Din Eğitimi Biliminde Akademik Görünürlük Haritası: Kongre Bildirilerinin Analizi
Öz
Bu çalışma, Türkiye’de 2017–2025 yılları arasında düzenlenen I–IV. Din Eğitimi Kongrelerinde sunulan bildirileri akademik görünürlük perspektifiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, kongre bildirilerinin din eğitimi alanındaki yöntemsel yönelimleri, tematik yoğunlaşmaları, kavramsal dönüşümleri ve literatüre işaret ettiği boşluklar bütüncül bir çerçevede ele alınmıştır. Nitel araştırma yaklaşımıyla tasarlanan çalışmada doküman incelemesi yöntemiyle veriler toplanmış, analiz aşamasında içerik analizi tercih edilmiş; veri kaynağı olarak dört kongreye ait dokümanlar kullanılmıştır. Toplam 359 bildiri özet ve tam metninden oluşan veri seti, doküman incelemesi yoluyla MAXQDA20 programına aktarılmış ve analize tabi tutulmuştur. Kodlama süreci tümevarımsal olarak yürütülmüş, elde edilen kodlar tematik kümeler hâlinde yapılandırılmıştır. Araştırma bulguları, din eğitimi alanında yöntemsel farkındalığın zaman içinde arttığını; nicel ağırlıklı betimsel çalışmaların yerini giderek nitel ve karma yöntemlere bıraktığını göstermektedir. Tematik açıdan değerlendirildiğinde, kongre bildirilerinin kurumsal ve yapısal sorunlardan bireyin psikososyal dünyasına, oradan da dijitalleşme, yapay zekâ ve epistemolojik tartışmalara doğru genişleyen bir seyir izlediği görülmektedir. Kavramsal analizler, alanın savunmacı ve betimleyici bir söylemden eleştirel, disiplinler arası ve bütüncül bir yaklaşıma evrildiğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte bildiriler; yöntemsel yetersizlikler, kuramsal temellendirme eksiklikleri, dezavantajlı gruplara yönelik sınırlı çalışmalar ve dijital dönüşümün pedagojik etkileri gibi önemli literatür boşluklarına da işaret etmektedir. Sonuç olarak bu çalışma, din eğitimi alanının Türkiye’deki akademik görünürlüğünü zamansal ve karşılaştırmalı bir perspektifle ortaya koyarak, gelecekte yapılacak araştırmalar için hem tematik hem de yönlendirici bir çerçeve sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
: Din Eğitimi, Din Eğitimi Kongreleri, Akademik Görünürlük, Kongre Bildirileri, İçerik Analizi.
Kaynakça
- Acar, R. (2025). T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı 7-10 Yaş Grubu Kur’an Kursları Programının İncelenmesi (Kocaeli Merkezli Bir Uygulama Örneği). İçinde IV. Din Eğitimi Bildiri Özetleri Kitabı (s. 8). NEÜ Yayınları.
- Acuner, H. Y. (2017). Din Eğitimi Bilim Dalında Yapılan Lisansüstü Çalışmalarda Yöntem Sorunu. İçinde I. Din Eğitimi Kongresi Özet Bildirileri (s. 1).
- Acuner, H. Y., Nazıroğlu, B., & Güneş, A. (Ed.). (2018). II. Uluslararası Din Eğitimi Kongresi Bildiri Kitabı. Yediveren Kitap.
- Akbaş, M. (2022). Ahilik ve Ahenk: Görünen ve Görünmeyen Arasında İnsan Zihninin İnşası. İçinde III. Uluslararası Din Eğitimi Kongresi (s. 177). NEÜ Yayınları.
- Akkuş, Ü. (2018). Farabi’nin İlimlerin Sayımı Kitabındaki İlimlerin Amaçları. İçinde II. Uluslararası Din Eğitimi Kongresi Bildiri Kitabı (ss. 30-41). Yediveren Kitap.
- Akkuş, Ü. (2022). Dini İçerikli Youtube Kanallarının Din Eğitimi Açısından İncelenmesi. İçinde III. Uluslararası Din Eğitimi Kongresi (s. 56). NEÜ Yayınları.
- Akman, A. (2022). İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Uzaktan Eğitime Yönelik Tutumları. İçinde III. Uluslararası Din Eğitimi Kongresi (s. 153). NEÜ Yayınları.
- Aktaran, N. (2017). Muhammed Abduh’un Eğitim Alanına Dair Görüşleri. İçinde I. Din Eğitimi Kongresi Özet Bildirileri (s. 5).
- Aktaran, N. (2022). İslamcı Aydınların Rus Müslümanlarının Eğitimine Dair Görüş ve Önerileri (1908-1918). İçinde III. Uluslararası Din Eğitimi Kongresi (ss. 44-45). NEÜ Yayınları.
- Aktaş, H. (2018). DKAB Öğretmen Adaylarının Öğretmen Özyeterlik ve Empati Düzeyleri Arasındaki İlişki (TR90 Bölgesi Örneği). İçinde II. Uluslararası Din Eğitimi Kongresi Bildiri Kitabı (ss. 42-60). Yediveren Kitap.