Duhâ ve Nâs Arasındaki Sûreler Özelinde Zâdü'l-Mesîr Tefsirindeki Kıraat Farklılıkları Açısından Bir İnceleme

Duhâ ve Nâs sûreleri arasında bulunan yirmi iki sûre, Kur’ân-ı Kerîm’in sûrelerinin son kısmını oluşturmaktadır. Bu sûreler, özellikle namazlarda okunmakla birlikte Kur’an eğitiminde ilk önce okunan ve ezberlenen sûreler olarak önemli bir konuma sahiptir. Kur’ân-ı Kerîm’in tefsiri yapılırken birçok İslâmi ilimden istifade edilmekle birlikte, tefsirlerde en başta kullanılan ilimlerden birisi kıraat ilmidir. Kıraat ilmi İslâmi ilimler alanında önemli bir yere sahip olmakla birlikte özellikle tefsir müellifleri için gerekli olarak görülen ilimlerin başında gelmektedir. Bu bağlamda, araştırma konusu yaptığımız Zâdü’l-mesîr fî ʿilmi’t-tefsîr isimli eserde müellif Ebü’l-Ferec İbnü’l-Cevzî, kıraat farklılıklarını tefsirin genelinde kullanmaktadır. Bu çalışmada, Zâdü’l-mesîr tefsirinde Duhâ ve Nâs arasında yer alan sûrelerdeki kıraat farklılıkları incelenecektir. Bu çerçevede, kıraat farklılıklarına temel oluşturması düşüncesiyle bir sınıflandırma yapılarak, kıraatler sahih ve sahih olmayan şeklinde izah edilecektir. Daha sonra ise Duhâ ve Hümeze ile Fîl ve Nâs şeklinde iki başlık içerisinde Zâdü’l-mesîr tefsirinde yer verilen farklı kıraatler aktarılacak ve sonuç kısmında bu sûreler bağlamında İbnü’l-Cevzî’nin kıraatlere yaklaşımı ortaya konmaya çalışılacaktır. Neticede İbnü’l-Cevzî’nin hem sahih olan hem de sahih olmayan birçok kıraat farklılığına Duhâ ve Nâs arasındaki sûrelerde yer verdiği görülecektir.

Twenty-two surahs between the Surahs of Duha and Nas constitute the last part of the surahs of the Qur’an. These surahs have an important position as the suras that are read and memorized first in the education of the Qur’an, especially in prayers. Although many Islamic sciences are used while interpreting the Qur’an, one of the sciences used in tafsir is the science of recitation. Although the science of recitation has an important place in the field of Islamic sciences, it is at the forefront of the sciences that are considered necessary especially for commentators. In this context, in the work named Zad al-masir fi ‘ilm al-tafsir, which we have done as the subject of our research, the author Abū al-Faraj Ibn al-Jawzī uses the recitation differences throughout the commentary. In this study, the differences in recitation in the surahs between Duha and Nas in the tafsir of Zad al-masir will be examined. In this framework, a classification will be made with the thought of forming a basis for the differences in recitation, and the recitations will be explained as authentic and non-authentic. Then, the different recitations included in the tafsir of Zad al-masir under two titles as Duha and Hümeze and Fil and Nas will be cited, and in the conclusion part, Ibn al-Jawzī's approach to recitations in the context of these surahs will be tried to be detected. As a result, it will be understood that Ibn al-Jawzī gave place to many recitation differences, both authentic and unsound, in the surahs between Duha and Nas.