Cevahiru’l-Kur’ân Ekseninde Gazzâlî’nin Kur’ân’ı İşarî Okuma Yöntemine Bir Bakış
Öz
Gazzâlî, kendisinden sonraki dönemlerde ilim
çevrelerine çok büyük tesirleri olmuş ve kendisinden daima söz ettirmiş önemli
bir mütefekkirdir. O, Kur'ân'ı anlamayı önemli bir mesele olarak görmüş ve bu
konuya etraflıca eğilmiş bir usulcüdür. Gazzâlî,
bir müfessirin yaptığı tefsirin tahkike ulaşabilmesi için Kur'ân ilimlerini,
Arap dilini, Arapların örf ve adetlerini, hikmet sahiplerinin amellerini, ehli
tasavvufun sözlerini iyi kavrayıp bu çerçeveden ayetleri değerlendirmeye
girmesi gerektiğini söylemektedir. Cevahiru'l-Kur'ân adlı eserinde
Kur'ân'ın ana hedeflerini ve nassının nasıl ele alınıp yorumlanması
gerektiğinin ilkelerini sunmuştur. Fakat onun önerdiği Kur'ân'ı okuma tarzı,
alışılmış tefsir yöntemlerinden oldukça farklıdır. Buradaki en büyük fark, onun
tasavvuf ehli olmasından kaynaklanmaktadır. Çünkü o, Kur'ân'a tasavvufî
çerçeveden bakmış ve Kur’an’ı bu yönde değerlendirmiştir. Görebildiğimiz
kadarıyla tasavvuf noktasından ilk defa Kur'ân'a bir bütün olarak bakıp
değerlendiren ve Kur'ân'ın sistematik işarî tefsir usulünü geliştiren ve bu
çerçevede ayetleri konularına ve içerdikleri manaların değerlerine göre tasnif
eden Gazzâlî olmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ateş, S. (1974). İşari tefsir okulu. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi.
- el-Buhârî, Muhammed b. İsmail b.İbrahim (ty.). el-Câmiu’s-Sahîh. İstanbul: y.y.
- Cerrahoğlu, İ. (1996). Tefsir tarihi. (C.2). Ankara: Fecr.
- Çağırıcı, M. (1996). Gazzâlî. Diyanet İslam ansiklopedisi içinde. (C.13, ss.489-505). İstanbul: Diyanet Vakfı.
- Demirci, M. (2013). Tefsir tarihi. İstanbul: M.Ü.İ.F.V.
- Dönmez, İ. K. (1996). Gazzâlî. Diyanet İslam ansiklopedisi içinde. (C.13, ss.511-515). İstanbul: Diyanet Vakfı.
- el-Gazzâlî, Ebû Hamid Muhammed b. Muhammed (1967). el-Munkizu mine’d-Dalal. Thk.: Cemil Saliba, Kamil Iyad, Beyrut: Dâru’l-Endülüs.
- el-Gazzâlî, Ebû Hamid Muhammed b. Muhammed (2004). Ledünnî ilim risalesi. Çev.: Cüneyd Köksal, İstanbul: Gelenek Yay.
- el-Gazzâlî, Ebû Hamid Muhammed b. Muhammed (1990). Cevâhiru'l-Kur'ân. thk.: Muhammed Reşid Rıza el-Gabbânî Beyrut: Dâru İhyâi'l-Ulûm.
- el-Heysemî, Nuruddin Ali Ebubekir (1982). Mecmaü'z-zevâid ve menbaü'l-fevâid. (C.7). Beyrut: yy.