer, C. (2009). Kulturvergleich und Interkulturalität: Bilder und Bedeutungen. Lehrstuhl für Interkulturelle Kommunikation, Universität Passau.
2. Bourse, M., ve Yücel, H. (2021). Kültürlerarası iletişim: Kılavuz. İletişim Yayınları.
3. Crooke, A. H. D., Thompson, W. F., Fraser, T., ve Davidson, J. (2024). Music, social cohesion, and intercultural understanding: A conceptual framework for intercultural music engagement. Musicae Scientiae, 28(1), 18–38.
4. Demir, Ö., ve Acar, M. (2002). Sosyal Bilimler Sözlüğü. Vadi Yayınları.
5. Fock, E. (1997). Music–intercultural communication? Micro musics, world music and the multicultural discourse. Nordicom Information, 4, 45–65.
6. Hmala, M. (2023). Developing intercultural communication and cultural intelligence through intercultural musical contacts. Media and Intercultural Communication: A Multidisciplinary Journal, 1(2), 21–39.
7. Hofstede, G. (1983). The cultural relativity of organizational practices and theories. Journal of International Business Studies, 14(2), 75–89.
8. Hofstede, G. (1993). Interkulturelle Zusammenarbeit: Kulturen–Organisationen–Management. Gabler.

9. Hofstede, G. (2011). Dimensionalizing cultures: The Hofstede model in context. Online Readings in Psychology and Culture, 2(1).
10. Hofstede, G. (2021, 20 Şubat). The 6-D model of national culture. Geert Hofstede. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2026, https://geerthofstede.com/culture-geert-hofstede-gert-jan-hofstede/6d-model-of-national-culture/
11. İmik, Ü. (2012). Türk kültürünün yaşatılmasında müziğin önemi ve genç dinleyiciler üzerindeki etkileri. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 2(4), 47–59.
12. Jumakhanov, S. Z., ve Toshpulatov, A. M. (2019). The impact of natural conditions on territorial characteristics of human behavior: Geographical determinism, positivism and environmentalism. Electronic Research Journal of Social Sciences and Humanities, 1(4), 143–149.
13. Kartarı, A. (2014). Kültür, farklılık ve iletişim: Kültürlerarası iletişimin kavramsal dayanakları. İletişim Yayınları. Liu, C., ve Zhang, X. (2021). What business leaders can learn about intercultural negotiations from the Kosovo conflict. Advances in Economics, Business and Management Research: International Conference on Economic Management and Cultural Industry (ICEMCI 2021), 206, 325–332.
14. McKimm, J. (2010). Can music play a role in intercultural dialogue? Dublin City University. Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 273–294.
15. Miles, M. B., ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
16. TDK (2026). Sini. İçinde Güncel Türkçe Sözlük., https://sozluk.gov.tr/kelime/sini (Erişim Tarihi: 08.06.2026).
17. TDK (2026). İmece. İçinde Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/kelime/imece (Erişim Tarihi: 12.07.2026).
18. Türker, N., ve Karadağ, D. (2019). Kültürel farklılıklar: Hofstede’nin kültürel boyutları üzerine Trabzon ve Şanlıurfa illerinde bir uygulama. Journal of Economy Culture and Society.