Yıl 2020, Cilt , Sayı 9, Sayfalar 117 - 186 2020-06-27

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitapları Üzerine Bibliyografik Bir Çalışma (1982-2019)
A Bıblıographıcal Study On Relıgıous Culture And Ethıcal Knowledge Course Textbooks (1982-2019)

Mahmut ZENGİN [1] , İ̇brahim GÜMÜŞAY [2]


Okullarda kullanılan ders kitapları eğitim için son derece işlevsel özelliklere sahiptir. Ders kitapları devletlerin vatandaşlarına kazandırmak istediği temel bilgi, tutum, davranış ve değerlerin aktarılmasında elverişli kaynak olma özelliği taşırlar. Ders kitapları ayrıca öğrenciler için okullarda önemli ve erişilebilir kaynak olması yanında öğretmenler için de düzenleyici metinlerdir. Din dersleri açısından bakıldığında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitapları öğrencilerin dini bilgi elde edebilecekleri temel bir kaynak olması yanında öğretmenlerin din öğretimini hangi sınırlar içinde gerçekleştireceğine dair bir kılavuz niteliğindedir. 1982-2019 yılları arasında okullarda okutulan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitaplarını konu edinen bu çalışma bibliyografik bir inceleme olup belirtilen yıllarda kabul edilmiş ders kitaplarının tespitini amaçlamaktadır. Bu çalışmanın DKAB ders kitapları üzerine yapılacak araştırmalarda araştırmacılara rehberlik etmesi umulmaktadır. Bu çalışma ders kitaplarının içeriğine yönelik bir inceleme yapmamakta, sadece onların bibliyografik olarak tespitini kapsamaktadır. Yapılan incelemede 1982-2019 yılları arasında Millî Eğitim Bakanlığı’nın okullarda okutulmak üzere onayladığı toplam 633 DKAB ders kitabı tespit edilmiş, bu kitaplar sınıf seviyesi, ders kitabı yazarlarının meslekleri, en uzun süre okutulan ders kitapları, en çok ders kitabı yazan yazarlar, en çok ders kitabı hazırlayan yayınevi gibi özelliklere göre değerlendirilmiştir. Ayrıca tespit edilen 633 DKAB ders kitabı liste olarak çalışmanın sonuna eklenmiştir.
Textbooks used in schools have very functional features for education and have the characteristics of being convenient sources in the transfer of basic knowledge, attitude, behavior and values that states want to bring to their citizens. Textbooks are also significant and accessible resources for students as well as regulatory texts for teachers. In terms of religious education, religious culture and ethical knowledge textbooks are a basic source which students can obtain religious knowledge, as well as a guide which determine the borders in religious instruction for teachers. This study, as a bibliographical research, aims to identify religious culture and ethical knowledge textbooks taught in schools between 1982-2019. It is hoped that this study would provide guidance for researchers who are going to study on them. This study does not examine the contents of the textbooks, just covers their bibliographical determination. A total of 633 religious culture and ethical knowledge textbooks approved by the Ministry of National Education to be taught in schools 1982-2019 were identified. These textbooks were evaluated according to the features such as the grade level, the professions of the textbook authors, the longest taught textbooks, authors who write the most textbooks, publishing house that produces the most textbooks. 633 religious culture and ethical knowledge textbooks also listed in the end of the study.
  • Altaş, N. (2002). Türkiye’de zorunlu din öğretimini yapılandıran süreç hedefler ve yeni yöntem arayışları. Dini Araştırmalar, 4(12), 145–168. https://doi.org/10.1501/0000028
  • Aybar, F. B. (2008). İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarında kullanılan ı̇çerik ve etkinliklerin ı̇nanç öğrenme alanı kazanımlarının gerçekleşmesine katkısı
  • (Ders kitaplarına dayalı ı̇çerik analizi). Ankara Üniversitesi.
  • Binbaşıoğlu, C. (1994). Ders kitapları üzerine. Çağdaş Eğitim Dergisi, (195), 26–33.
  • Çekin, A. (2012). Din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarında tasavvuf öğretimi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 140–151. https://doi.org/10.14686/buefad.v1i1.1082000055.
  • Coştu, K. (2015). 1924-1949 Yılları arasında din eğitimine yönelik yayınlanan eserlerin değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi.
  • Diler, H. (2001). İlköğretim 4. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitaplarının Değerlendirilmesi, (Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü). Erciyes Üniversitesi.
  • Göçeri, N. (2002). Devlet politikası olarak din kültürü ve ahlak bilgisi kitaplarında ı̇nsan anlayışı ve hoşgörü. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2(2), 27–40.
  • İnal, K. (2008). Eğitim ve ideoloji. İstanbul: Kalkedon.
  • Kahraman, S. (2003). Lise II. Sınıfta Okutulan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitaplarının Form ve Muhteva Y.nünden Değerlendirilmesi. Erciyes Üniversitesi.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (1974). Tebliğler Dergisi, 37(1798), 301–308.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (1982). Tebliğler Dergisi, 45(2109), 149–164.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (1983). Tebliğler Dergisi, 46(2135), 89–116.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (1990). Tebliğler Dergisi, 53(2307), 161–200.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (1993). Tebliğler Dergisi, 56(2383), 313–376.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (1994a). Tebliğler Dergisi, 57(2406), 321–412.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (1994b). Tebliğler Dergisi, 57(2412), 581–612.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (1995). Tebliğler Dergisi, 58(2432), 417–519.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (1996). Tebliğler Dergisi, 59(2454), 169–280.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (1997). Tebliğler Dergisi, 60(2476), 289–400.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (1998). Tebliğler Dergisi, 61(2491), 881–992.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (1999). Tebliğler Dergisi, 62(2503), 433–496.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2000). Tebliğler Dergisi, 63(2513), 545–608.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2001). Tebliğler Dergisi, 64(2525), 369–432.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2002). Tebliğler Dergisi, 65(2537), 353–416.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2003). Tebliğler Dergisi, 66(2549), 179–242.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2004). Tebliğler Dergisi, 67(2561), 537–600.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2005). Tebliğler Dergisi, 68(2572), 281–344.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2006). Tebliğler Dergisi, 69(2585), 473–536.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2007). Tebliğler Dergisi, 70(2599), 509–612.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2008). Tebliğler Dergisi, 71(2606), 209–256.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2009). Tebliğler Dergisi, 72(2616), 1–72.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2010a). Tebliğler Dergisi, 73(2628), 1–64.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2010b). Tebliğler Dergisi, 73(2634), 1485–1524.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2010c). Tebliğler Dergisi, 73(2636), 1605–1648.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2010d). Tebliğler Dergisi, 73(2637), 1649–1728.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2010e). Tebliğler Dergisi, 73(2638), 1729–1796.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2011). Tebliğler Dergisi, 74(2640), 1–80.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2012). Tebliğler Dergisi, 75(2652), 1–80.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2013). Tebliğler Dergisi, 76(2664), 1–80.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2014). Tebliğler Dergisi, 77(2676), 1–82.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2015). Tebliğler Dergisi, 78(2688), 1–81.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2016). Tebliğler Dergisi, 79(2700), 1–85.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2017). Tebliğler Dergisi, 80(2712), 1–104.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Tebliğler Dergisi, 81(2729), 2021–2044.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2019a). Tebliğler Dergisi, 82(2736), 1–64.
  • Milli Eğitim Bakanlığı. (2019b). Tebliğler Dergisi, 82(2740), 247–264.
  • Osmanoğlu, C. (2015). Ders kitaplarına göre din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin din anlayışı. The Journal of Academic Social Science Studies, (31), 265–285. https://doi.org/10.9761/jasss2651
  • Öztürk, H. (2011). Cumhuriyet dönemi İslam tarihi Cçalışmalarında Hz. Muhammed tasavvuru (1923-1938). Ankara Üniversitesi.
  • Safiye, K. (2011). Cumhuriyet dönemi örgün eğitim kurumlarında ahlak eğitimi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 52(1), 209–238. https://doi.org/10.1501/ilhfak_0000001064
  • Şahin, K. (2010). İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi ders ve öğretmen kılavuz kitaplarının ders kitabı ı̇nceleme kriterlerine göre değerlendirilmesi (Muğla İl Örneği). Selçuk Üniversitesi.
  • Şimşek, E. (2012). İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitapları “ahlak” öğrenme alanlarının incelenmesi. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (38), 189–214. https://doi.org/10.5281/zenodo.2619929
  • Sümertaş, B. (2011). İlköğretim din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarında kullanılan ayet çevirilerinin anlaşılabilirlik sorunu. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 11(1), 201–216.
  • Tosun, C., Doğan, R., & Korkmaz, A. (2001). Konu alanı ders kitabı ı̇nceleme kılavuzu din kültürü ve ahlak bilgisi 4-8. Ankara: Nobel.
  • Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5th ed.). Ankara: Seçkin.
  • Yıldırım, E. (2001). Devletin resmi din anlayışı: din dersi kitapları deneyimi (1923-1950). Kollektif (Ed.), Türkiye’de Sivil Toplum ve Milliyetçik içinde (ss. 609–616). İstanbul: İletişim.
  • Yılmaz, M. (2014). İnanç öğrenme alanları açısından lise din kültürü ve ahlak bilgisi ders kitaplarının incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(3), 117–134.
  • Zengin, M., & Menküç, D. (2017). Türkiye’de Cumhuriyet döneninde din ve ahlak dersi kitapları üzerine bibliyografik bir çalışma (1924-1982). Turkish Studies, 12(10), 361– 386.
Birincil Dil tr
Konular Din Bilimi
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-9042-7379
Yazar: Mahmut ZENGİN (Sorumlu Yazar)
Kurum: SAKARYA ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-2368-9264
Yazar: İ̇brahim GÜMÜŞAY (Sorumlu Yazar)
Kurum: SAKARYA ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 16 Nisan 2020
Kabul Tarihi : 2 Haziran 2020
Yayımlanma Tarihi : 27 Haziran 2020

Bibtex @araştırma makalesi { tudear759158, journal = {Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi}, issn = {2149-9845}, eissn = {2636-7807}, address = {tudear@gmail.com}, publisher = {Mehmet BAHÇEKAPILI}, year = {2020}, volume = {}, pages = {117 - 186}, doi = {}, title = {Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitapları Üzerine Bibliyografik Bir Çalışma (1982-2019)}, key = {cite}, author = {Zengi̇n, Mahmut and Gümüşay, İ̇brahim} }
APA Zengi̇n, M , Gümüşay, İ . (2020). Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitapları Üzerine Bibliyografik Bir Çalışma (1982-2019) . Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi , (9) , 117-186 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/tudear/issue/55343/759158
MLA Zengi̇n, M , Gümüşay, İ . "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitapları Üzerine Bibliyografik Bir Çalışma (1982-2019)" . Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi (2020 ): 117-186 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/tudear/issue/55343/759158>
Chicago Zengi̇n, M , Gümüşay, İ . "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitapları Üzerine Bibliyografik Bir Çalışma (1982-2019)". Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi (2020 ): 117-186
RIS TY - JOUR T1 - Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitapları Üzerine Bibliyografik Bir Çalışma (1982-2019) AU - Mahmut Zengi̇n , İ̇brahim Gümüşay Y1 - 2020 PY - 2020 N1 - DO - T2 - Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 117 EP - 186 VL - IS - 9 SN - 2149-9845-2636-7807 M3 - UR - Y2 - 2020 ER -
EndNote %0 Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitapları Üzerine Bibliyografik Bir Çalışma (1982-2019) %A Mahmut Zengi̇n , İ̇brahim Gümüşay %T Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitapları Üzerine Bibliyografik Bir Çalışma (1982-2019) %D 2020 %J Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi %P 2149-9845-2636-7807 %V %N 9 %R %U
ISNAD Zengi̇n, Mahmut , Gümüşay, İ̇brahim . "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitapları Üzerine Bibliyografik Bir Çalışma (1982-2019)". Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi / 9 (Haziran 2020): 117-186 .
AMA Zengi̇n M , Gümüşay İ . Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitapları Üzerine Bibliyografik Bir Çalışma (1982-2019). TUDEAR. 2020; (9): 117-186.
Vancouver Zengi̇n M , Gümüşay İ . Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitapları Üzerine Bibliyografik Bir Çalışma (1982-2019). Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi. 2020; (9): 117-186.
IEEE M. Zengi̇n ve İ. Gümüşay , "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitapları Üzerine Bibliyografik Bir Çalışma (1982-2019)", Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, sayı. 9, ss. 117-186, Haz. 2020