Arap Dilbilimi Yazmaları: Cadbury Araştırma Kütüphanesi Mingana Özel Koleksiyonu

Öz: Bu araştırma, Cadbury Araştırma Kütüphanesi’nin Mingana Özel Koleksiyonu (Birmingham Üniversitesi) ve burada bulunan Arapça dilbilgisi el yazmaları hakkındadır. Mingana Özel Koleksiyonu şeklinde isimlendirilen koleksiyon içerisinde Arapça eserler, Hıristiyan ile İslami eserler olarak bölümlenmiştir. Bunların yanında Türkçe, İbranice, Ermenice, Gürcüce Etiyopya dilinde vb. dillerde el yazmalarına ev sahipliği yapar. Birmingham Kur'an el yazmasının bir parçası olduğu zengin koleksiyon 1920'lerde Alphonse Mingana tarafından toplanmıştır. Koleksiyonu oluşturmak için gerçekleştirdiği yolculuklar Edward Cadbury tarafından finanse edilmiştir. Çalışma Arap dilbilimi yani nahiv ve sarf alanında var olan eserlerin tespitini ve değerlendirmesini kapsamaktadır. Çalışma sırasında eserlerin tümü görülmüş, incelenmiş, gerekli tespitler ve değerlendirmeler yapılmıştır. Dilbilim alanında yer alan eserlerin en eskisi 13-14. yüzyıla ve en yenisi 19. yüzyıla ait dönemdedir. Eserlerin çoğunluğu şerh ve haşiye tarzındadır. Eserlerin yazım stilleri değişiklik göstermektedir. Nesih, ta’lik tarzı yazının yanında Mağribî tarz yazı bulunan birkaç eser de yer alır. Nahiv alanında değerlendirilen 82 ve sarf alanında değerlendirilen 23 eser incelenmiştir. Bu eserlere ek olarak 13 tane de her iki alan ile ilgili eserler hakkında bilgi verilmiştir. El yazmalarını ele alırken yazmaları nahiv, sarf ve diğer eserler olmak üzere üç kategoriye ayrıştırdık. Yazar, eser hakkında bilgiler dipnot olarak verildi. Aynı eserin farklı nüshaları hakkında bilgiler de dipnotta yer aldı. Giriş kısmında kütüphane ve koleksiyon hakkında bilgiler sunuldu. Anahtar Kelimeler: Arap Dili, Yazmalar, Cadbury, Mingana, Dilbilim

Manuscripts of Arabic Linguistics: Cadbury Research Library, The Mingana Special Collection Abstract: This research is about the Cadbury Research Library's the Mingana Special Collection (University of Birmingham) and the Arabic grammar manuscripts found there. In the collection called the Mingana Special Collection, Arabic works are divided into Christian and Islamic works. In addition to these, it hosts manuscripts in different languages as Turkish, Hebrew, Armenian, Georgian, Ethiopian, etc. The rich collection of which the Birmingham Quran manuscript is a part was collected in the 1920s by Alphonse Mingana The journeys he took to create the collection were financed by Edward Cadbury. The study covers the determination and evaluation of the works about Arabic linguistics, namely syntax/nahw and morphology/sarf. During the study, all the manuscripts has been seen and examined, necessary determinations and evaluations has been applied. The oldest of the manuscripts in the field of linguistics is 13-14. century, and the most recent is in the 19th century. Most of the works are in the style of commentary and gloss. The writing styles of the works vary. In addition to the Nesih, ta'lik style writing, there are also a few works with Magribi style writing. 82 works evaluated in the field of syntax and 23 works evaluated within the morphology were examined. While dealing with the manuscripts, they are divided into three categories as syntax, morphology, and others. Information about the author, manuscripts, and different copies of the same manuscripts is given as a footnote. In the introduction, information about the library and the collection was presented. Keywords: Arabic, Manuscripts, Cadbury, Mingana, Linguistics