Students’ Perspective on Elective Religious Courses in Distance Education

Yıl 2025, Sayı: 20, 289 - 334, 31.12.2025

Ahmet Ali Çanakcı

https://doi.org/10.53112/tudear.1657590

Öz

This research aims to reveal students’ perspectives on elective religious courses (Qur’an / Life of the Prophet / Basic Religious Knowledge) during the COVID-19 pandemic. In this context, the changes and problems encountered in elective religious courses during the mandatory distance education implemented in all educational institutions due to the pandemic have been examined from the students’ perspective. In this study, a quantitative research method was adopted, and in this context, the survey technique was used. In this context, an “Ethics Committee Approval Certificate” was obtained from the Balıkesir University Social and Human Sciences Ethics Committee and “Survey Implementation Permission” was obtained from the Balıkesir Provincial Directorate of National Education. Subsequently, a survey was conducted among students attending middle and high schools affiliated with the Balıkesir Provincial Directorate of National Education who had chosen elective religious courses. The study’s population consists of all students who took elective religious courses in middle and high schools in Balıkesir during the spring semester of the 2020-2021 academic year. The 303 students who were reached through simple random sampling from among these constitute the sample of the study. Due to the effects of the global pandemic, the survey was conducted online instead of in person with participants. After classifying the findings from the surveys and the answers to the open-ended questions, comparative graphical analyses of the data were conducted and interpreted in light of the literature. However, this study examines the current situation regarding elective religious courses offered via distance education in middle and high schools, and includes an assessment of the problems encountered during this process and proposed solutions. According to the research results, the majority of students were satisfied with the elective religious courses and wanted to choose them again the following year. Those who were dissatisfied emphasized that the same/similar topics were always covered, that known subjects were repeated, and that internet access problems, lack of interactive lessons, and student disinterest were the prominent issues identified. Furthermore, it was concluded that distance education does not yield the same results as face-to-face education, that education should continue face-to-face after the pandemic, but that distance education can be used if necessary.

Anahtar Kelimeler

Elective Religious Courses , Quran , Life of Our Prophet , Basic Religious Information , Pandemic , Distance Education.

Etik Beyan

Ethics committee approval certificate number E-89312250-900-41856, dated 21.06.2021, was obtained from the Balıkesir University Social and Human Sciences Ethics Committee for this study.

Öğrencilerin Gözünden Uzaktan Eğitimde Seçmeli Din Dersleri

Öz

Bu araştırmada, COVID-19 pandemi sürecinde öğrencilerin seçmeli din derslerine (Kur’an-ı Kerim / Peygamberimizin Hayatı / Temel Dini Bilgiler) bakışının ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu bağlamda, pandemi sürecinde tüm eğitim kurumlarında zorunlu olarak başlayan uzaktan eğitim uygulamaları ile seçmeli din derslerinde yaşanan değişim ve karşılaşılan sorunlar öğrenci gözüyle incelenmeye çalışılmıştır. Araştırmada, nicel araştırma yöntemi benimsenmiş, bu bağlamda anket tekniğinden faydalanılmıştır. Bu çerçevede, Balıkesir Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Komisyonu’ndan “Etik Kurul Onay Belgesi” ile Balıkesir İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nden anket uygulama izni alınmıştır. Sonrasında Balıkesir İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı ortaokul ve liselerde öğrenim gören ve seçmeli din derslerini tercih eden öğrenciler üzerinde anket uygulanmıştır. Çalışmanın evrenini 2020-2021 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Balıkesir’deki ortaokul ve liselerde seçmeli din derslerini alan tüm öğrenciler oluşturmaktadır. Bunların arasından basit tesadüfî örnekleme yöntemiyle kendilerine ulaşılan 303 öğrenci ise araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Anket uygulaması, küresel salgın sürecinin etkilerinden dolayı katılımcılarla yüz yüze olmayıp internet ortamında gerçekleştirilmiştir. Anketlerden elde edilen bulgular ve açık uçlu sorulara verilen cevaplar tasnif edildikten sonra ulaşılan verilerin karşılaştırmalı grafik analizleri ve literatür ışığında yorumları yapılmıştır. Bununla birlikte ortaokul ve liselerde uzaktan eğitim ile yapılan seçmeli din dersleri ile ilgili durum tespiti yapılarak, bu süreçte karşılaşılan sorunlara ve bunların çözüm önerilerine yer verilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; öğrencilerin çoğunlukla seçmeli din derslerinden memnun oldukları ve sonraki yıl tekrar bu dersleri tercih etmek istedikleri, memnun olmayanların ise hep aynı/benzer konuların anlatıldığına, bilinen konuların tekrarlandığına vurgu yaptıkları, internet sorunu, derslerin etkileşimli olmaması ve öğrenci ilgisizliğinin ön plana çıkan sorunlar olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca uzaktan eğitimden yüz yüze eğitim gibi verim alınamadığı, salgın sürecinden sonra eğitime, yüz yüze devam edilmesi gerektiği ancak ihtiyaç halinde uzaktan eğitimden yararlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Seçmeli Din Dersleri , Kur’an-ı Kerim , Peygamberimizin Hayatı , Temel Dini Bilgiler , Pandemi , Uzaktan Eğitim.

Etik Beyan

Çalışma için Balıkesir Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Komisyonu’ndan 21.06.2021 tarih ve E-89312250-900-41856 sayılı etik kurul onay belgesi alınmıştır.

Kaynakça

• Acuner, H. Y. (2016). Öğrencilere göre seçmeli Kur’an-ı Kerim dersi: Artvin ili örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 5 (4), 850-871.
• Altaş, N. (2008). İlköğretim öğrencilerinin din öğretimi sürecinde ilgi duydukları konular (Ankara ili örneğinde 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri üzerinde karşılaştırmalı bir analiz). AÜİFD XLIX (II), s. 103-120.
• Arslantürk, Z. (2001). Sosyal bilimciler için araştırma metod ve teknikleri, Çamlıca Yayınları.
• Aşlamacı, İ. & Gök, Ö. F. (2019). Öğretmenlerine göre ortaokul din, ahlak ve değerler alanı seçmeli derslerinde karşılaşılan sorunlar: nitel bir araştırma. Dergiabant (AİBÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi), 7(14), 354-385.
• Bahçekapılı, M. (2012). Türkiye’de din eğitiminin dönüşümü (1997-2012), İlke Yayınları.
• Bahçekapılı, M. (2013). Yeni eğitim sisteminde seçmeli din dersleri imkânlar, fırsatlar, aktörler, sorunlar ve çözüm önerileri. İlke Yayınları.
• Balcı, A. (2006). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem, teknik ve ilkeler. Pegem Akademi.
• Balcı, A. (2022). Sosyal bilimlerde araştırma yöntem, teknik ve ilkeler. Pegem Akademi.
• Başkonak, M., (2021). Covid-19 salgın sürecinde işitme engellilere yönelik uzaktan yaygın din eğitimi. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 12, 89-119.
• Başkonak, M. (2022). Kur’an kursu öğreticilerine göre uzaktan hafızlık eğitimi. Marife, 22/1, 193-223.
• Bulut, S. & Susar Kırmızı, F. (2021). Covid-19 salgını sürecinde uzaktan eğitimde Türkçe dersine ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi (AUAd), 7(4), 1-30. https://doi.org/10.51948/auad.960960
• Baş, T. (2006). Anket nasıl hazırlanır uygulanır değerlendirilir?. Seçkin Yayınları.
• Canpolat, U. & Yıldırım, Y. (2021). Ortaokul öğretmenlerinin COVID-19 salgın sürecinde uzaktan eğitim deneyimlerinin incelenmesi. Açıköğretim Uygulamaları ve Araştırmaları Dergisi (AUAd),7(1), 74-109.
• Cebeci, S. (2014). Bilimsel araştırma ve yazma teknikleri. Alfa Yayınları.
• Creswell, J. W. (2016). Araştırma deseni nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. (S. B. Demir Çev. Ed.). Eğiten Kitap.
• Çakmak, A. & Uzunpolat, Y. (2021). “Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerine göre salgın döneminde uzaktan eğitim anlayışı”. Tasavvur: Tekirdağ İlahiyat Dergisi 7 (1), 855-892.
• Çanakcı, A. A. (2021). Pandemi sürecinde ilahiyat öğrencilerine göre arapça eğitimi. Palet Yayınları.
• Çevik, İ. (2025). Tarihi seyrinde değişen aile ve postmodern babalık. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 19, 195-216. https://doi.org/10.53112/tudear.1658071
• Eren, E. (2020). Yeni Tip Koronavirüs’ün Türk eğitim politikaları uygulamalarına etkisi: milli eğitim bakanlığının ve yükseköğretim kurulunun yeni düzenlemeleri. Yükseköğretim Dergisi, 10 (2), 153–162. DOI: https://doi.org/10.2399/yod.20.716645
• Erkuş, A. (2011). Davranış bilimleri için bilimsel araştırma. Seçkin Yayıncılık.
• Erkut, E. (2020). Covid-19 sonrası yükseköğretim. Yükseköğretim Dergisi, 10 (2), 125–133. doi:10.2399/yod.20.002
• Göküş, Ş. (2020). Din öğretiminde gezi-gözlem yöntemi ve bir uygulama örneği. TYB Akademi Dil Edebiyat ve Sosyal Bilimler Dergisi 28, 115-144.
• Göl-Güven, M. vd. (2020a). Covid-19 pandemisinin aile yaşantısına yansımaları (Covid-19 Aile) Rapor-1. https://img1.wsimg.com/blobby/go/7cc36312-26f1-4303-a5b4-0d1598c91028/Covid 19%20Aile%20Rapor1%20.pdf (Erişim Tarihi: 26.12.2020).
• Göl-Güven, M. vd. (2020b). Covid-19 pandemisinin aile yaşantısına yansımaları (Covid-19 Aile) Rapor-2. https://img1.wsimg.com/blobby/go/7cc36312-26f1-4303-a5b4 0d1598c91028/Covid- 19%20Aile%20Rapor%202%20-0001.pdf (Erişim Tarihi: 26.12.2020).
• Gündoğdu, Yusuf Bahri, (2015), Seçmeli derslerini tercih eden öğrencilerin tercihlerini etkileyen faktörler: Ordu örneği, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 15 (2), 121-155.
• Gündoğdu, Y. B. (2017). Seçmeli din dersleri neden tercih edilmiyor? (Ordu ili örneği). Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16 (32), 557-582.
• İslamoğlu, A. H. (2011). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı. Beta Yayınları.
• Johnson, B. ve Christensen, L. (2014). Eğitim araştırmaları (Nicel, nitel ve karma yaklaşımlar). (S. B. Demir Çev. Ed.). Eğiten Kitap.
• Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Kaptan, S. (1993). Bilimsel araştırma ve istatistik teknikleri. Tekışık Web Ofset Tesisleri.
• Kaymakcan, R. (2006). Türkiye’de din eğitimi politikaları üzerine düşünceler. EKEV Akademi Dergisi, 10 (27), 21-36.
• Kaymakcan, R. vd. (2013). Seçmeli din eğitimi dersleri inceleme ve değerlendirme raporu (Temel Dini Bilgiler, Hz. Muhammed’in Hayatı, Kur’an-ı Kerim). DEM Yayınları.
• Kuş, E. (2012). Nicel-nitel araştırma teknikleri. Anı Yayıncılık.
• Marshall, G. (1999). Sosyoloji sözlüğü. O. Akınhay ve D. Kömürcü (Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
• MEB (2020a). Bakan Selçuk, Koronavirus’e karşı eğitim alanında alınan tedbirleri açıkladı. (Erişim Tarihi: 30.11.2025) https://www.meb.gov.tr/bakan-selcuk-koronaviruse-karsi-egitim-alaninda-alinan-tedbirleri- acikladi/haber/20497/tr
• Meydan, H. (2013). Din, ahlak ve değerler alanı seçmeli derslerinin öğrenci görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 40, 219-250.
• Özdemir, S. & Kaya, M. (2017). Din, ahlâk ve değerler alanıseçmeli derslerininveliler tarafından seçilme nedenleri (Antalya, Burdur ve Isparta örneği). Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5 (41), 43-75.
• Özer, M. (2020). Educational policy actions by the ministry of national education in the times of covid-19. Kastamonu Education Journal, 28 (3), 1124-1129. DOI: 10.24106/kefdergi.722280
• Sağlık Bakanlığı (2020). (Erişim Tarihi: 30.12.2020). https://covid19.saglik.gov.tr/
• Ülken, H. Z. (1969). Sosyoloji sözlüğü. MEB Yayınları.
• WHO (2020b). (Erişim Tarihi: 08.01.2021). https://www.who.int
• WHO (2020c). (Erişim Tarihi: 05.01.2021). https://www.who.int/news/item/27-04-2020-who-timeline---covid-19
• WHO (2020d). (Erişim Tarihi: 03.01.2021). https://www.who.int/news-room/feature-stories/detail/how-who-is- working-to-track-down-the-animal-reservoir-of-the-sars-cov-2-virus
• Yamamoto, G. T. & Altun, D. (2020). Coronavirüs ve çevrimiçi (online) eğitimin önlenemeyen yükselişi. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 3 (1), 25-34.
• Yazıbaşı, M. (2018). Seçmeli din derslerini seçen öğrencilerin seçmeli din dersleri hakkındaki değerlendirmeleri: Kırıkkale örneği. Dini Araştırmalar 21 (53), 149-168.
• Zengin, M. & Hendek, A. (2021). Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerine göre din dersleri -Statü, programlar ve çoğulculuk-. Dem Yayınları.
• Zengin, M. & Hendek, A. (2022). DKAB öğretmenleri ve din dersleri: devamlılık ve değişim. Din Eğitiminin Güncel Problemleri (M. Okumuşlar vd. Ed.) (ss. 3-32). NEÜ Yayınları.