Din Eğitimi Araştırmalarında Disiplinlerarasılık: Tematik İçerik Analizi
Öz
Bu araştırma, din eğitimi alanında disiplinlerarasılığın nasıl yapılandırıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, 2000 yılı ve sonrasında YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde erişime açık olan Din Eğitimi Anabilim Dalı lisansüstü tezleri üzerinden yürütülmüştür. Nitel araştırma deseninde tasarlanan çalışmada doküman incelemesi yöntemi benimsenmiş; belirlenen ölçütler doğrultusunda oluşturulan tez korpusu tematik içerik analiziyle çözümlenmiştir. Analiz sürecinde açık kodlamadan kategorilere, oradan disiplin-tema ilişkilerini görünür kılan üst temalara ulaşılmıştır. Eğitim bilimleri, din eğitiminin zaten içkin bir bileşeni olduğundan bağımsız bir disiplin kategorisi olarak yapılandırılmamış; analiz bunun yerine alanın dış disiplinlerle kurduğu kuramsal ve tematik ilişkilere odaklanmıştır. Bulgular; psikoloji ekseninde dini gelişim, duyuşsal öğrenme ve psikolojik iyi oluş; sosyoloji ekseninde dini sosyalleşme, kimlik inşası, göç ve toplumsal cinsiyet; felsefe ekseninde bilgi, değer ve ahlâk; tarih ekseninde ise din eğitiminin tarihsel gelişimi ve geleneksel eğitim pratiklerinin öne çıktığını göstermektedir. Bununla birlikte disiplinlerarası yaklaşımın büyük ölçüde kavramsal düzeyde kaldığı, yöntemsel ve pedagojik bütünleşmenin ise sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın, lisansüstü program içerik planlamasına ve araştırma gündemlerinin önceliklendirilmesine katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Din eğitimi, Disiplinlerarasılık, Tematik içerik analizi, YÖK Ulusal Tez Merkezi, Psikoloji, Sosyoloji, Felsefe, Tarih
Etik Beyan
Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine titizlikle uyulmuştur. Çalışma kapsamında kullanılan veriler, YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde erişime açık olan lisansüstü tezlerden doküman incelemesi yöntemiyle elde edilmiş olup, insan veya hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen herhangi bir deneysel ya da uygulamalı araştırma içermemektedir. Bu nedenle araştırma için etik kurul onayı gerekmemektedir. Çalışmada yararlanılan tüm kaynaklar bilimsel kurallara uygun biçimde atıflanmış, intihal ve etik ihlal teşkil edebilecek herhangi bir uygulamadan kaçınılmıştır. Yazar, bu çalışmanın başka bir yerde yayımlanmadığını ve eş zamanlı olarak başka bir dergide değerlendirmeye sunulmadığını beyan eder. Ayrıca Makale herhangi bir tez ya da bildiriden üretilmemiştir.
Interdisciplinarity in Religious Education Research: A Thematic Content Analysis
Öz
This study aims to examine how interdisciplinarity is structured in the field of religious education. The research was conducted on graduate theses prepared within the Department of Religious Education and accessible through the YÖK National Thesis Center from 2000 onwards. Adopting a qualitative research design, the study employed document analysis; the thesis corpus, constructed according to predetermined inclusion and exclusion criteria, was analyzed through thematic content analysis. The analytical process moved from open coding to categories and ultimately to overarching themes revealing discipline-theme relationships. Since religious education is already institutionally situated within an educational sciences paradigm, this category was not treated as a separate disciplinary domain; instead, the analysis focused on the theoretical and thematic relationships the field maintains with external disciplines. Findings indicate that psychology-oriented themes include religious development, affective learning, and psychological well-being; sociology-oriented themes encompass religious socialization, identity construction, migration, and gender; philosophy-oriented themes involve knowledge, values, and ethics; and history-oriented themes address the historical development of religious education and traditional pedagogical practices. However, interdisciplinary engagement was found to remain largely conceptual, with methodological and pedagogical integration being limited. The study is expected to contribute to graduate curriculum planning and the prioritization of future research agendas.
Anahtar Kelimeler
Religious education, Diaspora, Islamic colleges, Weekend schools, Multiculturalism, Australian Muslims
Etik Beyan
In the preparation of this study, the principles of scientific research and publication ethics were strictly observed. The data used in the study were obtained through the document analysis method from postgraduate theses that are openly accessible in the YÖK National Thesis Center, and the study does not involve any experimental or applied research conducted on humans or animals. Therefore, ethical committee approval was not required for this research. All sources utilized in the study were cited in accordance with academic standards, and any practices that could constitute plagiarism or ethical violations were carefully avoided. The author declares that this study has not been previously published and is not under consideration for publication in another journal simultaneously.
