Araştırma Makalesi

Nazmî-Zâde Murtazâ ve Zeyl-i Siyer-i Nâbî

Sayı: 6 30 Aralık 2018
Mehmet Büküm
PDF İndir
TR EN

Nazmî-Zâde Murtazâ ve Zeyl-i Siyer-i Nâbî

Öz

Türk Edebiyâtı târîhine bakıldığında siyer alanında Türklere ait ilk te'lif çalışma 16. yüzyılda Veysî tarafından kaleme alınmıştır. Veysî'den önceki çalışmalar Arapça ve Farsçadan yapılan çevirilerdi. Veysî'nin ölümü üzerine yarım kalan Dürretü't-Tâc fî-Sîreti Sâhibi'l-Mi'râc adlı eseri Nâbî iki zeyille tamamlamaya çalışmış ancak onun da ömrü bu eseri bitirmeye yetmemiştir. Nazmî-zâde Murtazâ bu iki eseri 17. yüzyılın başlarında tamamlamayı başarmış ve böylece Türklere ait ilk te'lif siyer külliyâtı ortaya çıkmıştır. Veysî ve Nâbî'nin çalışmaları halk tarafından sevildiği ve değerli görüldüğü için Nazmî-zâde Murtazâ dışında Nevî-zâde Atâî, Tıflî Ahmed Çelebî, Koçhisârî-zâde Süleymân Tâlib, Bosnalı Abdülkerîm Sâmî Efendi, Zehrimâr-zâde Seyyid Mehmed Rızâ ve Koca Râgıb Paşa da bu eserlere birer zeyil yazmışlardır.

Yapılan katalog taramalarında yurt içinde 13, yurt dışında 2 olmak üzere toplam 15 nüshaya ulaşıldı. Bu eser, Türk edebiyâtı ve târîhi açısından bir ilki gerçekleştirmesi bakımından önemlidir. Eser, kendisinden önce yazılmış eserler gibi tercüme bir eser olmayıp sanatsal değeri olan, Veysî ve Nâbî'nin eserleriyle birlikte "Te'lif Türk Siyeri"nin tamamlayıcı ve ilk numûnesidir. Bu eserle hem Türklere ait ilk Telif Siyer çalışması bitmiş olacak hem de İslâm Târîhi için bilim dünyası güvenilir bir kaynak kazanmış olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Siyer,Nazmî-zâde Murtazâ,Hz. Muhammed,İslam târîhi,Veysî,Nâbî

Kaynakça

  1. Babinger, F. (1997). Osmanlı Târîh Yazarları ve Eserleri. (C. Üçok, Çev.) Ankara: Kültür Bakanlığı.
  2. Bursalı Mehmed Tahir (1975). Osmanlı Müellifleri. İstanbul: Meral.
  3. Çaldak, S. (2017). Rağıb Paşa'nın Nâbî'nin zeyl-İ Siyer'ine yazdığı zeyl: huneyniye ve tâifiye, Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi [Journal of Academic Literature],3 (7), 1 - 25
  4. Donuk, S. (Haziran 2015/38). Siyer-i Veysî’ye yazılan zeyiller ve Nev‘î-Zâde Atâyî’nin zeyl-i siyer-i veysî’si. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research, 103-141.
  5. El-shaman, M. S. A. (1982). Türk edebiyâtında siyerler ve İbn Hişamın siyerinin Türkçe tercümesi. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Ankara.
  6. Güngör, R. Ş. (2017). Nazmî-Zâde Hüseyin Murtazâ’nın Tezkire-İ Evliyâ-İ Bağdâd İsimli Eseri (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Diyarbakır.
  7. Hammer, J. (1985). Büyük Osmanlı tarihi 7 (C. 13). İstanbul: Üçdal.
  8. İhsanoğlu, E. (2011). Osmanlı astroloji literatürü tarihi I. İstanbul: IRCICA.
  9. Karataş, M. (2001). Nazmî-zâde Murtezâ’nın Gülşen-i Hulefâsının Tenkitli Transkripsiyonu. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
  10. Mehmed Süreyya (1996). Sicill-i Osmani. İstanbul: Kültür Bakanlığı ve Türkiye Ekonomik Kalkınma Vakfı.

Kaynak Göster

APA
Büküm, M. (2018). Nazmî-Zâde Murtazâ ve Zeyl-i Siyer-i Nâbî. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 6, 175-211. https://izlik.org/JA69SZ68KX
AMA
1.Büküm M. Nazmî-Zâde Murtazâ ve Zeyl-i Siyer-i Nâbî. TUDEAR. 2018;(6):175-211. https://izlik.org/JA69SZ68KX
Chicago
Büküm, Mehmet. 2018. “Nazmî-Zâde Murtazâ ve Zeyl-i Siyer-i Nâbî”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, sy 6: 175-211. https://izlik.org/JA69SZ68KX.
EndNote
Büküm M (01 Aralık 2018) Nazmî-Zâde Murtazâ ve Zeyl-i Siyer-i Nâbî. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 6 175–211.
IEEE
[1]M. Büküm, “Nazmî-Zâde Murtazâ ve Zeyl-i Siyer-i Nâbî”, TUDEAR, sy 6, ss. 175–211, Ara. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69SZ68KX
ISNAD
Büküm, Mehmet. “Nazmî-Zâde Murtazâ ve Zeyl-i Siyer-i Nâbî”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi. 6 (01 Aralık 2018): 175-211. https://izlik.org/JA69SZ68KX.
JAMA
1.Büküm M. Nazmî-Zâde Murtazâ ve Zeyl-i Siyer-i Nâbî. TUDEAR. 2018;:175–211.
MLA
Büküm, Mehmet. “Nazmî-Zâde Murtazâ ve Zeyl-i Siyer-i Nâbî”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, sy 6, Aralık 2018, ss. 175-11, https://izlik.org/JA69SZ68KX.
Vancouver
1.Mehmet Büküm. Nazmî-Zâde Murtazâ ve Zeyl-i Siyer-i Nâbî. TUDEAR [Internet]. 01 Aralık 2018;(6):175-211. Erişim adresi: https://izlik.org/JA69SZ68KX