Üniversitede İlahiyat: Bilim Teorisi ve Sosyal-Politik Temellendirme Açılarından Bir Değerlendirme
Öz
Üniversite hakikatin araştırıldığı ve öğrenildiği bilimsel bir ortamdır. Hakikati, hiçbir sınırlama olmaksızın, hakikat uğruna araştırmak üniversitenin amacı ve görevi kabul edilir. Bu görev de akademisyen ve öğrencilere yüklenilir. Hakikati aramada ve öğrenmede özerklik ve özgürlük üniversitenin ana niteliklerindendir. Devlet ve toplum onu bu niteliği ile tanır, kabul eder ve destekler. Üniversitenin ve birimlerinin varlığı bu kabul ve desteğe bağlıdır. Üniversitenin bir diğer özelliği ise evrensellik ve bütüncüllüktür. Hakikati aramada geniş ve bütüncül bakabilen entelektüeller yetiştirmek bu özelliğe dahildir. Bilim alanlarındaki özelleşmelerin getirdiği daralmaların üniversite kavramının genişlik, bütüncüllük ve entelektüellik niteliklerine halel getirdiği eleştirisi getirilir. Üniversitede ilahiyat denildiğinde ilk akla gelenler de üniversitenin genel karakteristikleri olmakta ve ilahiyatın bir bilim alanı olup olmadığı, dolayısıyla üniversiteye aidiyeti sorgulanmaktadır. Bu bağlamda şu tür bir soru ortaya çıkmaktadır: İlahiyat, hakikatin hakikat için arandığı, akademisyen ve öğrencilerin özerk ve özgürce hakikati araştırıp öğrendikleri, toplum, devlet ve bilim camiası tarafından kabul ve destek gören akademik bir bilim alanı mıdır? Bu yazıda İlahiyatın üniversitede bir bilim alanı olarak yer alışının sosyal-politik ve bilimsel teorik temellendirilmesi üzerinde durulmaktadır. Bu amaçla ilgili literatür taranmış ve metin analizine tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler Türk üniversitelerinde ilahiyat fakültesi bağlamında değerlendirilmektedir. Sonuç olarak İlahiyatın bir bilim alanı olarak üniversitede yer almasının bilim-teorisi ve sosyal-politik açılardan temellendirilebilir olduğu değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
İslam İlahiyatı, Üniversite, Bilim, Bilim Teorisi, Sosyal-Politik Temellendirme
Kaynakça
- Albayrak, H. (2015). “Devlet üniversitelerinde neden Teoloji/İlahiyat okutulmalı, Türkiye”. Alman-Türk İşbirliğinin Konusu Olarak İslam ve Avrupa. Ankara: Dönmez Ofset, 38-44.
- Antes, P. (2015). “Historische Entwicklung der Theologie an der Universität in Deutschland”. Alman-Türk İşbirliğinin Konusu Olarak İslam ve Avrupa. Ankara: Dönmez Ofset, 59-66.
- Arslan, A. (1995). Darülfünundan Üniversiteye. İstanbul: Kitabevi. Doğramacı, İ. (2007). Türkiye’de ve Dünyada Yükseköğretim Yönetimi. Ankara: Meteksan.
- Eigen, M. (1988). „Die Deutsche Universität- Vielfalt der Normen, Einfalt der Reformen“. Manfred Eigen at al., (ed) Die Idee der Universität içinde. Berlin- Heidelberg: Springer Verlag, 73-112.
- Engelhardt, J. F. (2017). Islamische Theologie im deutschen Wissenschaftssystem. Wiesbaden: Springer Verlag, 2017, ISBN 978-3-658-18431-5 (eBook)).
- Gadamer, H-G. (1988). “Die Idee der Universität: Gestern, Heute und Morgen”. Manfred Eigen at all (ed)., Die Idee der Universität içinde. Berlin: Springer-Verlag, Heidelberg, 1-22.
- Heinzmann, R. (2015). “Warum soll Theologie an staatlichen Universitäten gelehrt werden?/Devlet Üniversitelerinde Neden İlahiyat Okutulmalıdır?”. “Devlet üniversitelerinde neden Teoloji/İlahiyat okutulmalı, Türkiye”. Alman-Türk İşbirliğinin Konusu Olarak İslam ve Avrupa. Ankara: Dönmez Ofset, 45-59.
- Honerkamp, J. (2017). Die Idee der Wissenschaft, Ihr Schicksal in Physik, Rechtswissenschaft und Theologie. Berlin-Heidelberg: Springer Verlag.
- Jaspers, K. (1961). “Die Idee der Universität”. In Karl Jaspers&Kurt Rossmann (ed), Die Idee der Universität. Berlin-Heidelberg: Springer Verlag, 41-165.
- Malche, A. (1939). İstanbul Üniversitesi Hakkında Rapor. İstanbul: Devlet Basımevi.