Nazmî-Zâde Murtazâ ve Zeyl-i Siyer-i Nâbî
Öz
Türk Edebiyâtı târîhine bakıldığında siyer alanında Türklere ait ilk
te'lif çalışma 16. yüzyılda Veysî tarafından kaleme alınmıştır. Veysî'den
önceki çalışmalar Arapça ve Farsçadan yapılan çevirilerdi. Veysî'nin ölümü
üzerine yarım kalan Dürretü't-Tâc fî-Sîreti
Sâhibi'l-Mi'râc adlı eseri Nâbî iki zeyille tamamlamaya çalışmış ancak onun
da ömrü bu eseri bitirmeye yetmemiştir. Nazmî-zâde Murtazâ bu iki eseri 17.
yüzyılın başlarında tamamlamayı başarmış ve böylece Türklere ait ilk te'lif
siyer külliyâtı ortaya çıkmıştır. Veysî ve Nâbî'nin çalışmaları halk tarafından
sevildiği ve değerli görüldüğü için Nazmî-zâde Murtazâ dışında Nevî-zâde Atâî,
Tıflî Ahmed Çelebî, Koçhisârî-zâde Süleymân Tâlib, Bosnalı Abdülkerîm Sâmî
Efendi, Zehrimâr-zâde Seyyid Mehmed Rızâ ve Koca Râgıb Paşa da bu eserlere
birer zeyil yazmışlardır.
Yapılan katalog taramalarında yurt içinde 13, yurt dışında 2 olmak üzere
toplam 15 nüshaya ulaşıldı. Bu eser, Türk edebiyâtı ve
târîhi açısından bir ilki gerçekleştirmesi bakımından önemlidir. Eser,
kendisinden önce yazılmış eserler gibi tercüme bir eser olmayıp sanatsal değeri
olan, Veysî ve Nâbî'nin eserleriyle birlikte "Te'lif Türk Siyeri"nin
tamamlayıcı ve ilk numûnesidir. Bu eserle hem Türklere ait ilk Telif Siyer çalışması
bitmiş olacak hem de İslâm Târîhi için bilim dünyası güvenilir bir kaynak
kazanmış olacaktır.
Anahtar Kelimeler
Siyer,Nazmî-zâde Murtazâ,Hz. Muhammed,İslam târîhi,Veysî,Nâbî
Kaynakça
- Babinger, F. (1997). Osmanlı Târîh Yazarları ve Eserleri. (C. Üçok, Çev.) Ankara: Kültür Bakanlığı.
- Bursalı Mehmed Tahir (1975). Osmanlı Müellifleri. İstanbul: Meral.
- Çaldak, S. (2017). Rağıb Paşa'nın Nâbî'nin zeyl-İ Siyer'ine yazdığı zeyl: huneyniye ve tâifiye, Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi [Journal of Academic Literature],3 (7), 1 - 25
- Donuk, S. (Haziran 2015/38). Siyer-i Veysî’ye yazılan zeyiller ve Nev‘î-Zâde Atâyî’nin zeyl-i siyer-i veysî’si. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research, 103-141.
- El-shaman, M. S. A. (1982). Türk edebiyâtında siyerler ve İbn Hişamın siyerinin Türkçe tercümesi. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Ankara.
- Güngör, R. Ş. (2017). Nazmî-Zâde Hüseyin Murtazâ’nın Tezkire-İ Evliyâ-İ Bağdâd İsimli Eseri (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Diyarbakır.
- Hammer, J. (1985). Büyük Osmanlı tarihi 7 (C. 13). İstanbul: Üçdal.
- İhsanoğlu, E. (2011). Osmanlı astroloji literatürü tarihi I. İstanbul: IRCICA.
- Karataş, M. (2001). Nazmî-zâde Murtezâ’nın Gülşen-i Hulefâsının Tenkitli Transkripsiyonu. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
- Mehmed Süreyya (1996). Sicill-i Osmani. İstanbul: Kültür Bakanlığı ve Türkiye Ekonomik Kalkınma Vakfı.